Cofnodion Bwrdd y Comisiwn: 13 Ionawr 2026

Croesawodd y Cadeirydd bawb i’r cyfarfod. Estynnwyd croeso arbennig i Ben Ashmore, Pennaeth Cyfathrebu Allanol newydd, a oedd yn mynychu ei gyfarfod Bwrdd cyntaf fel arsyllwr.

Nododd y Cadeirydd mai dyma gyfarfod Bwrdd olaf Michael Coldwell fel Pennaeth Llywodraethu Dros Dro a chofnododd ddiolch y Bwrdd am ei gyfraniad at gryfhau llywodraethu, sicrwydd ac effeithiolrwydd y Bwrdd yn ystod ei gyfnod.

Ni dderbyniwyd unrhyw ymddiheuriadau ac ni wnaed unrhyw ddatganiadau newydd.

Cwrdd â’r Tîm

Cyflwynodd Rheolwr Busnes y Cadeirydd a’r Prif Swyddog Gweithredol y Tîm Cymorth Busnes ac amlinellodd eu rôl o ran darparu cefnogaeth strategol, weinyddol a llywodraethol i’r Cadeirydd, Prif Weithredwr, Comisiynwyr a’r Tîm Gweithredol.

Disgrifiodd aelodau’r tîm eu cyfrifoldebau perthnasol, gan gynnwys rheoli dyddiadau ac ymgysylltu, cymorth i’r weithrediaeth a’r pwyllgorau, cydlynu digwyddiadau, gweinyddiaeth ariannol, a threfniadau gwytnwch drwy arferion gwaith a rennir.

Nododd y Bwrdd bwyslais y tîm ar werth am arian, arfer cynhwysol a gwelliant parhaus.

Diolchodd y Cadeirydd i’r tîm am y diweddariad a nododd gefnogaeth a gwerthfawrogiad cryf y Bwrdd am eu gwaith ar draws y Comisiwn.

Cyflwynodd y Prif Weithredwr ei ddiweddariad, gyda chefnogaeth aelodau’r Weithrediaeth. Pwysleisiodd mai blaenoriaethau’r Comisiwn yn y cyfnod nesaf oedd cyflwyno etholiadau Mai 2026 ac ymgysylltu â’r Bil Etholiadau.

Roedd y paratoadau ar gyfer etholiadau’r Senedd y mynd rhagddynt yn dda ac roedd ymgysylltiad da wedi bod gan Lywodraeth Cymru, y Bwrdd Rheoli Etholiadau ac awdurdodau lleol. 

Cynlluniwyd ymgysylltiad pellach gydag Ysgrifennydd Cabinet Cymru ar 10 Chwefror, ochr yn ochr ag aelodau'r Senedd. Croesawodd y Bwrdd y Bwrdd Rheoli Etholiadau yn ymgymryd â chyfrifoldebau cydlynu o ddydd i ddydd, gan atgyfnerthu rôl reoleiddio a sicrwydd y Comisiwn.

Yn yr Alban, bu ymgysylltiad cryf â Llywodraeth yr Alban, Senedd yr Alban a thimau gweinyddu etholiadol. Roedd y paratoadau’n mynd rhagddynt er gwaethaf y tywydd eithafol diweddar, a oedd yn amlygu gwytnwch staff a gweinyddwyr.

Nododd yr aelodau fod amcangyfrifon y Comisiwn wedi’u cymeradwyo gan Senedd Cymru a’r Alban a chroesawyd y sicrwydd a roddodd hyn, yn enwedig o ystyried y pwysau gweithredol a deddfwriaethol sydd o’n blaenau.

Trafododd y Bwrdd baratoadau ar gyfer etholiadau lleol Lloegr a'r tebygolrwydd sy'n dod i'r amlwg o ohirio pellach mewn rhai ardaloedd. Amlinellodd y Prif Weithredwr y rhesymeg dros ddatganiad cyhoeddus diweddar y Comisiwn yn gwrthwynebu gohirio pellach, yn enwedig lle’r oedd etholiadau eisoes wedi’u gohirio unwaith. Roedd cefnogaeth unfrydol gan y Bwrdd. Trafododd yr Aelodau’r cymhlethdod ychwanegol a allai godi lle gohiriwyd etholiadau sirol ond bod etholiadau dosbarth yn mynd rhagddynt, gan gynyddu’r risg i bleidleiswyr, gweinyddwyr ac ymgyrchwyr.

Ystyriodd y Bwrdd yr amserlen sy'n dod i'r amlwg ar gyfer y Bil Etholiadau. Adroddodd y Prif Weithredwr fod disgwyl cyflwyno bellach yn hwyrach nag a nodwyd yn flaenorol, gan gynyddu’r risg cyflawni drwy gywasgu amserlenni craffu a gweithredu.

Trafododd yr aelodau ymgysylltiad parhaus â gweinidogion a swyddogion yn MHCLG a phwysigrwydd ymgysylltiad seneddol parhaus. Nododd y Bwrdd fod y Prif Weithredwr yn ymddangos gerbron y Pwyllgor Materion Tramor yn dilyn yr eitem hon, gan gynnwys i fynd i’r afael â materion yn ymwneud ag ymyrraeth dramor a chyllid gwleidyddol.

Rhoddodd y Prif Weithredwr y wybodaeth ddiweddaraf i’r Bwrdd ar ddechrau adolygiad Philip Rycroft i ymyrraeth dramor mewn etholiadau’r DU. Byddai llwyth gwaith ychwanegol sylweddol yn cael ei greu gan yr adolygiad, yn enwedig o ystyried ei orgyffwrdd â pharatoi at etholiadau ac ymgysylltu deddfwriaethol. Cydnabu'r aelodau'r cyfle i gryfhau'r sail dystiolaeth ar gyfer diwygio a'r risg o ddisgwyliadau afrealistig ynghylch amserlenni cyflawni.

Roedd uchafbwyntiau ymgysylltu nodedig eraill sydd ar ddod yn cynnwys:

• Cyflwyno ymateb ffurfiol y Comisiwn i Gynhadledd y Llefarydd ar gam-drin a bygwth ymgeiswyr a chynrychiolwyr etholedig.
• Roedd paratoadau ar gyfer y Gynhadledd Pedair Gwlad, a drefnwyd ar gyfer 2-4 Mehefin, ar waith.
• Cyfranogiad sydd ar ddod gan aelod y Bwrdd Carole Mills mewn cynhadledd etholiadau yn India, gyda ffocws ar ddeallusrwydd artiffisial ac uniondeb etholiadol.
• Bydd Ymgysylltiad sydd ar ddod gan y Cyfarwyddwr Cyfathrebu â Chomisiwn Etholiadol Seland Newydd, yn ymdrin ag ymgysylltu â phleidleiswyr, addysg a diogelwch ymgeiswyr.

Nododd y Bwrdd gynnydd ar weithgarwch corfforaethol mewnol, gan gynnwys gweithredu system gaffael newydd, cymedroli arfarnu ar draws y sefydliad, a pharatoi ar gyfer gweithdy dylunio sefydliadol y Tîm Gweithredol.

Cafwyd trafodaeth sylweddol ar allu sefydliadol. Mynegodd yr aelodau bryder ynghylch effaith gronnus cynnal etholiadau, y Bil Etholiadau, Adolygiad Rycroft a gweithgareddau busnes-fel-arfer parhaus. Cadarnhaodd y Prif Weithredwr fod gweithgaredd yn cael ei flaenoriaethu'n llym a byddai gwaith blaenoriaeth is yn cael ei oedi neu ei ohirio lle bo angen. Pwysleisiodd yr aelodau bwysigrwydd diogelu llesiant staff a gwytnwch sefydliadol.

Cadarnhaodd y bwrdd ei gefnogaeth lawn i’r Weithrediaeth wrth wneud penderfyniadau blaenoriaethu anodd a chydnabu y byddai angen i rywfaint o weithgarwch nad yw’n hanfodol lithro er mwyn diogelu cyflawni blaenoriaethau statudol.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd ddiweddariad y Prif Weithredwr a chefnogodd ddull y Weithrediaeth o flaenoriaethu a rheoli gallu.

Gadawodd y Prif Weithredwr, a oedd yn ymuno o bell o Dŷ Portcullis, y cyfarfod i fynychu sesiwn o'r Pwyllgor Materion Tramor

Cyflwynodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol y diweddariad Cyllid a Pherfformiad hyd at fis Tachwedd 2025 a’r papur crynodeb cysylltiedig. Parhaodd y sefydliad yn sefydlog yn weithredol ond roedd bellach yn gweithredu mewn amgylchedd a oedd dan lawer mwy o bwysau nag mewn cyfnodau adrodd blaenorol.

Trafododd y Bwrdd berfformiad yn erbyn y blaenoriaethau strategol. Er bod prif ddangosyddion perfformiad yn parhau ar y trywydd iawn yn fras, roedd y cyd-destun sylfaenol wedi newid yn sylweddol, gyda’r ddarpariaeth yn cael ei heffeithio fwyfwy gan ansicrwydd deddfwriaethol, cywasgu llwyth gwaith a chyfyngiadau ar adnoddau.

Rhoddwyd ffocws ar y nifer barhaus a chynyddol o geisiadau Rhyddid Gwybodaeth gyda’r Bwrdd yn trafod yr her weithredol o fodloni terfynau amser ymateb a’r patrwm sy’n dod i’r amlwg o geisiadau cymhleth, aml-ran ac ailadroddus. Roedd aelodau’n cydnabod y risg y gallai mecanweithiau Rhyddid Gwybodaeth gael eu defnyddio mewn modd tactegol neu flinderus, gan roi straen anghymesur ar adnoddau arbenigol cyfyngedig. Roedd y lliniariadau’n cynnwys prosesau blaenoriaethu cryfach, protocolau blaenoriaethu, adleoli adnoddau lle bo’n bosibl a goruchwyliaeth uwch well. Ceisiodd yr aelodau sicrwydd bod y dull yn cydbwyso cydymffurfiaeth statudol â gwytnwch sefydliadol, a nodwyd pwysigrwydd cynnal cysondeb a natur amddiffynadwy wrth wneud penderfyniadau.

Trafododd y Bwrdd nifer y staff recriwtio, gan nodi cynnydd tuag at dwf gweithlu a gynlluniwyd ond gan gydnabod yr oedi cynhenid rhwng cymeradwyo recriwtio, penodi, ymsefydlu a chyfraniad effeithiol. 

Myfyriodd yr aelodau ar y rhyngweithio rhwng twf y gweithlu, llesiant staff a phwysau cyflawni a phwysleisio’r angen am dybiaethau cynllunio realistig ac am sylw parhaus i ddosbarthu llwyth gwaith a gwytnwch, yn enwedig mewn timau gweithredol a rheoleiddiol.

Croesawodd y Bwrdd gadarnhad bod y Tîm Gweithredol yn bwriadu adolygu mesurau perfformiad y Comisiwn cyn y cylch cynllunio nesaf. Roedd yr aelodau’n cefnogi sicrhau bod mesurau’n parhau’n ystyrlon, yn gymesur ac yn cyd-fynd â blaenoriaethau statudol, yn enwedig mewn cyfnod o newid cyflym.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd y Diweddariad Cyllid a Pherfformiad a’r Adroddiad Perfformiad Tachwedd 2025.
 

Derbyniodd y Bwrdd y wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd Prif Amcangyfrif San Steffan 2026/27, gan gynnwys ffigurau drafft sy'n dod i'r amlwg ac ymgysylltu â chyrff ariannu datganoledig. Croesawodd yr aelodau gadarnhad bod amcangyfrifon y Comisiwn wedi'u cymeradwyo gan Senedd Cymru a Senedd yr Alban. Nododd y Bwrdd fod ymgysylltu cynnar wedi helpu i leihau risg a gwella hyder, yn enwedig o ystyried y rhyngweithio rhwng setliadau ariannu datganoledig ac ymrwymiadau Cynllun Corfforaethol y Comisiwn.

Rhoddwyd ffocws ar y sefyllfa gormodedd. Cydnabu’r aelodau’r ysgogwyr sylfaenol, oedd yn cynnwys amseroedd arwain recriwtio, cyfnodau cyflawni a’r ansicrwydd ynghylch amserlenni deddfwriaethol. Byddai naratif ynghylch y Prif Amcangyfrif yn pwysleisio risg cyflawni, twf y gweithlu, a’r angen i gynnal gwytnwch mewn amgylchedd deddfwriaethol ac etholiadol anrhagweladwy.

Pwysleisiodd y Bwrdd bwysigrwydd dangos bod doethineb ariannol yn cael ei ddefnyddio’n weithredol yn y Prif Amcangyfrif i gynorthwyo cyflawni statudol, yn hytrach nag ar draul hynny.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd y cynnydd a wnaed ar brif amcangyfrif senedd y DU cyn ei gymeradwyo drwy ddatrysiad ar-lein ym mis Chwefror. 
 

Derbyniodd y Bwrdd gyflwyniad manwl ar yr Offeryn Chwilio am Godau Post, y pedwerydd prosiect a’r prosiect olaf yn y Cynllun Corfforaethol sy’n destun trefniadau sicrwydd gwell. Cyflwynwyd yr eitem gan y Cyfarwyddwr Cyfathrebu, a’i chyflawni gan y Pennaeth Cyfathrebu Digidol, a chafodd ei chefnogi gan Sym Roe, Cyfarwyddwr Sefydlu Clwb Democratiaeth, oedd yn bresennol fel y partner cyflawni allanol allweddol.

Trafododd yr aelodau bwysigrwydd strategol y prosiect, gan nodi ei welededd uchel, ei bwysigrwydd gweithredol a'i effaith uniongyrchol ar brofiad pleidleiswyr. 

Amlinellodd Sym Roe rôl y Clwb Democratiaeth yn cyflawni, yn cynnwys integreiddio data, gwytnwch system a dylunio sy’n canolbwyntio ar y defnyddiwr. Disgrifiodd wersi a ddysgwyd o gylchoedd etholiad blaenorol, pwysigrwydd cywirdeb ac amser gweithredu, a’r mesurau diogelwch i reoli cynnydd mewn galw yn ystod etholiadau.

Ystyriwyd risgiau cyflawni, gan gynnwys dibyniaeth ar bartneriaid allanol, integreiddio â systemau presenol ac effaith gronnus cyflawni nifer o brosiectau ar raddfa fawr ar yr un pryd.

Mynegodd aelodau bryder ynghylch llwyth gwaith staff a chywasgiad cyflawni, yn enwedig yng nghyd-destun paratoi at etholiadau a newid deddfwriaethol. Pwysleisiodd y Bwrdd bwysigrwydd dilyniant, cyfnodedd realistig ac osgoi amserlenni rhy uchelgeisiol a allai danseilio ansawdd neu wytnwch.

Amlinellodd y Weithrediaeth y trefniadau llywodraethu a sicrwydd sydd ar waith ar gyfer y prosiect, gan gynnwys adolygiadau o gerrig milltir, llwybrau cynyddu risg ac adrodd rheolaidd. Pwysleisiodd yr aelodau bwysigrwydd cynnal hyblygrwydd ac ailystyried rhagdybiaethau wrth i’r ddarpariaeth fynd rhagddi.

Croesawodd y Bwrdd y ffocws ar hygyrchedd ac anghenion defnyddwyr, a nododd bwysigrwydd alinio'r prosiect ag amcanion digidol a chynhwysiant ehangach.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd yr ystyriaeth fanwl a chadarnhaodd ei ddisgwyliad o adrodd ar sicrwydd estynedig parhaus, gan gynnwys ymgysylltu parhaus â Chlwb Democratiaeth.
 

Rhoddodd y Cwnsler Cyffredinol a’i thîm ddiweddariad ar ddatblygiadau cydgrynhoi cyfraith etholiadol, gan ganolbwyntio ar y rhyngweithio rhwng fframweithiau cyfreithiol presennol, cyfraith achosion sy’n dod i’r amlwg ac effaith ddisgwyliedig y Ddeddf Etholiadau.

Trafododd yr aelodau’r her o weithredu o fewn amgylchedd deddfwriaethol hyblyg, yn enwedig lle’r oedd angen datblygu canllawiau a safbwyntiau rheoleiddio ochr yn ochr â chraffu Seneddol yn hytrach na dilyn deddfwriaeth sefydledig.

Ystyriodd y Bwrdd y risgiau sy’n gysylltiedig â chanllawiau cynamserol, heriau cyfreithiol a dryswch rhanddeiliaid, a phwysleisiodd bwysigrwydd cynnal cadernid, eglurder a chysondeb cyfreithiol ym mhob cyngor a roddir gan y Comisiwn. Nododd yr aelodau bwysigrwydd cydlynu agos rhwng swyddogaethau cyfreithiol, rheoleiddio a chyfathrebu i sicrhau bod negeseuon i weinyddwyr, pleidiau ac ymgyrchwyr yn parhau i fod yn gywir ac yn amddiffynadwy.

Sicrhawyd y Bwrdd fod risgiau cyfreithiol yn cael eu monitro’n weithredol ac yn cael eu cyfeirio fel bo’n briodol, a bod gwersi o gylchoedd deddfwriaethol blaenorol yn cael eu rhoi ar waith.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd ddiweddariad y Cydgyfnerthu Cyfraith Etholiadol a'r lliniariadau sydd ar waith.
 

Nododd y Bwrdd ddiweddariadau ysgrifenedig gan Gadeiryddion dau is-bwyllgor a gynhaliwyd ers y cyfarfod Bwrdd blaenorol.

Darparodd Gadeirydd y Pwyllgor Pobl, Diwylliant a Chydnabyddiaeth ddiweddariad o’r cyfarfod Pwyllgor diweddaraf (1 Rhagfyr 2025), a oedd wedi ymdrin â thrafodaeth am allu’r gweithlu, cyflog, diwylliant, pwysau llwyth gwaith a gwytnwch sefydliadol. Nododd aelodau ffocws y Pwyllgor ar lesiant staff yng nghyd-destun pwysau sefydliadol parhaus.

Darparodd Cadeirydd y Pwyllgor Archwilio a Sicrhau Ansawdd ddiweddariad o’r cyfarfod Pwyllgor diweddaraf (1 Rhagfyr 2025), a oedd wedi ymdrin â sicrwydd ynghylch rheoli risg, rheolaeth fewnol, gweithgaredd archwilio mewnol a risgiau strategol sy'n dod i'r amlwg. Nododd yr aelodau ystyriaeth y Pwyllgor o’r risgiau sy’n gysylltiedig â newid deddfwriaethol, cyflwyno etholiadau a gallu sefydliadol.

Myfyriodd y Bwrdd ar y sicrwydd a ddarparwyd gan y Pwyllgorau a phwysleisiodd bwysigrwydd llywodraethu cadarn a goruchwyliaeth risg yn ystod cyfnod o gymhlethdod a chraffu cynyddol.

Cymeradwyodd y Bwrdd gofnodion cyfarfod y Bwrdd a Sesiwn Datblygu'r Bwrdd a gynhaliwyd ar 25 Tachwedd 2025, gan nodi eu bod yn gofnod cywir. 

Nododd y Bwrdd y cynllun busnes ar gyfer y dyfodol.

Nid oedd unrhyw gamau gweithredu o gyfarfodydd blaenorol i’w hystyried, gan fod pob un wedi’i ddatrys.

Nododd y Bwrdd eitemau a digwyddiadau cynllun busnes 2025/26 y Bwrdd.
 

Cadarnhawyd mai 24 Chwefror 2026 fyddai dyddiad y cyfarfod nesaf, yn dechrau am 9:30, a’i gynnal wyneb yn wyneb a thrwy Teams.