Introduction

Mae’r Comisiwn yn gweithio tuag at helpu sicrhau bod profiad pleidleisio pawb mor rhwydd â phosib. Dylai pawb allu bwrw ei bleidlais yn annibynnol a chyda hyder. Pan fyddwch yn cyrraedd eich gorsaf bleidleisio ar 6 Mai 2021, bydd nifer o bethau ar gael i’ch helpu i fwrw eich pleidlais.

Accessibility on polling day

Bydd gan bleidleiswyr ddewis o ran bwrw eu pleidlais yn etholiadau mis Mai 2021.

Bydd gwahanol bleidleisiau yn cael eu cynnal ar draws y DU ym mis Mai 2021, gan gynnwys etholiadau Senedd Cymru, etholiadau Senedd yr Alban, etholiadau llywodraeth leol Lloegr, etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu, ac etholiadau Maer a Chynulliad Llundain. Roedd rhai o’r pleidleisiau hyn i fod i ddigwydd ym mis Mai eleni, ond fe’u gohiriwyd wrth i’r pandemig COVID-19 daro’r DU. Mae hyn yn golygu y bydd gwerth dwy flynedd o etholiadau yn digwydd y flwyddyn nesaf. 

Bydd mwy nag un ffordd o fwrw eich pleidlais yn yr etholiadau hyn: yn bersonol; trwy’r post; neu drwy benodi rhywun rydych yn ymddiried ynddynt i bleidleisio ar eich rhan, sef yr hyn a elwir yn ddirprwy. Ni wyddom eto sut bydd y sefyllfa iechyd cyhoeddus yn newid erbyn mis Mai, ond bydd eich cyngor lleol yn rhoi trefniadau ar waith i’ch helpu i gadw’n ddiogel yn yr orsaf bleidleisio. Gallwch ddisgwyl gweld llawer o’r mesurau rydych wedi ymgyfarwyddo â nhw dros yn misoedd diwethaf mewn siopau, banciau, a gofodau eraill dan do, megis glanweithydd dwylo, marcwyr ar y llawr, a mygydau.

Mae pobl ar draws y gymuned etholiadol yn gweithio’n galed iawn i geisio gwneud pleidleisio’n hygyrch i bawb. Ond gwyddom y gellir gwneud llawer yn rhagor i wella profiad pob pleidleisiwr anabl. Mae hawl gan bawb dderbyn yr holl wybodaeth bleidleisio mewn fformatau hygyrch, a chael profiad pleidleisio hygyrch ni waeth pa ddull pleidleisio a ddewisir. Cyfrifoldeb gwasanaethau etholiadol lleol yw darparu’r wybodaeth hon a sicrhau bod pobl yn ymwybodol o’r hyn y mae ganddynt hawl iddo, a pha ddewisiadau hygyrchedd sydd ar gael.

Bydd cymorth ychwanegol ar gael i unrhyw un sydd ag anabledd ac sydd am bleidleisio mewn gorsaf bleidleisio. Mae hyn yn cynnwys:

  • Dyfais pleidleisio gyffyrddol. Dyma dempled a ddyluniwyd ar gyfer pobl sydd wedi colli eu golwg. Caiff ei atodi i’r papur pleidleisio fel y gallwch ei farcio. Bydd staff yr orsaf bleidleisio yn darllen enw’r ymgeiswyr ar y papur pleidleisio i chi.
  • Fersiwn sampl print bras o’r papur pleidleisio. Bydd hyn wedi ei ddangos yn glir yn yr orsaf bleidleisio, a bydd copi hefyd ar gael i chi fynd ag ef i’r bwth pleidleisio gyda chi i’ch helpu i farcio eich papur.
  • Help i fwrw eich pleidlais. Gallwch ofyn i’r aelod staff sy’n gyfrifol am yr orsaf bleidleisio i’ch helpu i farcio eich papur pleidleisio, neu gallwch ddod â rhywun gyda chi sydd dros 18 oed, ac sy’n gymwys i bleidleisio yn yr etholiad hwnnw, i’ch helpu i fwrw eich pleidlais. Caiff pobl ddall neu bobl rannol ddall hefyd ddod â’u ffonau i’r bwth pleidleisio i’w helpu i bleidleisio. Er enghraifft, i ddefnyddio apiau chwyddo testun neu apiau llais-i-destun, neu dors y ffôn i wella’r goleuo.
  • Dylai fod gan bob gorsaf bleidleisio ramp neu fynedfa ar wahân, fel y gall pawb gael mynediad iddi. Os byddwch yn profi unrhyw broblemau wrth fynd i mewn i’ch gorsaf bleidleisio, gall aelod o staff ddod i’ch cynorthwyo, a gallant ddod â’ch papur pleidleisio atoch fel y gallwch fwrw eich pleidlais, os bydd hynny’n ddefnyddiol.
  • Bwth pleidleisio sy’n hygyrch i gadeiriau olwynion ym mhob gorsaf bleidleisio.

Gall unrhyw un sydd am bleidleisio trwy’r post wneud cais nawr. Bydd hyn yn sicrhau y caiff eich cais ei brosesu’n gynnar, ac y gellir anfon eich pleidlais bost atoch unwaith y bydd yr ymgeiswyr ar gyfer yr etholiadau wedi eu cadarnhau. Gallwch gael rhagor o wybodaeth ynghylch sut mae gwneud cais trwy www.electoralcommission.org.uk/cy/rwyf-yneg-pleidleisiwr/pleidleisiwr/sut-i-fwrwch-pleidlais/pleidleisio-drwyr-post.  

Mae pleidleisio trwy’r post yn galluogi pleidleiswyr sydd wedi colli eu golwg neu sydd ag anableddau eraill i wneud y canlynol:

  • Bwrw eich pleidlais yn eich cartref eich hunan, gan ddefnyddio darllenydd sgrin neu gyfarpar arall. Neu gyda chymorth rhywun ar eich aelwyd.
  • Gofyn am ffurflenni amgen, megis ffurflenni print bras i gyfeirio atynt.
  • Gofyn am help gan eich awdurdod lleol o ran dychwelyd y papur pleidleisio a gwblhawyd, neu ofyn i rywun rydych yn byw gyda nhw i’ch helpu i bostio’r papur pleidleisio.

Mae rhai pobl ddall a rhannol ddall yn y DU yn dal i wynebu rhwystrau o ran pleidleisio.

Mae hygyrchedd yn ymwneud â mwy na dim ond mynd i mewn a gadael yr orsaf bleidleisio. Mae rhai pobl gydag anableddau yn aml yn wynebu problemau o ran pleidleisio’n annibynnol, ac weithiau nid ydynt yn ymwybodol bod y bleidlais bost a’r dogfennau cofrestru ar gael mewn fformatau hygyrch.

Rydym yn gweithio ochr yn ochr â phartneriaid ledled y DU i sicrhau bod pobl yn gwybod eu bod yn gallu cofrestru, ac eu bod yn ymwybodol o’r dewisiadau sydd ar gael iddynt o ran bwrw eu pleidlais. Yng Nghymru, rydym yn gweithio gyda RNIB Cymru cyn etholiad y Senedd ar 6 Mai i sicrhau bod pobl ddall a rhannol ddall yn gwybod sut i bleidleisio’n rhwydd a chyda hyder, a’u bod yn deall y cymorth sydd ar gael.

Mae adroddiad diweddaraf yr RNIB, Turned Out, yn bwysig o ran deall profiad pleidleisio pobl ddall a rhannol ddall, ac mae’n amlygu llawer o’r heriau a wynebir ganddynt bob tro maent am gymryd rhan yn ein democratiaeth. Canfu’r adroddiad y canlynol:

  • Bod llai na hanner (46%) o bobl ddall a rhannol ddall yn fodlon ar eu profiad pleidleisio.
  • Yn yr orsaf bleidleisio, bu rhaid i bron i ddau draean o bobl ddall (61%) a thraean o bobl rannol ddall (32%) gael person arall i’w helpu i bleidleisio.

Rydym yn darparu canllawiau i staff gorsafoedd pleidleisio i’w helpu i sicrhau bod gorsafoedd pleidleisio yn hygyrch i bawb. I helpu staff i ddeall yn well yr anawsterau y mae pobl sydd wedi colli eu golwg yn eu hwynebu wrth bleidleisio, fe wnaethom gydweithio â’r RNIB i greu fideo sy’n cyfleu profiad rhywun sydd wedi colli eu golwg wrth iddynt fynd i’r orsaf bleidleisio leol i bleidleisio, a’r heriau a wynebir ganddynt. Mae’r fideo hon yn cynnwys yr hyfforddiant y mae staff gorsafoedd pleidleisio yn ei dderbyn cyn etholiad.