Testun Gwefan Twyll Etholiadol 2024

Ym mis Mai 2024, cynhaliwyd etholiadau yng Nghymru a Lloegr ar gyfer:

• Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu (Cymru a Lloegr)
• Cynghorau lleol (Lloegr)
• Meiri lleol (Lloegr)
• Etholiadau Maerol Awdurdodau Cyfun (Lloegr)
• Maer Llundain  
• Cynulliad Llundain Fwyaf

Ym mis Gorffennaf 2024, cynhaliwyd etholiad cyffredinol Senedd y DU gyda phob un o’r 650 o seddi yn Nhŷ’r Cyffredin i’w hethol.

Roedd yna hefyd bedwar is-etholiad Senedd y DU yn ystod 2024.

Fe wnaeth yr heddlu ymchwilio i gyfanswm o 445 o achosion o dwyll etholiadol honedig yn ystod 2024. Cyhoeddodd yr heddlu un rhybudd mewn perthynas ag achos o dwyll etholiadol honedig yn 2024.  

Mae’r tabl hwn yn dangos nifer yr achosion o dwyll honedig y gwnaeth yr heddlu eu hadrodd i ni ar gyfer etholiadau a gynhaliwyd yn 2024. 
 

Ni wnaeth yr heddlu gymryd camau pellach gyda thua dau ym mhob tri (65%) achos. Mae hyn yn golygu na wnaeth yr heddlu ymchwilio ymhellach i’r achosion oherwydd nad oedd tystiolaeth, nid oedd digon o dystiolaeth, ni ddaethpwyd o hyd i drosedd, neu nid oedd er budd y cyhoedd i fwrw ymlaen.

Mae’r tabl a’r siart yn dangos nifer yr achosion a adroddwyd i’r heddlu yn 2024, a’u canlyniadau.

*Mae datrys yn lleol yn golygu bod yr heddlu wedi rhoi cyngor i'r sawl a ddrwgdybir ynghylch cydymffurfio â'r gyfraith.

Lle caiff achosion eu rhestru fel ‘arall’, nid oedd yr ymddygiad honedig yn drosedd etholiadol. Fodd bynnag, roedd yn ymwneud ag agweddau o bleidleisio neu ymgyrchu, ac felly rhoddodd yr heddlu gyngor i'r bobl y gwnaed cwynion yn eu cylch. 

Nid yw’r data hwn yn cynnwys achosion o dwyll etholiadol honedig a adroddwyd yn yr Alban yn ystod 2023 oherwydd nad yw Heddlu’r Alban wedi darparu unrhyw ddata ar achosion i ni.

Etholiad maerol lleol

Ymchwiliwyd i'r sawl a ddrwgdybir yn yr achos hwn am ddefnyddio gwybodaeth ffug wrth gofrestru i bleidleisio. Ceisiodd y person gofrestru i bleidleisio o dan enw person a fu farw yn ddiweddar. Siaradodd yr Heddlu Metropolitan â Gwasanaeth Erlyn y Goron am gyngor ac arweiniad, a chawsant eu cynghori y dylid rhoi rhybudd yn y mater hwn.

Roedd tua dwy ran o dair o’r holl honiadau a adroddwyd yn 2024 (64%) yn ymwneud â throseddau ymgyrchu. Roedd y rhan fwyaf o’r rhain ynghylch:

• Ymgyrchwyr ddim yn cynnwys manylion ynghylch yr argraffydd, hyrwyddwr neu gyhoeddwr ar ddeunydd etholiadol printiedig neu electronig – ‘argraffnod’ (40%).
• Rhywun yn gwneud datganiadau ffug ynghylch cymeriad personol neu ymddygiad ymgeisydd (20%).

Mae’r tabl a’r siart yn dangos nifer yr achosion a’r mathau o droseddau yr ymchwiliwyd iddynt yn 2024. 

Rhestrwyd pedwar (1%) o droseddau fel ‘arall’ gan yr heddlu. Mae’r rhain yn cyfeirio at honiadau o gam-drin ymgeiswyr, camddefnyddio’r term ‘cynghorydd’ a chamddefnyddio logo sy’n perthyn i’r lluoedd arfog a hyrwyddo busnes ymgeisydd ar ddeunydd etholiad. Er nad oeddent yn droseddau twyll etholiadol, roeddent yn ymwneud ag agweddau ar bleidleisio neu ymgyrchu, ac felly rhoddodd yr heddlu gyngor i'r bobl y gwnaed y cwynion yn eu cylch.  

Cofnodwyd cyfanswm o 17 o achosion o dwyll etholiadol honedig gan luoedd yr heddlu yn 2024.  

Mae personadu yn drosedd lle mae person yn esgus bod yn rhywun arall er mwyn gallu defnyddio pleidlais y person hwnnw. Gall hyn ddigwydd mewn gorsaf bleidleisio, gyda phleidlais bost, neu bleidlais drwy ddirprwy (lle mae pleidleisiwr wedi penodi rhywun arall i bleidleisio ar eu rhan).

Roedd ychydig dros hanner o’r achosion hynny (9) yn ymwneud â honiadau o bersonadu pleidleisiau post. Yn yr holl achosion hynny, ni wnaeth yr heddlu gymryd camau pellach oherwydd doedd dim tystiolaeth neu doedd dim digon o dystiolaeth, neu cawsant eu datrys yn lleol. Disgwylir cyngor erlyn mewn un achos.

Mae’r tabl hwn yn dangos nifer yr honiadau o bersonadu a’u canlyniadau. 

Mae deiseb etholiadol yn her gyfreithiol i ganlyniad etholiad.

Ni chafwyd unrhyw ddeisebau yn dilyn etholiadau a gynhaliwyd yn 2024.