Logo

Y corff annibynnol sy'n goruchwylio etholiadau a rheoleiddio cyllid gwleidyddol yn y DU

Dewislen yr adran

Cod ymddygiad i ymgyrchwyr

Mae ymgyrchwyr yn elfen hanfodol o ddemocratiaeth iach, a dylid cefnogi a diogelu eu hawl i gyflwyno eu dadleuon i bleidleiswyr. Fodd bynnag, mae'r un mor bwysig sicrhau nad yw gweithgareddau ymgyrchwyr yn codi amheuaeth ynghylch uniondeb y broses etholiadol na'r ymgeiswyr y maent yn eu cefnogi.

Rydym wedi datblygu Cod Ymddygiad i ymgyrchwyr ym Mhrydain Fawr sy'n nodi'r hyn a gaiff a'r hyn na chaiff ei ystyried yn ymddygiad derbyniol mewn gorsafoedd pleidleisio ac yn y gymuned yn ystod y cyfnod cyn y diwrnod pleidleisio.

Lawrlwytho'r Cod Ymddygiad i Ymgyrchwyr (PDF)

Mae'r Cod Ymddygiad yn cwmpasu pawb sy'n ymgyrchu'n weithredol mewn etholiadau neu refferenda ym Mhrydain Fawr, gan gynnwys:

  • Ymgeiswyr sy'n sefyll etholiad, eu hasiantiaid, staff a'u cefnogwyr
  • Swyddogion plaid wleidyddol, aelodau a chefnogwyr sy'n ymgyrchu mewn etholiad.
  • Pobl eraill a sefydliadau sy'n ymgyrchu dros neu yn erbyn ymgeisydd, grŵp o ymgeiswyr neu blaid mewn etholiad
  • Pobl a sefydliadau sy'n ymgyrchu dros neu yn erbyn canlyniad penodol mewn refferendwm

Mae'r Cod Ymddygiad yn gytundeb anstatudol. Cafodd ei ddatblygu yn dilyn ymgynghoriad agored ac mae'r pleidiau gwleidyddol canlynol wedi ymrwymo i'r Cod:

  • Y Blaid Lafur
  • Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP)
  • Y Blaid Geidwadol
  • Y Democratiaid Rhyddfrydol
  • Plaid Annibyniaeth y Deyrnas Unedig (UKIP)
  • Plaid Cymru

Rydym wedi gofyn i bob ymgeisydd ar gyfer etholiadau Maer Llundain ym mis Mai 2016 i ddilyn y Cod. Byddwch yn gallu gweld pa ymgeiswyr sydd wedi gwneud ymrwymiad cyhoeddus i ddilyn y Cod isod:

  • Sadiq Khan – Y Blaid Lafur
  • Rosalind Readhead – Annibynnol
  • Christopher May – Annibynnol
  • Delilah Jay – Annibynnol

Crynhoir prif bwyntiau'r Cod Ymddygiad i Ymgyrchwyr isod:

Ceisiadau am bleidlais bost a phleidlais drwy ddirprwy

  • Dylai ymgyrchwyr sicrhau bod unrhyw ffurflenni cais pwrpasol am bleidlais bost neu bleidlais drwy ddirprwy yn cydymffurfio'n llawn â gofynion cyfraith etholiadol, gan gynnwys yr holl gwestiynau angenrheidiol a'r opsiynau sydd ar gael i etholwyr.
  • Dylai ymgyrchwyr bob amser esbonio goblygiadau gwneud cais i bleidleisio drwy'r post neu benodi dirprwy i etholwyr.

Ceisiadau am bleidlais bost

  • Ni ddylai ymgyrchwyr annog etholwyr i ailgyfeirio eu pecyn pleidleisio drwy'r post i unrhyw le arall heblaw'r cyfeiriad lle y maent wedi cofrestru i bleidleisio.
  • Dylai ymgyrchwyr sicrhau bod cyfeiriad y Swyddog Cofrestru Etholiadol lleol wedi'i ddarparu fel y dewis gyfeiriad ar gyfer dychwelyd ffurflenni cais pleidlais absennol.
  • Dylai ymgyrchwyr anfon ffurflenni cais wedi'u cwblhau a roddir iddynt heb eu newid i gyfeiriad y Swyddog Cofrestru Etholiadol perthnasol o fewn dau ddiwrnod gwaith i'w cael.

Ceisiadau am bleidlais drwy ddirprwy

  • Dylid annog etholwyr i ystyried opsiynau eraill i bobl weithredu fel dirprwy - gan gynnwys perthnasau neu gymdogion, er enghraifft - cyn bod ymgyrchydd yn cytuno i weithredu fel dirprwy.

Papurau pleidleisio drwy'r post

  • Ni ddylai ymgyrchwyr byth gyffwrdd â phapur pleidleisio unrhyw un arall na'i drin a'i drafod.
  • Ni ddylai ymgyrchwyr byth arsylwi pleidleiswyr yn cwblhau eu papur pleidleisio. Os byddwch gyda phleidleisiwr pan fydd yn cwblhau ei bapur pleidleisio, cofiwch y dylai bob amser ei gwblhau'n gyfrinachol.
  • Ni ddylai ymgyrchwyr ofyn nac annog pleidleiswyr i roi unrhyw bapur pleidleisio wedi'i gwblhau neu amlen papur pleidleisio iddynt.
  • Os bydd pleidleisiwr yn gofyn iddynt gymryd pecyn pleidleisio drwy'r post wedi'i gwblhau ar ei ran, dylai ymgyrchwyr ei bostio ar unwaith neu fynd ag ef yn uniongyrchol i swyddfa'r Swyddog Canlyniadau neu orsaf bleidleisio.

Ymgyrchu y tu allan i fannau pleidleisio

  • Dylai fod hawl gan ymgyrchwyr i gyflwyno eu negeseuon i bleidleiswyr ar y diwrnod pleidleisio, gan gynnwys mewn mannau cyhoeddus y tu allan i fannau pleidleisio.
  • Dylai ymgyrchwyr gadw mynediad i fannau pleidleisio a'r palmantau o gwmpas mannau pleidleisio yn glir fel y gall pleidleiswyr fynd i mewn iddynt.Cwynion a honiadau ynghylch twyll etholiadol*    Dylai ymgyrchwyr fod yn barod i roi datganiad i'r heddlu a chadarnhau unrhyw honiadau ynghylch twyll etholiadol.
  • Dylai ymgyrchwyr sy'n pryderu neu sy'n credu bod twyll etholiadol wedi digwydd, godi'r mater gyda'u hasiant etholiadol neu blaid leol, neu gyda'r Swyddog Cofrestru Etholiadol perthnasol neu Swyddog Canlyniadau yr ardal.
  • Dylai unrhyw ymgyrchydd sydd â thystiolaeth wirioneddol o drosedd etholiadol hysbysu'r heddlu o'r drosedd honno yn uniongyrchol a heb oedi.

Cydymffurfio â'r cod

Dylid codi unrhyw bryderon fod y cod hwn wedi ei dorri gyda'r ymgeisydd, y blaid wleidyddol neu'r ymgyrchydd dan sylw yn gyntaf.

Dylid tynnu sylw'r Comisiwn Etholiadol at unrhyw bryderon pellach. Bydd y Comisiwn yn eu codi gyda'r blaid neu'r ymgyrchydd perthnasol os yw hynny'n briodol, a lle y bo'n bosibl yn cytuno ar gamau priodol i ddatrys neu atal unrhyw dor-cyfraith rhag codi eto.

Mae ymgyrchwyr yn elfen hanfodol o ddemocratiaeth iach, a dylid cefnogi a diogelu eu hawl i gyflwyno eu dadleuon i bleidleiswyr. Fodd bynnag, mae'r un mor bwysig sicrhau nad yw gweithgareddau ymgyrchwyr yn codi amheuaeth ynghylch uniondeb y broses etholiadol na'r ymgeiswyr y maent yn eu cefnogi.

Rydym wedi datblygu Cod Ymddygiad i ymgyrchwyr ym Mhrydain Fawr sy'n nodi'r hyn a gaiff a'r hyn na chaiff ei ystyried yn ymddygiad derbyniol mewn gorsafoedd pleidleisio ac yn y gymuned yn ystod y cyfnod cyn y diwrnod pleidleisio.

Lawrlwytho'r Cod Ymddygiad i Ymgyrchwyr (PDF)

Mae'r Cod Ymddygiad yn cwmpasu pawb sy'n ymgyrchu'n weithredol mewn etholiadau neu refferenda ym Mhrydain Fawr, gan gynnwys:

  • Ymgeiswyr sy'n sefyll etholiad, eu hasiantiaid, staff a'u cefnogwyr
  • Swyddogion plaid wleidyddol, aelodau a chefnogwyr sy'n ymgyrchu mewn etholiad.
  • Pobl eraill a sefydliadau sy'n ymgyrchu dros neu yn erbyn ymgeisydd, grŵp o ymgeiswyr neu blaid mewn etholiad
  • Pobl a sefydliadau sy'n ymgyrchu dros neu yn erbyn canlyniad penodol mewn refferendwm

Mae'r Cod Ymddygiad yn gytundeb anstatudol. Cafodd ei ddatblygu yn dilyn ymgynghoriad agored ac mae'r pleidiau gwleidyddol canlynol wedi ymrwymo i'r Cod:

  • Y Blaid Lafur
  • Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP)
  • Y Blaid Geidwadol
  • Y Democratiaid Rhyddfrydol
  • Plaid Annibyniaeth y Deyrnas Unedig (UKIP)
  • Plaid Cymru

Rydym wedi gofyn i bob ymgeisydd ar gyfer etholiadau Maer Llundain ym mis Mai 2016 i ddilyn y Cod. Byddwch yn gallu gweld pa ymgeiswyr sydd wedi gwneud ymrwymiad cyhoeddus i ddilyn y Cod isod:

  • Sadiq Khan – Y Blaid Lafur
  • Rosalind Readhead – Annibynnol
  • Christopher May – Annibynnol
  • Delilah Jay – Annibynnol

Crynhoir prif bwyntiau'r Cod Ymddygiad i Ymgyrchwyr isod:

Ceisiadau am bleidlais bost a phleidlais drwy ddirprwy

  • Dylai ymgyrchwyr sicrhau bod unrhyw ffurflenni cais pwrpasol am bleidlais bost neu bleidlais drwy ddirprwy yn cydymffurfio'n llawn â gofynion cyfraith etholiadol, gan gynnwys yr holl gwestiynau angenrheidiol a'r opsiynau sydd ar gael i etholwyr.
  • Dylai ymgyrchwyr bob amser esbonio goblygiadau gwneud cais i bleidleisio drwy'r post neu benodi dirprwy i etholwyr.

Ceisiadau am bleidlais bost

  • Ni ddylai ymgyrchwyr annog etholwyr i ailgyfeirio eu pecyn pleidleisio drwy'r post i unrhyw le arall heblaw'r cyfeiriad lle y maent wedi cofrestru i bleidleisio.
  • Dylai ymgyrchwyr sicrhau bod cyfeiriad y Swyddog Cofrestru Etholiadol lleol wedi'i ddarparu fel y dewis gyfeiriad ar gyfer dychwelyd ffurflenni cais pleidlais absennol.
  • Dylai ymgyrchwyr anfon ffurflenni cais wedi'u cwblhau a roddir iddynt heb eu newid i gyfeiriad y Swyddog Cofrestru Etholiadol perthnasol o fewn dau ddiwrnod gwaith i'w cael.

Ceisiadau am bleidlais drwy ddirprwy

  • Dylid annog etholwyr i ystyried opsiynau eraill i bobl weithredu fel dirprwy - gan gynnwys perthnasau neu gymdogion, er enghraifft - cyn bod ymgyrchydd yn cytuno i weithredu fel dirprwy.

Papurau pleidleisio drwy'r post

  • Ni ddylai ymgyrchwyr byth gyffwrdd â phapur pleidleisio unrhyw un arall na'i drin a'i drafod.
  • Ni ddylai ymgyrchwyr byth arsylwi pleidleiswyr yn cwblhau eu papur pleidleisio. Os byddwch gyda phleidleisiwr pan fydd yn cwblhau ei bapur pleidleisio, cofiwch y dylai bob amser ei gwblhau'n gyfrinachol.
  • Ni ddylai ymgyrchwyr ofyn nac annog pleidleiswyr i roi unrhyw bapur pleidleisio wedi'i gwblhau neu amlen papur pleidleisio iddynt.
  • Os bydd pleidleisiwr yn gofyn iddynt gymryd pecyn pleidleisio drwy'r post wedi'i gwblhau ar ei ran, dylai ymgyrchwyr ei bostio ar unwaith neu fynd ag ef yn uniongyrchol i swyddfa'r Swyddog Canlyniadau neu orsaf bleidleisio.

Ymgyrchu y tu allan i fannau pleidleisio

  • Dylai fod hawl gan ymgyrchwyr i gyflwyno eu negeseuon i bleidleiswyr ar y diwrnod pleidleisio, gan gynnwys mewn mannau cyhoeddus y tu allan i fannau pleidleisio.
  • Dylai ymgyrchwyr gadw mynediad i fannau pleidleisio a'r palmantau o gwmpas mannau pleidleisio yn glir fel y gall pleidleiswyr fynd i mewn iddynt.Cwynion a honiadau ynghylch twyll etholiadol*    Dylai ymgyrchwyr fod yn barod i roi datganiad i'r heddlu a chadarnhau unrhyw honiadau ynghylch twyll etholiadol.
  • Dylai ymgyrchwyr sy'n pryderu neu sy'n credu bod twyll etholiadol wedi digwydd, godi'r mater gyda'u hasiant etholiadol neu blaid leol, neu gyda'r Swyddog Cofrestru Etholiadol perthnasol neu Swyddog Canlyniadau yr ardal.
  • Dylai unrhyw ymgyrchydd sydd â thystiolaeth wirioneddol o drosedd etholiadol hysbysu'r heddlu o'r drosedd honno yn uniongyrchol a heb oedi.

Cydymffurfio â'r cod

Dylid codi unrhyw bryderon fod y cod hwn wedi ei dorri gyda'r ymgeisydd, y blaid wleidyddol neu'r ymgyrchydd dan sylw yn gyntaf.

Dylid tynnu sylw'r Comisiwn Etholiadol at unrhyw bryderon pellach. Bydd y Comisiwn yn eu codi gyda'r blaid neu'r ymgyrchydd perthnasol os yw hynny'n briodol, a lle y bo'n bosibl yn cytuno ar gamau priodol i ddatrys neu atal unrhyw dor-cyfraith rhag codi eto.

Twyll etholiadol