Ein Comisiynwyr
What our Commissioners do
Mae ein Comisiynwyr yn pennu cyfeiriad strategol y Comisiwn ac yn darparu goruchwyliaeth annibynnol o'n gwaith.
Mae gan ein Comisiynwyr ystod eang o brofiad, arbenigedd a safbwyntiau. Mae hyn yn cynnwys Comisiynwyr sydd â gwybodaeth benodol am Gymru, yr Alban, a Gogledd Iwerddon, Comisiynwyr a enwebwyd trwy broses sy'n cynnwys pleidiau gwleidyddol cymwys, a Chomisiynwyr o ystod o gefndiroedd proffesiynol.
Mae gan bob Comisiynydd statws cyfartal a chyfrifoldeb cyfunol fel aelodau o'r Bwrdd.
Comisiynwyr y cenhedloedd datganoledig
Mae gan dri Chomisiynydd gyfrifoldeb penodol dros Gymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon.
Maent yn helpu'r Comisiwn i ddeall materion sy'n effeithio ar bob gwlad, yn meithrin perthnasoedd â rhanddeiliaid allweddol, ac yn darparu arbenigedd ar y cyd-destun etholiadol a gwleidyddol yn y rhannau hynny o'r DU.
Comisiynwyr a enwebwyd gan bleidiau gwleidyddol
Mae pedwar Comisiynydd yn cael eu henwebu drwy broses sy'n cynnwys pleidiau gwleidyddol cymwys yn Nhŷ'r Cyffredin.
Mae tri yn cael eu henwebu gan y pleidiau cymwys mwyaf, ac mae un yn cael ei ddewis o blith ymgeiswyr a gyflwynir gan y pleidiau cymwys eraill.
Comisiynwyr eraill
Mae'r Comisiynwyr sy'n weddill yn dod ag arbenigedd a phrofiad o ystod o gefndiroedd proffesiynol i gefnogi gwaith y Bwrdd.
Rôl ein Comisiynwyr
Gyda'i gilydd, mae ein Comisiynwyr yn ffurfio Bwrdd y Comisiwn ac yn:
- pennu ein cyfeiriad strategol cyffredinol ac yn monitro perfformiad yn erbyn ein hamcanion
- sicrhau ein bod yn cyflawni ein cyfrifoldebau statudol a'n gweithgaredd rheoleiddio
- gwneud rhai penderfyniadau statudol neu reoleiddiol neu benderfyniadau statudol eraill a gedwir yn ôl i'r Bwrdd
- sicrhau ein bod yn defnyddio arian cyhoeddus yn effeithlon ac yn effeithiol, ac yn cynnal safonau uchel o lywodraethu ac atebolrwydd
Names and biographies of our commissioners
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Mai 2021 a 30 Ebrill 2025
Ail Dymor: Rhwng 1 Mai 2025 a 30 Ebrill 2029
John Pullinger yw ein Cadeirydd
Mae John yn was cyhoeddus profiadol sydd wedi profi rolau uwch mewn amrywiaeth o sefydliadau yn y DU ac yn rhyngwladol.
Hyd at 2019, John oedd Ystadegydd Cenedlaethol y DU a Phrif Weithredwr Awdurdod Ystadegau'r DU, gan ddatblygu a chyflawni strategaeth i wella dibynadwyedd, ansawdd a gwerth ystadegau swyddogol i gefnogi dadleuon a phenderfyniadau gwleidyddol ar lefelau'r DU, gweinyddiaeth ddatganoledig a lleol. Gwasanaethodd hefyd fel Llywydd y Gymdeithas Ystadegol Frenhinol a Chadeirydd Comisiwn Ystadegol y Cenhedloedd Unedig.
Ers cwblhau ei dymor fel Ystadegydd Cenedlaethol, mae John wedi dal nifer o rolau anweithredol ac ymgynghorol gan gynnwys y rôl Ymddiriedolwr Sefydliad Nuffield, Llywydd y Gymdeithas Ryngwladol ar gyfer Ystadegau Swyddogol ac aelod o Fwrdd y Bartneriaeth Fyd-eang ar gyfer Data Datblygu Cynaliadwy.
Rhwng 2004 a 2014, John oedd Llyfrgellydd Tŷ'r Cyffredin lle'r oedd yn gyfrifol am ehangu'r ystod o wybodaeth a gwasanaethau ymchwil sydd ar gael i ASau, yn enwedig Aelodau'r meinciau cefn. Arweiniodd hefyd waith i wella'r cysylltiad rhwng y Senedd a'i Phwyllgorau a'r cyhoedd. Yn ogystal â'i waith yn y DU, cadeiriodd gynhadledd Undeb Seneddol Rhyngwladol ar hysbysu democratiaeth ac roedd yn rhan o brosiectau cryfhau seneddol yn Irac, Myanmar a mannau eraill.
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Ionawr 2017 a 31 Rhagfyr 2020
Ail Dymor: Rhwng 1 Ionawr 2021 a 31 Rhagfyr 2023
Trydydd Tymor: 1 Ionawr 2024 a 31 Rhagfyr 2026
Y Fonesig Sue Bruce yw ein Comisiynydd sy'n gyfrifol am Yr Alban.
Mae Sue Bruce yn gyfarwyddwr anweithredol SSE PLC; yn Gadeirydd Cerddorfa Genedlaethol Frenhinol yr Alban (RSNO); ac yn Ddirprwy Arglwydd Raglaw Dinas Caeredin. Yn ogystal, mae'n aelod o Bwyllgor Archwilio Prifysgol Strathclyde, ac yn gyn-Gadeirydd Young Scot.
Bu Sue Bruce yn gweithio ym maes Llywodraeth Leol am bron 40 mlynedd, gan orffen yn 2015. Prif Weithredwr Cyngor Dinas Caeredin oedd ei swydd ddiweddaraf, ar ôl gweithio fel Prif Weithredwr Cyngor Dinas Aberdeen a Phrif Weithredwr Cyngor East Dunbartonshire. Ymysg ei chyflawniadau nodedig roedd Prosiect Tramiau Caeredin, sefydlu Edinburgh Guarantee, a chyn hynny, gwella perfformiad Cyngor Dinas Aberdeen.
Tymor: 1 Mai 2026 i 30 Ebrill 2030
Alan Mabbutt yw ein Comisiynydd a enwebwyd gan y Blaid Geidwadol.
Mae Alan wedi cael gyrfa hir ac uchel ei statws o fewn y Blaid Geidwadol, gan ddechrau fel asiant gwleidyddol dan hyfforddiant ym 1977 ac yna mynd ymlaen i ddal amrywiaeth o rolau sefydliadol a chyfreithiol ar lefel leol a chenedlaethol.
Gwasanaethodd fel Pennaeth Llywodraeth Leol a Swyddog Cyfreithiol, ac yn ddiweddarach fel Swyddog Enwebu’r Blaid o 2005 i 2016. O 2015 i 2025 roedd ganddo rolau arwain uwch yn y Blaid Geidwadol, gan gynnwys Cyfarwyddwr Trefniadaeth a Swyddog Cyfreithiol, Cyfarwyddwr Cyffredinol, a Thrysorydd Cofrestredig. Roedd hefyd yn aelod o Fwrdd y Blaid o 2017 i 2025 ac mae wedi bod yn aelod hirhoedlog o Banel y Pleidiau Gwleidyddol, gan gyfrannu at reoleiddio pleidiau gwleidyddol yn ehangach.
Fe'i penodwyd yn Swyddog Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE) yn 2013 am wasanaethau i lywodraeth leol ac ymgysylltiad gwleidyddol.
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Ionawr 2024 a 31 Rhagfyr 2028
Mae Carole Mills yn swyddog gweithredol ac anweithredol (NED) profiadol iawn a oedd yn gweithio ym maes bancio a'r GIG cyn symud i lywodraeth leol lle bu'n gwasanaethu am dros 33 mlynedd.
Mae Carole wedi gweithio mewn pum awdurdod lleol unedol mawr, yn fwyaf diweddar Cyngor Dinas Derby, gan ddal swydd Prif Weithredwr mewn tri a Phrif Swyddog Cyllid mewn dau. Mewn tri o'r cynghorau hynny, roedd hi hefyd yn Swyddog Canlyniadau ac mae wedi arwain gwaith gweinyddiaeth pob math o etholiadau lleol a chenedlaethol, o gynghorau plwyf, Ardaloedd Gwella Busnes a chynlluniau cymdogaeth lleol i etholiadau cyngor cyffredinol, refferenda ac Etholiadau y DU. Mae hi hefyd wedi bod yn glerc pleidleisio, swyddog llywyddu, cynorthwyydd cyfrif, arweinydd tîm cyfrif a Dirprwy Swyddog Canlyniadau, gan gronni dros 25 mlynedd o brofiad etholiadol ymarferol.
Ymddeolodd Carole o'i gyrfa llawn amser yng Ngwanwyn 2020 ac ers hynny mae wedi dal portffolio o rolau. Ers 2020, mae hi wedi bod yn NED, Cadeirydd y Pwyllgor Ansawdd a Diogelwch, aelod o'r Pwyllgor Pobl a Hyrwyddwr Diogelwch Mamolaeth yn Ymddiriedolaeth GIG Ysbytai Prifysgol Coventry a Swydd Warwick. Mae Carole hefyd yn Gadeirydd ac yn Ymddiriedolwr yn Ymddiriedolaeth Adfer Camlesi Lichfield a Hatherton.
Tymor 1: 31 Mawrth 2026 i 30 Mawrth 2030
Mae Rashik Parmar yn arweinydd digidol nodedig ac yn aelod o'r bwrdd gyda mwy na 42 mlynedd o brofiad ar draws y sectorau cyhoeddus, preifat, academaidd a di-elw.
Ar hyn o bryd mae ganddo nifer o rolau uwch ymgynghorol a llywodraethu, gan gynnwys Uwch Aelod Annibynnol ac Aelod Cyngor yn UK Research and Innovation (UKRI) ac Aelod Cyngor yn y Brifysgol Agored. Ar draws y rolau hyn, a rolau anweithredol blaenorol, mae Rashik yn dod ag arbenigedd sylweddol mewn llywodraethu, goruchwylio ymchwil, a chymhwyso technolegau digidol yn gyfrifol.
Roedd Rashik gynt yn Brif Swyddog Gweithredol Grŵp BCS, Sefydliad Siartredig TG, lle cryfhaodd safle'r sefydliad fel awdurdod dibynadwy ar ddyfodol cyfrifiadura ac arweiniodd welliannau sefydliadol i gefnogi cyflawni amcanion strategol yn effeithiol. Yn gynharach yn ei yrfa, fel Cymrawd IBM ac Is-lywydd, Technoleg – Ewrop, arweiniodd strategaeth dechnegol ranbarthol a chwaraeodd ran allweddol wrth ddatblygu diwylliant technegol sy'n barod ar gyfer y dyfodol.
Yn arloeswr ym maes cyfrifiadura cyfrifol, mae Rashik wedi cyfrannu'n sylweddol at arwain agweddau yn y maes hwn. Dyfarnwyd MBE iddo am wasanaethau i Fusnes ac Arloesi yn 2016.
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Medi 2021 a 31 Awst 2025
Ail Dymor: 1 Medi 2025 a 31 Awst 2029
Dr Katy Radford yw ein Comisiynydd sydd â chyfrifoldeb dros Ogledd Iwerddon.
Mae Dr Katy Radford yn anthropolegwr cymdeithasol sydd ar hyn o bryd yn gwasanaethu ar Fwrdd Ymddiriedolwyr y Cyngor Prydeinig, ac mae hi hefyd yn cadeirio Pwyllgor Ymgynghorol Gogledd Iwerddon.
Mae hi wedi cwblhau tymhorau fel Comisiynydd Cydraddoldeb Gogledd Iwerddon, ac fel Aelod o'r Comisiwn dros Faneri, Hunaniaeth, Diwylliant a Thraddodiad a gynullwyd gan y Swyddfa Weithredol. Rhwng 2011 a 2020, Katy oedd Cyfarwyddwr Dros Dro'r Sefydliad Ymchwil i Wrthdaro ac wedi hynny bu'n gweithio yng Nghomisiwn Dioddefwyr a Goroeswyr Gogledd Iwerddon fel Cyfarwyddwr Polisi ac Ymchwil. Dyfarnwyd MBE i Katy yn 2011 am ei chyfraniad at gysylltiadau cymunedol yng Ngogledd Iwerddon.
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Chwefror 2024 a 31 Ionawr 2027
Ali Dymor: 1 Chwefror 2027 a 31 Ionawr 2031
Sheila Ewan Ritchie yw ein Comisiynydd a enwebwyd gan y Blaid Ddemocrataidd Ryddfrydol.
Mae Sheila Ritchie yn wleidydd a chyfreithwraig Democratiaid Rhyddfrydol o’r Alban, sydd wedi ymddeol bellach. Bu'n ymwneud â gwleidyddiaeth am dros 40 mlynedd a derbyniodd MBE yn Rhestr Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd 2023, am wasanaeth gwleidyddol yn yr Alban.
Yn fwyaf diweddar, safodd fel ymgeisydd yn etholiad Senedd yr Alban 2021. Cyn hynny, roedd hi'n Aelod o Senedd Ewrop dros etholaeth yr Alban rhwng 2019 a 2020. Mae ei rolau gwleidyddol eraill yn cynnwys:
• Cynullydd Democratiaid Rhyddfrydol yr Alban ac aelod o Fwrdd Ffederal a Grŵp Llywio'r blaid: 2018 – 2022
• Penodi i Lywodraeth yr Alban i'r Pwyllgor Economaidd a Newid Ewropeaidd: 2000 – 2003
• Aelod o Gyngor Dosbarth Gordon a Chadeirydd y Pwyllgor Polisi ac Adnoddau: 1988 - 1992
Cymhwysodd Sheila fel cyfreithwraig ym 1981, cyn troi at wleidyddiaeth. Yn ddiweddarach daeth yn bartner mewn tri chwmni cyfreithiol yn Aberdeen. Roedd hi'n Asesydd Cyngor Cyffredinol ar Lys Prifysgol Aberdeen, 1980-1986; ac yn aelod o Bwyllgor Rheoli Cymdeithas Tai Langstane a Chadeirydd ei Phwyllgor Datblygu, 1981 - 1988. Mae Sheila yn ymwneud â sawl elusen.
Mae ei rolau presennol yn cynnwys:
• Ymddiriedolwr i’r Ymddiriedolaeth Datblygu Macaulay, sefydliad datblygu tir cynaliadwy di-elw
• Ymddiriedolwr i’r Articulate Cultural Hub, sy'n cefnogi ymwneud a chyfrannu at gelfyddydau ymysg y rhai sydd leiaf tebygol o gymryd rhan mewn gweithgareddau creadigol, neu sy'n wynebu rhwystrau
• cyfarwyddwr i Celebrate Aberdeen, sy'n talu teyrnged i gymuned wirfoddol a thrydydd sector Aberdeen.
Mae hi'n Gyn-ymddiriedolwr yr RSPB ac wedi bod yn aelod o'i Phwyllgor Ymgynghorol Albanaidd ers dros 30 mlynedd. Mae hi'n gadwraethwr brwd, yn arddwr, ac yn hoff o nofio mewn dŵr agored.
Tymor Cyntaf: Rhwng 1 Tachwedd 2022 a 31 Hydref 2026
Ali Dymor: 1 Tachwedd 2026 to 31 Hydref 2030
Chris Ruane yw ein Comisiynydd sydd wedi'i enwebu gan y Blaid Lafur.
Roedd Chris Ruane yn AS Prydeinig am 21 mlynedd. Cyn hyn roedd yn athro ysgol ac yn Ddirprwy Bennaeth am 15 mlynedd.
Mae wedi cynnal diddordeb mewn materion etholiadol ers 2001 ac wedi gwasanaethu ar Ymchwiliad y Pwyllgor Dethol Cyfansoddiadol i Ymgysylltiad Pleidleiswyr yn 2014.
Gwasanaethodd Chris fel Ysgrifennydd Seneddol Preifat i'r Ysgrifennydd Tramor, y Gwir Anrhydeddus David Miliband, ac Ysgrifennydd Seneddol Preifat i'r Canghellor Cysgodol Ed Balls. Gwasanaethodd fel Gweinidog Cysgodol Cymru rhwng 2017 a 19.
Mae gan Chris ddiddordeb brwd mewn llesiant a thrwy weithio gyda'r Athro Mark Williams o Rydychen a'r Athro Arglwydd Richard Layard LSE, sefydlodd grŵp ymarfer ymwybyddiaeth ofalgar yn y Senedd yn 2013. Ers hynny, mae 350 o wleidyddion y DU ac 800 o aelodau staff wedi derbyn hyfforddiant ymwybyddiaeth ofalgar. Ers gadael y Senedd, mae Chris wedi cynnal ei ddiddordeb mewn llesiant. Gwasanaethodd ar Sefydliad Ymwybyddiaeth Ofalgar Rhydychen am naw mlynedd, gan ymddeol ddechrau 2024. Mae hefyd yn Gadeirydd Rhwydwaith Byd-eang y Fenter Ymwybyddiaeth Ofalgar sy'n ceisio annog ymarfer ymwybyddiaeth ofalgar mewn dros 50 o ddeddfwrfeydd ledled y byd. Mae wedi darlithio a siarad yn y Cenhedloedd Unedig, Y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd, Cynhadledd Meddwl a Bywyd y Dalai Lama yn ogystal â sawl Prifysgol gan gynnwys yr Ysgol Harvard Kennedy School of Government, Prifysgolion Rhydychen a Chynhadledd Ryngwladol Google Wisdom 2.0 yn Nulyn yn 2014.
Tymor Cyntaf: Rhwng 13 Mawrth 2017 a 12 Mawrth 2021
Ail Dymor: Rhwng 13 Mawrth 2021 a 12 Mawrth 2025
Trydydd Tymor: Rhwng 13 Mawrth 2025 a 12 Mawrth 2027
Elan Closs Stephens yw ein Comisiynydd sy'n gyfrifol am Gymru.
Mae Elan Closs Stephens yn Athro Emeritws Cyfathrebu a'r Diwydiannau Creadigol ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Mae'n arbenigo ym maes polisi rheoleiddio diwylliannol a darlledu gan gadeirio Adolygiad Stephens i Gyngor Celfyddydau Cymru ac mae wedi bod yn Gadeirydd y British Council yng Nghymru, yn Llywodraethwr Sefydliad Ffilm Prydain a bu’n Gadeirydd S4C, am ddau dymor. Am y chwe blynedd diwethaf tan ddiwedd y Siarter, hi oedd Ymddiriedolwr Cymru ar gorff llywodraethu’r BBC, Ymddiriedolaeth y BBC.
Bu’n Gyfarwyddwr Anweithredol uwch Fwrdd Ysgrifennydd Parhaol Cymru ac mae wedi cadeirio Pwyllgor Archwilio a Risg y Bwrdd ers 2008. Mae hefyd wedi cadeirio Bwrdd Adfer Cyngor Sir Ynys Môn. Cymraeg yw iaith gyntaf Elan. Fe’i magwyd yn Nyffryn Nantlle a graddiodd o Goleg Somerville, Rhydychen.
Derbyniodd y CBE yn Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines yn 2001 am wasanaethau i ddarlledu a’r iaith Gymraeg. Hi oedd Uchel Siryf tair sir y gorllewin, sef Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a Cheredigion rhwng 2012 a 2013.
Hywel Williams yw ein Comisiynydd enwebedig ar gyfer y pleidiau "llai".
Gwasanaethodd Hywel Williams fel AS Plaid Cymru dros Gaernarfon ac wedi hynny Arfon o 2001 hyd 2024. Yn ystod ei yrfa seneddol, daliodd nifer o swyddi uwch, gan gynnwys Arweinydd Plaid Cymru yn Nhŷ'r Cyffredin o 2015 hyd 2017, a gwasanaethodd fel llefarydd y blaid ar feysydd gan gynnwys masnach, materion tramor, gwaith a phensiynau, a Brexit. Roedd yn aelod o nifer o bwyllgorau seneddol, gan gynnwys Pwyllgor Materion Cymreig a'r Pwyllgor ar Ymadael â'r Undeb Ewropeaidd, ac am 10 mlynedd roedd yn aelod o Banel Cadeiryddion y Llefarydd yn cadeirio amrywiaeth eang o bwyllgorau a dadleuon.
Cyn mynd i'r Senedd, gweithiodd Hywel ym maes gwaith cymdeithasol iechyd meddwl ac mewn addysg uwch. Graddiodd mewn seicoleg o Brifysgol Caerdydd ac mae ganddo gymhwyster ôl-raddedig mewn gwaith cymdeithasol o Brifysgol Bangor. Ymunodd â Chanolfan Ymarfer Gwaith Cymdeithasol Prifysgol Bangor yn 1985 gan ddod yn Bennaeth y Ganolfan yn 1993. Yn ddiweddarach gweithiodd fel darlithydd, awdur ac ymgynghorydd llawrydd yn arbenigo mewn gwaith cymdeithasol, polisi cymdeithasol, polisi iaith a hawliau lles. Roedd yn golofnydd gwleidyddol trwy gydol ei amser fel AS yn ysgrifennu'n bennaf ar gyfer Yr Herald Cymraeg ac Y Cymro. Cyhoeddwyd ei nofel gyntaf 'Ceiri' yn 2025.
Drwy gydol ei yrfa, mae Hywel wedi cynnal diddordeb cryf mewn polisi cymdeithasol, lles, gwasanaethau cyhoeddus a'r iaith Gymraeg, ac mae wedi cyfrannu at fywyd cyhoeddus yng Nghymru trwy ei waith proffesiynol, gwleidyddol a llenyddol.