Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2023/24

Roedd paratoi ar gyfer etholiadau yn 2023 yn dasg fawr, a blaenoriaeth y Comisiwn oedd cefnogi pleidleiswyr, ymgyrchwyr a'r gymuned etholiadol drwy gyfnod o newid.

Y maes ffocws mwyaf sylweddol oedd cyflwyno'r gofyniad ID pleidleiswyr mewn etholiadau lleol yn Lloegr. Yn ogystal â gwneud y bleidlais yn fwy diogel, roedd yn hanfodol bod pob pleidleisiwr yn gallu parhau i ddefnyddio ei bleidlais ac y gallai gweinyddwyr gynnal y systemau newydd yn effeithiol ac yn gyson. Roedd codi ymwybyddiaeth y cyhoedd a chynorthwyo gweinyddwyr etholiadau ar frig ein hagenda. Cafodd yr etholiadau eu cynnal yn ddidrafferth ledled y wlad, sy'n adlewyrchu ymroddiad y staff niferus a aeth gam ymhellach i gyflawni o dan amgylchiadau heriol iawn. O ganlyniad i'n hymgyrch, cododd ymwybyddiaeth yn sylweddol cyn yr etholiadau a gwyddom y gallai'r mwyafrif helaeth o bleidleiswyr gymryd rhan.

Fodd bynnag, dangosodd tystiolaeth fod y gofyniad wedi peri rhwystr i rai pleidleiswyr. Mae un pleidleisiwr a gaiff ei wrthod yn un yn ormod a, gan weithio gydag eraill ar draws y system etholiadol, bydd angen i ni ddwysáu ein hymdrechion ar gyfer etholiadau yn y dyfodol fel nad yw unrhyw un yn colli ei bleidlais.

Mae gwaith sylweddol wedi’i wneud i baratoi ar gyfer etholiadau sy’n cael eu cynnal ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol, gan gynnwys etholiadau cynghorau lleol ledled Lloegr, etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yng Nghymru a Lloegr, a’r etholiad cyffredinol.

Etholiad cyffredinol Senedd y DU yw’r etholiad cyntaf i gael ei gynnal ledled y DU ers i'r Ddeddf Etholiadau gael ei chyflwyno, gan ei gwneud yn ofynnol i ni gynyddu ein hymdrechion i sicrhau bod pawb dan sylw yn deall y newidiadau ac yn gallu chwarae eu rhan. Yn ogystal, mae cyd-destun yr etholiad cyffredinol wedi newid yn sylweddol ers 2019, gyda lefelau cynyddol o gam-drin, bygylu a bygwth ymgeiswyr, ac effaith datblygiadau cyflym mewn technoleg. Un nodwedd sylweddol o waith Comisiwn fu ehangu a dyfnhau'r partneriaethau sydd gennym ag eraill, gan gynnwys llawer o sefydliadau cymdeithas sifil, gorfodi'r gyfraith a rheoleiddwyr eraill.

Gwelwyd datblygiadau penodol yn nhirwedd etholiadol Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon hefyd sydd wedi gofyn am gymorth parhaus o bob rhan o'r Comisiwn, gan gynnwys ein timau yng Nghaerdydd, Caeredin a Belfast. Mae ein rôl yn ymgysylltu ag etholiadau ym mhob un o wledydd y DU yn un o gryfderau penodol y Comisiwn a welwyd yn effeithiol eleni.

Hoffwn gydnabod ein bod wedi wynebu nifer o heriau o fewn y Comisiwn eleni hefyd. Ym mis Awst, gwnaethom gyhoeddi bod y Comisiwn wedi dioddef ymosodiad seiber soffistigedig, gan ddangos pa mor bwysig yw hi fod pob un ohonom yn effro i'r risgiau sy'n wynebu ein prosesau etholiadol. Gwnaethom roi sylw arbennig i gynorthwyo unigolion yr oedd eu data personol mewn perygl ac ymddiheurwn iddynt am beidio â diogelu eu gwybodaeth yn llwyddiannus. Rydym yn parhau i fuddsoddi mewn gwelliannau i'n systemau er mwyn sicrhau eu bod yn ddiogel ac yn cael eu hamddiffyn.

Yn olaf, hoffwn ddiolch i Shaun McNally a Rob Vincent am eu cyfraniadau fel Prif Weithredwr a Phrif Weithredwr Dros Dro, yn y drefn honno. Ym mis Mawrth, gwnaethom groesawu Vijay Rangarajan, fel ein Prif Weithredwr newydd, sy'n cynnig dealltwriaeth amrywiol a manwl o etholiadau, annibyniaeth a manwl gywirdeb yn ei ffordd o feddwl a'i frwdfrydedd dros ddemocratiaeth. Rwyf yn edrych ymlaen yn fawr at barhau i weithio gyda'n gilydd.

Yn ogystal, hoffwn ddiolch i'm cyd-Gomisiynwyr a staff y Comisiwn am eu hymroddiad, eu harbenigedd a'u gwydnwch. Mae llwyddiant y Comisiwn yn seiliedig ar ei ddidueddrwydd, ei annibyniaeth a'i broffesiynoldeb, ac rwyf yn hyderus bod gennym dîm sy'n barod i gyflawni ar gyfer pleidleiswyr, ymgyrchwyr a gweinyddwyr etholiadau drwy'r cyfnod prysur sydd o'n blaenau.

John Pullinger CB, Cadeirydd

Roeddwn wrth fy modd i ddechrau fy rôl fel Prif Weithredwr y Comisiwn ym mis Mawrth, wrth i bawb weithio'n galed dros ben i baratoi ar gyfer yr etholiadau lleol a’r Etholiad Cyffredinol.

Mae ymrwymiad a brwdfrydedd pawb sy'n gweithio yn y Comisiwn, ynghyd â'u sgiliau a'u gwybodaeth, wedi cael cryn argraff arnaf, yn ogystal â'r amrywiaeth o bartneriaid gwych sydd gennym.

Mae'n amlwg bod cyflwyno'r Ddeddf Etholiadau wedi arwain at lawer o newid. Mae cod statudol newydd i ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau, y gyfundrefn ar gyfer argraffnodau digidol, y gofyniad ID Pleidleiswyr, yr estyniad i etholfraint pleidleiswyr tramor, a newidiadau i drefniadau pleidleisio drwy'r post a thrwy ddirprwy oll wedi cael eu cyflwyno ac mae llawer iawn o waith wedi cael ei wneud i sicrhau eu bod yn cael eu rhoi ar waith yn ddidrafferth.

Mae canllawiau, cymorthfeydd cynghori ac adnoddau gwybodaeth wedi cael eu creu i gefnogi'r gymuned etholiadol i ddeall y newidiadau a pharatoi ar eu cyfer. Mae llawer o'r sgyrsiau cynnar rwyf wedi'u cael gyda rhanddeiliaid wedi croesawu cymorth ac arbenigedd y Comisiwn, yn ogystal â’n gwaith ar y cyd ar gyfer yr etholiadau yn 2024.

Rwyf wedi croesawu'r cyfle i gyfarfod â'r rhai rydym yn gweithio agosaf gyda nhw, gan gynnwys seneddwyr, swyddogion canlyniadau a sefydliadau cymdeithas sifil. Rwyf yn gobeithio cael y cyfle i ymgysylltu â mwy dros y misoedd nesaf. Mae cynifer o faterion pwysig a heriau y mae angen i ni ymdrin â nhw gyda'n gilydd, gan gynnwys achosion o godi ofn ar ymgeiswyr, newidiadau ym maes technoleg ac ymgyrchu, a hyder y cyhoedd yn nhryloywder y system cyllid gwleidyddol.

Rwyf wedi mwynhau dysgu am y gwaith y mae'r Comisiwn yn ei wneud gyda phobl ifanc ac addysgwyr yn arbennig. Cofrestrodd 440 o ysgolion, grwpiau ieuenctid a sefydliadau addysgol eraill ledled y DU i gymryd rhan yn ein Hwythnos Croeso i Dy Bleidlais flynyddol. Gyda'n gilydd, gwnaethom ddathlu'r effaith y gall llais pawb ei chael, gan gynnwys gyda digwyddiad yn Senedd y DU ac ymweliad gan Aelod Seneddol i ysgol leol. Mae mor bwysig ymgysylltu â phobl o oedran ifanc a'u hannog i gymryd rhan mewn democratiaeth a phleidleisio. Edrychaf ymlaen at weld y gwaith hwn yn mynd o nerth i nerth.

Yn fewnol, mae llawer i'w ddathlu ar hyn o bryd, ond mae llawer i'w wneud hefyd. Mae buddsoddiadau pwysig wedi'u gwneud mewn meysydd, gan gynnwys seilwaith TG, amddiffynfeydd seiber, a gwaith uwchraddio i'n swyddfeydd. Rwyf yn ymrwymedig i sicrhau ein bod yn y sefyllfa gryfaf i gadw a denu ystod amrywiol o ddoniau a phrofiad. Byddwn yn parhau i gryfhau ein systemau cyllid, rheoli perfformiad a chaffael.

Rwyf yn edrych ymlaen at y flwyddyn nesaf, a gweithio gyda staff a rhanddeiliaid y Comisiwn a'r gymuned etholiadol ehangach i gynnal etholiadau effeithiol ledled y DU. Yn ogystal ag argymell sut y gellir gwella a moderneiddio ein systemau ymhellach i helpu ymgeiswyr, pleidiau, ymgyrchwyr – ac yn enwedig pleidleiswyr.

Mae croeso i chi gysylltu os hoffech drafod sut i ddiogelu a chryfhau prosesau democrataidd y DU.

Vijay Rangarajan, Prif Weithredwr

Rydym yn parhau i ddangos ein hannibyniaeth a'n huniondeb drwy wneud penderfyniadau ar sail y dystiolaeth a bod yn dryloyw ynghylch y rhesymau dros wneud y penderfyniadau hynny, gan seilio ein safbwyntiau polisi a'n hargymhellion ar ddadansoddiad o'r dystiolaeth; cyfleu ein gwaith a'n barn yn effeithiol; darparu gwasanaethau ymatebol i'r rhai rydym yn eu cefnogi; a chynnal trefniadau llywodraethu effeithiol.

Rydym yn rhoi arferion gwaith diwygiedig ar waith er mwyn adlewyrchu newidiadau ehangach yn ein hamgylchedd gwaith a'n diwylliant; denu, cadw a datblygu'r bobl sydd eu hangen arnom; cynnal a gwella safonau rheoli uchel, gyda phwyslais ar ddatblygu ein pobl; ac ymgorffori cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant ymhellach ym mhob agwedd ar ein gwaith.

Rydym yn caffael technoleg sy'n cynnig gwerth am arian ac yn gwella'r gwasanaethau a ddarperir, ac yn ei rhoi ar waith, fel y bo'n briodol; yn cynnal strategaeth ariannol ddarbodus gadarn; yn parhau i ddatblygu technegau i ddysgu o brofiad, ceisio gwelliant parhaus a dod yn fwy effeithlon ac effeithiol; ac yn datblygu strategaeth amgylcheddol gorfforaethol sy'n bodloni gofynion deddfwriaethol a gofynion polisi.