Sut y gallai lefelau gwahanol o gapiau ar roddion effeithio ar bleidiau gwleidyddol: dadansoddiad o sensitifrwydd
Crynodeb
Mae’r adroddiad hwn yn nodi’r effaith bosibl o osod capiau gwahanol ar roddion i bleidiau gwleidyddol. Rydym yn edrych ar yr effaith y gallai terfynau o £100,000, £50,000 a £10,000 fod wedi’u cael ar bleidiau gwleidyddol rhwng y blynyddoedd 2020-2025, pe byddent wedi bod yn eu lle.
Prif ganfyddiadau
- Byddai capiau ar roddion wedi cael yr effaith fwyaf yn 2023 a 2024, wrth i roddion gynyddu cyn Etholiad Cyffredinol 2024.
- Byddai’r Ceidwadwyr a’r Blaid Lafur wedi gweld y gostyngiad net mwyaf yn y swm a gawsant mewn rhoddion.
- Newidiodd proffil rhoddion Reform yn sylweddol rhwng 2020 a 2025. Yn 2025, byddai capiau ar roddion wedi achosi’r gostyngiad net mwyaf iddynt o blith yr holl bleidiau.
- Yn gyffredinol, byddai’r capiau wedi cael yr effaith lleiaf ar bleidiau sy’n derbyn nifer fawr o roddion llai. Byddai’r terfynau cap wedi cael yr effaith fwyaf ar bleidiau gwleidyddol a dderbyniodd rhoddion mawr unigol.
Fe wnaethom amcangyfrif yr effaith o orfodi capiau ar roddion trwy nodi’r holl roddion a adroddwyd sy’n rhagori ar bob lefel cap a thynnu’r swm dros ben. Er enghraifft, os yw rhoddwr yn rhoi £10,500 o dan fodel cap o £10,000, byddai’r £500 uwchben y cap yn cael ei ddileu o’r swm a dderbyniwyd gan y blaid. Mae’r cyfrifiad yn cael ei gynnal ar wahân ar gyfer pob plaid a phob blwyddyn, gan gynnwys y naw plaid sy’n derbyn y nifer uchaf o roddion.
Mae data yn cynnwys rhoddion adroddadwy gan unigolion, cwmnïau, undebau llafur, ymddiriedolaethau a chymdeithasau anghorfforedig. Mae’r dadansoddiad yn cymryd yn ganiataol bod pob agwedd arall ar y gyfraith etholiadol yn aros yr un fath. Er enghraifft, mae rhoddion gan undebau llafur yn cael eu trin fel eu bod yn destun y capiau gwahanol yn yr un modd ag unigolion a sefydliadau eraill.
Mae’r ffigurau yn amcangyfrifon o’r effaith y gallai lefelau gwahanol o gapiau ei chael ar roddion gwleidyddol yn y DU. Nid ydynt yn ffigurau diffiniol. Mae hyn yn rhannol oherwydd problemau ansawdd data, megis pan fod pleidiau’n cyflwyno rhoddion gan yr un rhoddwr yn anghyson (e.e. o dan deitlau neu drwy sillafiadau gwahanol).
Yn ogystal, ni all y model gyfrif am sut y byddai capiau yn newid ymddygiad. Er enghraifft, gallai rhoddwyr a roddodd i bleidiau lluosog fod wedi dewis rhoi i un yn unig pe byddai cap wedi bod.
Mae’r model dim ond yn cyfrif am roddion a adroddwyd bob blwyddyn. Cyn 2024, y trothwy ar gyfer adrodd rhoddion oedd £7,500; o 1 Ionawr 2024, cynyddodd y trothwy i £11,180. Nid yw unrhyw roddion o dan y symiau hyn yn cael eu cynnwys yn y dadansoddiad hwn.
Nid yw ychwaith yn ystyried cyllid y mae plaid yn ei gael o ffynonellau eraill, e.e. ffioedd aelodaeth.
Effaith y capiau yn ôl lefel, blwyddyn a phlaid
Lle mae newidiadau canrannol yn cael eu harddangos, mae’r rhain yn cynrychioli’r newid yng nghyfaint y rhoddion a adroddwyd, nid cyfanswm incwm y blaid.
Yn ôl lefel y cap
Yn rhesymegol, byddai cap o £100,000 wedi arwain at y gostyngiad lleiaf yn y rhoddion i bleidiau ar draws y cyfnod pum mlynedd gyfan:
- Byddai cap o £100,000 wedi arwain at ostyngiad o £181 miliwn (57%) mewn rhoddion.
- Byddai cap o £50,000 wedi arwain at leihad o £211 miliwn (66%) mewn rhoddion.
- Byddai cap o £10,000 wedi arwain at ostyngiad o £273 miliwn (86%) mewn rhoddion.
Yn ôl blwyddyn
Ar draws y blynyddoedd unigol, byddai capiau wedi cael effeithiau sylweddol ar roddion yn 2023 a 2024. Mae hyn yn ystyried y lefelau uwch o roddion cyn Etholiad Cyffredinol 2024.
Cyfanswm y rhoddion gyda chapiau ar draws blynyddoedd
| Cyfanswm gwirioneddol y rhoddion | Rhoddion amcangyfrifedig gyda chap o £100,000 | Rhoddion amcangyfrifedig gyda chap o £50,000 | Rhoddion amcangyfrifedig gyda chap o £10,000 | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | £29m | £15m | £12m | £6m |
| 2021 | £38m | £21m | £17m | £7m |
| 2022 | £38m | £21m | £17m | £7m |
| 2023 | £79m | £25m | £20m | £9m |
| 2024 | £84m | £34m | £26m | £11m |
| 2025 | £50m | £22m | £16m | £6m |
Yn ôl plaid
Mae Tabl 1 yn dangos sut byddai lefelau gwahanol o gapiau ar roddion wedi effeithio ar y naw plaid wleidyddol a gododd y mwyaf o arian mewn rhoddion. Edrychwn ar gyfanswm cyffredinol rhoddion ar draws y cyfnod pum mlynedd o 2020-2025.
| Plaid | Cyfanswm y rhoddion a adroddwyd 2020-2025 |
|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £142.2 million |
| Y Blaid Lafur | £97.6 million |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £31.3 million |
| Reform UK | £24.2 million |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £2.4 million |
| Y Blaid Gydweithredo | £5.4 million |
| Y Blaid Werdd | £2.9 million |
| The Reclaim Party | £4.3 million |
| Sinn Féin | £2.2 million |
| Eraill | £6.5 million |
| Cyfanswm | £319 million |
| Plaid | Cyfanswm amcangyfrifedig y rhoddion adroddadwy pe byddai cap wedi bod | % y gostyngiad mewn rhoddion |
|---|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £64.2 miliwn | 55% |
| Y Blaid Lafur | £28.1 miliwn | 71% |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £26.7 miliwn | 15% |
| Reform UK | £6.7 miliwn | 72% |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £1.5 miliwn | 40% |
| Y Blaid Gydweithredo | £2.1 miliwn | 61% |
| Y Blaid Werdd | £2.7 miliwn | 7% |
| The Reclaim Party | £600,000 | 86% |
| Sinn Féin | £822,000 | 62% |
| Eraill | £4.3 miliwn | 34% |
| Cyfanswm | £137.7 miliwn | 57% |
| Plaid | Cyfanswm amcangyfrifedig y rhoddion adroddadwy pe byddai cap wedi bod | % y gostyngiad mewn rhoddion |
|---|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £51.6 miliwn | 64% |
| Y Blaid Lafur | £20.4 miliwn | 79% |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £22.7 miliwn | 28% |
| Reform UK | £4.4 miliwn | 82% |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £999,000 | 59% |
| Y Blaid Gydweithredo | £1.5 miliwn | 72% |
| Y Blaid Werdd | £2.3 miliwn | 20% |
| The Reclaim Party | £300,000 | 93% |
| Sinn Féin | £519,000 | 76% |
| Eraill | £3.5 million | 47% |
| Cyfanswm | £108.2 miliwn | 66% |
| Plaid | Cyfanswm amcangyfrifedig y rhoddion adroddadwy pe byddai cap wedi bod | % y gostyngiad mewn rhoddion |
|---|---|---|
| Conservative and Unionist Party | £21.1 million | 85% |
| Labour Party | £7.9 million | 92% |
| Liberal Democrats | £11.7 million | 63% |
| Reform UK | £1.3 million | 95% |
| Scottish National Party (SNP) | £327,000 | 87% |
| Y Blaid Gydweithredo | £473,000 | 91% |
| Y Blaid Werdd | £1.4 million | 53% |
| The Reclaim Party | £60,000 | 99% |
| Sinn Féin | £154,000 | 93% |
| Eraill | £1.5 million | 77% |
| Cyfanswm | £45.9 million | 86% |
Yn gyffredinol, byddai capiau wedi cael yr effaith net fwyaf ar y Blaid Lafur a’r Ceidwadwyr. Fodd bynnag, byddai pob plaid wedi cael mwy o effaith yn ystod blynyddoedd etholiad. Yn Ffigwr A yn yr Atodiad ceir dadansoddiad manwl o effaith capiau fesul plaid fesul blwyddyn sy’n egluro hyn.
Er y byddai’r Ceidwadwyr wedi gweld y gostyngiad net mwyaf mewn rhoddion ar draws y pleidiau i gyd, ar unrhyw lefel o gap, byddai Llafur wedi gweld y gostyngiad cyfrannol mwyaf yn eu rhoddion. Mae hyn oherwydd bod y Ceidwadwyr wedi derbyn rhoddion gan nifer fwy o roddwyr unigryw nag unrhyw blaid arall. Ar gyfartaledd, derbyniodd y Ceidwadwyr rhoddion gan 469 o roddwyr unigryw mewn blwyddyn, o’i gymharu â 172 ar gyfer Llafur.
Nifer y rhoddwyr dros y trothwy adrodd 2020-2025
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | 428 | 500 | 459 | 535 | 647 | 246 |
| Y Blaid Lafur | 85 | 152 | 165 | 213 | 310 | 108 |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | 159 | 244 | 279 | 413 | 498 | 277 |
| Reform UK | 4 | 5 | 1 | 5 | 38 | 77 |
| Y Blaid Werdd | 22 | 29 | 38 | 52 | 56 | 30 |
Nifer y rhoddwyr dros y trothwy adrodd 2020-2025
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | 6 | 12 | 6 | 6 | 13 | 5 |
| Y Blaid Gydweithredol | 8 | 9 | 8 | 11 | 8 | 8 |
| The Reclaim Party | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Sinn Féin | 2 | 6 | 1 | 3 | 2 | 3 |
| Plaid | Cyfran o’r rhoddwyr a roddodd dros £100,000 | Cyfran o’r rhoddwyr a roddodd dros £50,000 | Cyfran o’r rhoddwyr a roddodd dros £10,000 |
|---|---|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | 6% | 13% | 45% |
| Y Blaid Lafur | 11% | 18% | 51% |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | 3% | 6% | 31% |
| Reform UK | 24% | 40% | 95% |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | 15% | 21% | 52% |
| Y Blaid Gydweithredo | 23% | 31% | 90% |
| Y Blaid Werdd | 2% | 5% | 25% |
| The Reclaim Party | 86% | 86% | 86% |
| Sinn Féin | 29% | 41% | 76% |
| Eraill | 5% | 15% | 53% |
Byddai cap o unrhyw lefel wedi cael yr effaith fwyaf ar bleidiau sydd wedi derbyn rhoddion mawr unigol yn y pum mlynedd diwethaf. The Reclaim Party yw’r enghraifft bennaf, gan eu bod wedi derbyn yr holl roddion gan un unigolyn bob blwyddyn, ac felly byddent wedi colli ychydig o dan 90% o’u cyllid ar y lefel cap mwyaf hael.
Yn y cyfamser, o gymharu â phleidiau eraill, ar gyfartaledd byddai gan gap llai o effaith ar bleidiau sy’n derbyn llai o roddion mawr, fel y Democratiaid Rhyddfrydol neu’r Blaid Werdd.
Effaith y capiau ar y Ceidwadwyr, Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a Reform
Mae’r siart isod yn cymharu’r effaith bosibl y byddai lefelau gwahanol o gapiau wedi’u cael ar y Ceidwadwyr, Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a Reform. Dyma’r pedair plaid gyda’r nifer uchaf o roddion yn y pum mlynedd diwethaf. Mae’r bar llwyd yn dangos y swm a dderbyniodd pob plaid mewn rhoddion y flwyddyn honno, o’i gymharu â ble byddai’r swm hwnnw wedi bod gyda lefelau gwahanol o gapiau.
Mae’n pwysleisio y byddai unrhyw lefel o gap wedi arwain at y Blaid Lafur yn codi swm sy’n sylweddol yn llai na’r Ceidwadwyr, hyd yn oed yn 2024 pan gododd Llafur bron i £10 miliwn yn fwy. Byddai capiau wedi dod â Llafur i lefel rhoddion sy’n debyg i’r Democratiaid Rhyddfrydol – sydd, ar gyfartaledd, yn derbyn rhoddion gan bron i ddwywaith nifer y rhoddwyr unigryw â Llafur.
Mae’r siart hefyd yn amlygu y byddai capiau wedi cael effaith sylweddol ar roddion i’r Ceidwadwyr. Er bod y byddai’r blaid wedi derbyn mwy na Llafur yn gyson, byddai cap o £100,000 wedi golygu gostyngiad o £36 miliwn mewn cyllid yn 2023.
Mae proffil rhoddion Reform wedi newid yn sylweddol ers 2020. Yn 2020, roedd gan y blaid bedwar rhoddwr a roddodd rhodd adroddadwy, o’i gymharu â 77 yn 2025. Yn 2025, rhoddodd chwarter (25%) o’r rhoddwyr dros £100,000.
Effaith capiau ar y Blaid Lafur, y Ceidwadwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol
| Y Blaid Geidwadol | Y Blaid Lafur | Y Democratiaid Rhyddfrydol | Reform UK | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | £14,910,000 | £6,930,000 | £2,620,000 | £2,060,000 |
| 2021 | £19,480,000 | £9,320,000 | £2,890,000 | £210,000 |
| 2022 | £17,270,000 | £12,900,000 | £4,470,000 | £20,000 |
| 2023 | £47,380,000 | £21,630,000 | £6,580,000 | £260,000 |
| 2024 | £29,140,000 | £37,590,000 | £9,760,000 | £3,040,000 |
| 2025 | £14,020,000 | £9,260,000 | £5,090,000 | £18,630,000 |
| Y Blaid Geidwadol | Y Blaid Lafur | Y Democratiaid Rhyddfrydol | Reform UK | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | £10250000 | £1570000 | £1830000 | £400000 |
| 2021 | £12610000 | £3020000 | £2730000 | £170000 |
| 2022 | £10360000 | £4370000 | £3910000 | £20000 |
| 2023 | £11090000 | £5980000 | £5710000 | £140000 |
| 2024 | £12400000 | £9430000 | £7810000 | £1910000 |
| 2025 | £7490000 | £3690000 | £4730000 | £4100000 |
| Y Blaid Geidwadol | Y Blaid Lafur | Y Democratiaid Rhyddfrydol | Reform UK | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | £8,440,000 | £1,240,000 | £1,600,000 | £200,000 |
| 2021 | £10,020,000 | £2,420,000 | £2,380,000 | £120,000 |
| 2022 | £8,690,000 | £3,350,000 | £3,430,000 | £20,000 |
| 2023 | £8,960,000 | £4,260,000 | £4,830,000 | £90,000 |
| 2024 | £9,740,000 | £6,490,000 | £6,460,000 | £1,340,000 |
| 2025 | £5,770,000 | £2,650,000 | £3,990,000 | £2,620,000 |
| Y Blaid Geidwadol | Y Blaid Lafur | Y Democratiaid Rhyddfrydol | Reform UK | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | £3,510,000 | £603,000 | £960,000 | £40,000 |
| 2021 | £3,890,000 | £1,070,000 | £1,350,000 | £40,000 |
| 2022 | £3,460,000 | £1,300,000 | £1,720,000 | £10,000 |
| 2023 | £3,830,000 | £1,640,000 | £2,560,000 | £50,0000 |
| 2024 | £4,470,000 | £2,420,000 | £3,190,000 | £380,000 |
| 2025 | £1,970,000 | £870,000 | £1,900,000 | £740,000 |
Effaith y capiau ar bleidiau eraill
Mae Ffigwr 5 yn dangos effaith lefelau gwahanol o gapiau ar bum plaid lai dros y blynyddoedd (yn ôl symiau’r rhoddion). Mae’n pwysleisio nad oes patrwm clir o effaith capiau ar roddion ar bleidiau llai dros flynyddoedd unigol.
Yn gyffredinol, byddai capiau posibl wedi cael yr effaith lleiaf ar bleidiau sy’n derbyn mwy o roddion â gwerth llai , fel Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) neu’r Blaid Werdd. Fodd bynnag, mae rhai blynyddoedd pan nad oedd hyn yn wir (e.e. 2021 ar gyfer yr SNP, yn debyg oherwydd etholiadau Senedd yr Alban).
Effaith lefelau gwahanol o gapiau ar bleidiau eraill
| SNP | Y Blaid Gydweithredol | Y Blaid Werdd | The Reclaim Party | Sinn Féin | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | £210,000 | £814,000 | £242,000 | £196,000 | £120,000 |
| 2021 | £758,000 | £843,000 | £339,000 | £2,000,000 | £800,000 |
| 2022 | £394,000 | £832,000 | £500,000 | £716,000 | £350,000 |
| 2023 | £81,000 | £872,000 | £627,000 | £700,000 | £366,000 |
| 2024 | £953,000 | £1,100,000 | £787,000 | £475,000 | £89,000 |
| 2025 | £52,000 | £934,000 | £388,000 | £180,000 | £380,000 |
| SNP | Y Blaid Gydweithredol | Y Blaid Werdd | The Reclaim Party | Sinn Féin | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | £210,000 | £311,000 | £242,000 | £100,000 | £120,000 |
| 2021 | £338,000 | £341,000 | £339,000 | £100,000 | £147,000 |
| 2022 | £248,000 | £333,000 | £472,000 | £100,000 | £100,000 |
| 2023 | £81,000 | £314,000 | £607,000 | £100,000 | £224,000 |
| 2024 | £542,000 | £410,000 | £645,000 | £100,000 | £89,000 |
| 2025 | £52,000 | £394,000 | £388,000 | £100,000 | £142,000 |
| SNP | Y Blaid Gydweithredol | Y Blaid Werdd | The Reclaim Party | Sinn Féin | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | £129,000 | £211,000 | £212,000 | £50,000 | £70,000 |
| 2021 | £238,000 | £241,000 | £333,000 | £50,000 | £97,000 |
| 2022 | £156,000 | £234,000 | £351,000 | £50,000 | £50,000 |
| 2023 | £81,000 | £243,000 | £514,000 | £50,000 | £124,000 |
| 2024 | £342,000 | £303,000 | £545,000 | £50,000 | £87,000 |
| 2025 | £52,000 | £287,000 | £362,000 | £50,000 | £92,000 |
| SNP | Y Blaid Gydweithredol | Y Blaid Werdd | The Reclaim Party | Sinn Féin | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | £39,000 | £63,000 | £138,000 | £10,000 | £20,000 |
| 2021 | £89,000 | £78,000 | £172,000 | £10,000 | £44,000 |
| 2022 | £40,000 | £80,000 | £220,000 | £10,000 | £10,000 |
| 2023 | £36,000 | £99,000 | £302,000 | £10,000 | £30,000 |
| 2024 | £97,000 | £74,000 | £319,000 | £10,000 | £20,000 |
| 2025 | £25,000 | £80,000 | £207,000 | £10,000 | £30,000 |