Amddiffyn ein democratiaeth mewn oes ddigidol

Amddiffyn ein democratiaeth mewn oes ddigidol

Yr wythnos hon, cyhoeddwyd cyfraniad newydd a gwerthfawr i'r ddadl ynghylch diwygio etholiadol, wrth i Grŵp Seneddol Hollbleidiol Senedd y DU (APPG) ar Dryloywder Ymgyrchu Etholiadol ryddhau'r adroddiad 'Defending our democracy in the digital age'. Ffurfiwyd grŵp trawsbleidiol o Aelodau Seneddol yn y sesiwn seneddol ddiwethaf, a chymerodd aelodau o'r grŵp hwn dystiolaeth gan fwy na 70 o sefydliadau – gan gynnwys y Comisiwn Etholiadol – cyn cyhoeddi'r cyfraniad buddiol hwn i'r ddadl. 


Mae ymgyrchu digidol yn ffordd arloesol o gymryd rhan yn y broses ddemocrataidd sy'n gadarnhaol ar y cyfan; gall ei gwneud yn haws i bleidleiswyr gymryd rhan yn y ddadl wleidyddol, ac i ymgyrchwyr gyrraedd pleidleiswyr a sôn wrthynt am eu polisïau a'u safbwyntiau gwleidyddol. 


Fodd bynnag, mae angen i ni sicrhau ein bod yn gwybod bod y system reoleiddio yn cadw i fyny â'r newidiadau, er mwyn sicrhau y caiff hyder y cyhoedd ei gynnal; gwyddom o'n gwaith ymchwil fod deunyddiau ymgyrchu digidol yn dueddol o gael eu hystyried yn llai dibynadwy na deunyddiau nad ydynt yn ddigidol, a bod pobl yn pryderu am y defnydd o ddata, y wybodaeth ffug neu gamarweiniol sy'n cael ei lledaenu, a phwy sy'n gyfrifol am ariannu'r ymgyrchoedd hyn. 


Mae'r rhain yn faterion a gaiff eu hystyried gan y Comisiwn yn fanwl – yn fwyaf cynhwysfawr yn ein hadroddiad ar y pwnc – ond mae'n galonogol iawn gweld Aelodau Seneddol San Steffan yn canolbwyntio ar y pwnc. Rydym yn falch iawn o weld bod yr adroddiad hwn yn cefnogi nifer o'r argymhellion a wnaed gan y Comisiwn yn flaenorol i wella'r system. 


Enghraifft allweddol o hyn yw ein hargymhelliad i'w gwneud yn ofynnol i nodi pwy sy'n talu am ddeunyddiau ymgyrchu ar-lein. Gwnaethom argymell hyn yn gyntaf yn 2003, ac mae'r angen amdano wedi parhau i gynyddu; rydym yn croesawu ymrwymiad Llywodraeth y DU i ddatblygu'r polisi hwn, ac edrychwn ymlaen at weld cynnydd wrth weithredu'r polisi. 


Mae'r APPG hefyd wedi cefnogi ein galwad i gynyddu'r dirwyon rydym yn gallu eu gosod ar y rheini sy'n cyflawni troseddau etholiadol. Er nad ydym wedi ceisio'r pŵer i osod dirwyon anghyfyngedig fel yr argymhellwyd gan yr APPG, rydym yn pryderu y gallai rhai ystyried bod y ddirwy fwyaf posibl bresennol am dorri cyfreithiau etholiadol, sef £20,000, yn gost gwneud busnes sy'n werth ei thalu, ac felly rydym yn annog y Llywodraeth i gynyddu'r uchafswm hwn. 


Rydym yn croesawu cefnogaeth yr APPG dros ddatblygu gallu'r Comisiwn i erlyn; mae'r pwerau gennym i wneud hynny yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon, a byddwn yn dilyn arferion cydweithwyr eraill ym maes rheoleiddio sy'n gweithio yn y modd hwn. 


Rydym hefyd yn croesawu'r ffaith bod yr adroddiad yn tynnu sylw at y cyfle i wella tryloywder a rheoleiddio mewn perthynas ag adroddiadau ariannol ymgeiswyr, drwy drosglwyddo cyfrifoldebau goruchwylio i'r Comisiwn Etholiadol, gan gysoni'r broses hon â'r prosesau ar gyfer cyllid gwleidyddol pleidiau ac ymgyrchwyr. Bydd hyn yn sicrhau bod fframweithiau rheoleiddio pleidiau ac ymgeiswyr yn fwy cyson â'i gilydd, yn symleiddio'r system i bawb, ac yn sicrhau bod modd gosod sancsiynau sifil mwy cymesur ar gyfer troseddau llai difrifol.


Mae'r adroddiad yn gwneud cyfraniadau newydd i'r ddadl mewn meysydd eraill hefyd, ac rydym yn edrych ymlaen at drafod y rheini ag Aelodau Seneddol ac eraill. Mae'r sesiwn seneddol newydd hon yn gyfle i'r Llywodraeth dynnu sylw unwaith eto at ystod o feysydd polisi cyhoeddus sy'n bwysig i bobl, a lle mae angen gwneud newidiadau; yn ein barn ni, mae'n bwysig cynnwys y gwaith o ddiwygio cyfraith etholiadol yn y rhaglen hon. Gallwn droi at yr Alban am ysbrydoliaeth, gan fod deddfwriaeth fframwaith cynnal refferendwm y wlad yn bwrw ymlaen â nifer o'r newidiadau rydym yn eu hargymell.


Yn y pen draw, nod y fframwaith rheoleiddio yw sicrhau bod gan y cyhoedd hyder yn ein proses ddemocrataidd; ni ellir cymryd hyn yn ganiataol. Gwelwn arwyddion bod yr hyder hwn yn cael ei herio, ac mae angen cymryd camau ar unwaith cyn iddo gael ei danseilio ymhellach. 


Craig Westwood, Cyfarwyddwr Cyfathrebu, Polisi ac Ymchwil