Cofnodion Bwrdd y Comisiwn 12 Mai 2025

Croesawodd y Cadeirydd bawb i’r cyfarfod yn Nottingham a rhoddodd drosolwg o’r agenda ar gyfer y ddau ddiwrnod.

 Ni chafwyd unrhyw ddatganiadau o fuddiant newydd.  

Roedd y Comisiynwyr wedi cael papur yn rhoi cefndir ar sut roedd gweinyddiaeth etholiadol yn cael ei chyflawni yng nghyd-destun llywodraeth leol ledled Lloegr. Byddai gwesteion Diwrnod y Partneriaid yn cynnwys Swyddogion Canlyniadau a swyddogion Llywodraeth Leol sydd â phrofiad diweddar o heriau ariannol (gan gynnwys hysbysiadau Adran 114 cyfredol), ymgyrchu a materion bygythiol. Byddai’r diwrnod hefyd yn gyfle i drafod yr adolygiad Llywodraeth Leol a beth y gallai hyn ei olygu yn y tymor canolig a'r tymor hwy.

Fel rhan o’i Gynllun Corfforaethol newydd, byddai’r Comisiwn yn ystyried sut i adeiladu ei gefnogaeth i Awdurdodau Lleol; sut i ddefnyddio safonau perfformiad mewn ffordd fwy rhagweithiol a sut i gynnig cefnogaeth fwy dwys i Swyddogion Canlyniadau.  

Tynnodd y drafodaeth sylw at anghenion cymorth presennol timau gwasanaethau etholiadol lleol; yn benodol, bod angen canllawiau cymorth ac adnoddau gorsafoedd pleidleisio gan y Comisiwn ar dimau cyn gynted â phosibl. Ynghyd â hyn roedd yr awgrym, pan fyddai canllawiau'n cael eu hailgyhoeddi ar gyfer rownd newydd o etholiadau, y gellid eu hategu gan 'amserlen newidiadau' i gyfeirio swyddogion profiadol yn gyflym at feysydd darllen perthnasol.

I grynhoi, byddai Diwrnod y Partneriaid yn sicrhau bod y Bwrdd yn canolbwyntio ar gael dealltwriaeth gyffredin o ble mae’r heriau gwirioneddol yn ymarferol.  Byddai hyn yn galluogi’r Comisiwn i wella ei gynnig ei hun a, thrwy ymgysylltu â’r Llywodraeth, cyflymder deddfwriaeth ddefnyddiol.

Rhoddodd y Prif Weithredwr ddiweddariad i’r Bwrdd am weithgareddau ymgysylltu arwyddocaol yn y cyfnod ers y cyfarfod blaenorol ar 24 Chwefror 2025.  

Roedd Pwyllgor y Llefarydd wedi cymeradwyo’r Cynllun Corfforaethol newydd ac yna Senedd yr Alban a’r Senedd, gyda phob llofnodwr angenrheidiol ar gyfer y cyllid bellach yn ei le.  

Gwnaeth y drafodaeth gyda Hilary Benn, Ysgrifennydd Gwladol Gogledd Iwerddon, fynd i’r afael â cham-drin ymgeiswyr ac achosion a adroddwyd yn ystod ymgyrch Etholiad Cyffredinol Senedd y DU, rhoddion i bleidiau gwleidyddol yng Ngogledd Iwerddon, canfas Gogledd Iwerddon a’r angen am ddiwygio. Roedd Ysgrifennydd Gwladol Gogledd Iwerddon wedi codi pryderon ynghylch   
ffugiadau dwfn ac wedi cwestiynu sut i frwydro yn erbyn bygythiadau o’r fath ochr yn ochr â cham-drin ar-lein.

Roedd tystiolaeth ysgrifenedig o adroddiadau ar ôl y bleidlais wedi’i chyflwyno i Gynhadledd y Llefarydd ar Ddiogelwch ASau, Ymgeiswyr ac Etholiadau. Dilynwyd hyn gan sesiwn lafar a fynychwyd gan y Prif Weithredwr a'r Cyfarwyddwr Cyfathrebu. Roedd hyn wedi creu cylch gwaith ehangach o syniadau ynghylch beth sy’n cyfrif fel cam-drin a bygwth, ac roedd yn ymddangos bod y Gynhadledd yn cyflymu ac yn fwy eang ei chwmpas nag a feddyliwyd yn wreiddiol.

Roedd Comisiwn Etholiadau Canolog Wcráin wedi derbyn gwahoddiad i ymweld, mwy na thebyg ym mis Gorffennaf 2025.

Roedd ffocws penodol ar Ddeallusrwydd Artiffisial yn CETaS (y Ganolfan ar gyfer Technoleg Ddatblygol a Diogelwch), bwrdd crwn yn y BBC a’r Panel Rhyngwladol ar yr Amgylchedd Gwybodaeth. Mae pawb wedi bod yn gofyn ‘sut mae Deallusrwydd Artiffisial yn effeithio ar etholiadau?’ ac mae pawb wedi tybio nad yw hyn wedi bod yn fater arwyddocaol eto, ond y bydd. Mae llawer o feddwl ar y gweill nawr ar ganfod deunydd Deallusrwydd Artiffisial ac mae cynnydd yn y maes hwn yn symud yn gyflym.  

Roedd cynulliad blynyddol grŵp Anthropy yr Eden Project wedi rhoi cefnogaeth gref i waith y Comisiwn ar addysg, a bu’n ddefnyddiol clywed gan Kemi Badenoch, AS ac Arweinydd yr Wrthblaid, a oedd yn siaradwr gwadd.

Cynhaliwyd cyfarfod gyda Rushanara Ali AS, Gweinidog Digartrefedd a Democratiaeth, ac ychwanegwyd nodyn ohono at bapurau'r cyfarfod hwn. Yng nghyd-destun cofrestru pleidleiswyr fel blaenoriaeth uchel i’r Bwrdd, cyflwynwyd llythyr i’r Gweinidog yn nodi cynigion allweddol ar gofrestru.  Roedd y drafodaeth gyda’r Gweinidog hefyd yn ymdrin â phleidleisio yn 16 oed a’r drefn cyllid gwleidyddol. Roedd yr angen dybryd am drafodaethau trawsbleidiol ar y meysydd hyn wedi’i bwysleisio i’r Gweinidog ac roedd arwyddion y byddai’r rhain yn dechrau’n fuan.

Tynnodd trafodaeth y Bwrdd sylw at y risgiau ynghylch didueddrwydd, gan gynnwys ar addysg a'r ffaith bod mwyafrif y Llywodraeth ar Bwyllgor y Llefarydd. Atgoffwyd y Bwrdd o’r canllawiau clir iawn ynghylch didueddrwydd a gynhyrchwyd gan y Comisiwn.

Cynhaliwyd etholiadau ar 1 Mai 2025, yn cwmpasu 14 Cyngor Sir ac 11 awdurdod unedol gan gynnwys is-etholiad Runcorn a Helsby. Aeth popeth yn esmwyth o safbwynt gweinyddu etholiadol.  Roedd arsyllwyr y Comisiwn wedi bod mewn lleoliadau amrywiol ledled y DU. Mae ID Pleidleisiwr bellach wedi’i ymgorffori’n dda. Roedd canllawiau i weinyddwyr ar ddiogelwch wedi’u cryfhau ac wedi gweithio’n dda. Roedd y porth canolog newydd ar gyfer adrodd pryderon ynghylch argraffnodau wedi derbyn dros 130 o atgyfeiriadau ar yr un diwrnod.  

Yn ystod yr etholiadau, roedd cyngor i’r cyhoedd wedi’i gyflwyno’n effeithiol drwy’r sianeli arferol sef e-bost a ffôn yn ogystal ag animeiddiadau ‘sut i’ newydd ar wefan y Comisiwn, gan gynnwys sut i lenwi ffurflenni enwebu. Anfonwyd canllawiau newydd hefyd ar gyllido torfol. Ar y cyfan, ni fu unrhyw broblemau eang na systemig. Byddai adrodd ar ôl y bleidlais, gan gynnwys ystyried y gwersi a ddysgwyd, yn dilyn.

Cynhaliwyd etholiadau ffederal yng Nghanada ar Ebrill 28, 2025, ac yn Awstralia ar Fai 3, 2025. Byddai themâu a chanfyddiadau allweddol a dadansoddiad manylach o'r gwersi a ddysgwyd yn dilyn. Yn y ddau etholiad, roedd y canlyniadau wedi herio disgwyliadau, gydag arweinwyr yr wrthblaid yn colli seddi. Roedd y niferoedd a bleidleisiodd yng Nghanada'r uchaf ers 1993. Er mwyn mynd i’r afael â chamwybodaeth a thwyllwybodaeth, roedd Etholiadau Canada wedi sefydlu ‘ElectoFacts’ i ganiatáu i bleidleiswyr wirio’n hawdd a yw gwybodaeth am etholiadau yn wir ai peidio, yn yr un modd â hyb Etholiad Cyffredinol 2024 y Comisiwn.

Diwedd y diweddariad gan y Prif Swyddog Gweithredol:

• Roedd Wythnos Croeso i Dy Bleidlais wedi cyrraedd nifer sylweddol o bobl ifanc (590,000).  
• Roedd y Comisiwn wedi cynnal ymarfer parhad busnes defnyddiol iawn, y cyntaf ers nifer o flynyddoedd.  
• Roedd yr adolygiad cyflog ar y trywydd iawn, gyda llythyrau newid contract unigol i’w hanfon ar 19 Mai.  
• Drwy waith caled y tîm TG, roedd achrediad i Hanfodion Seiber wedi’i gyflawni, roedd gliniaduron newydd wedi’u cyflwyno i'r rhan fwyaf o staff a byddai Webex yn cael ei ddiffodd ar 22 Mai 2025.  
• Byddai’r Prif Swyddog Gweithredol yn bresennol yng Nghynhadledd Stockholm ar Uniondeb Etholiadol ar 11/12 Mehefin.

Yn olaf, nodwyd bod disgwyl papur strategaeth a pholisi gan y llywodraeth yng nghanol mis Mehefin a fyddai’n darparu disgrifiad o’r ddeddfwriaeth ddrafft. Ymgynghorir â’r Bwrdd i lunio ymateb y Comisiwn.

Nododd y Bwrdd yr Adroddiad ar Berfformiad Ch4. Atgoffwyd y Bwrdd fod meddalwedd porth newydd y bwrdd, sef Convene, a ddefnyddiwyd am y tro cyntaf yn y sesiwn hon, yn caniatáu i aelodau wneud nodiadau y gellir eu rhannu. Gan ddefnyddio’r swyddogaeth hon, roedd y Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol wedi ychwanegu sylwebaeth ar yr adroddiad at sylw’r Bwrdd.

Nododd y Bwrdd ddiweddariad y Prif Weithredwr. 

Derbyniodd y Bwrdd yr adroddiad gan aelodau o’r timau Polisi ac Ymchwil. Cyd-destun yr adroddiad oedd y dyfalu yn gynharach yn y flwyddyn ar roddion gwerth mawr. Gwahoddwyd mewnbwn gan y Bwrdd yn benodol ar y materion allweddol a gododd o’r bylchau tystiolaeth, y sefyllfa dros dro yn y fframwaith polisi eang ac ar y camau nesaf. Er nad oedd unrhyw ddatblygiadau pellach a dim materion byw penodol i'w hadrodd, roedd hyn yn parhau i fod yn fater o ddiddordeb gwleidyddol sylweddol gyda'r Bil Etholiadau sydd ar ddod.

Comisiynwyd ymchwil newydd i gael barn y cyhoedd. Roedd hwn wedi canfod bod ariannu pleidiau gwleidyddol yn fater pwysig o bryder cyhoeddus, ond roedd lefelau isel iawn o wybodaeth a dim meysydd cryf o gytundeb ar ffynonellau'r cyllid, na'r lefel y gellid cefnogi cap ar roddion mewn theori.

Roedd y Tîm Ymchwil hefyd wedi dadansoddi data a oedd yn bodoli eisoes ar roddion a adroddwyd i fodelu effaith capiau posibl ar wahanol lefelau.  

Tynnodd trafodaeth y Bwrdd sylw at y diffyg consensws o fewn neu rhwng pleidiau gwleidyddol neu gan y cyhoedd ar y mater hwn. Gellid gweld y dadleuon ‘o blaid’ fel rhai cryf ond roedd yr awydd gwleidyddol yn isel, er y gallai hyn newid yn gyflym pe bai sgandal rhoddion mawr. Roedd angen mwy o ddata i ddatblygu’r ymchwil a deall risgiau posibl.  

Trafodwyd cwmpas ymchwil y papur, yn enwedig defnyddioldeb canolbwyntio’n bennaf ar lefelau ariannu yn hytrach na ffynonellau ariannu. Cytunodd y Bwrdd, o ystyried yr awydd isel am y cap ar hyn o bryd, y dylai ffocws y Comisiwn fod ar ffynonellau ariannu, rhoddion cymwys a glanhau'r system i sicrhau tryloywder ac atebolrwydd cyhoeddus.

Roedd y papur yn sail dda ar gyfer gwaith sylfaenol, ond roedd angen mwy o waith i ddeall yr opsiynau. Gofynnodd y Bwrdd am ddiweddariad mewn 6 mis.

Cam Gweithredu: Diweddaru’r papur i’r Bwrdd ym mis Tachwedd 2025

Nododd y Bwrdd y papur ar ymchwil a gwaith polisi sy’n dod i’r amlwg ar gapiau rhoddion.

Adroddodd y Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol fod y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg wedi adolygu’r Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon drafft 2024/25 ar 6 Mai ac wedi nodi cynnydd cadarnhaol hyd yn hyn. Targedwyd barn ddiamod gan y Swyddfa Archwilio Genedlaethol. Byddai’r Bwrdd yn cytuno ar y cyfrifon bron yn derfynol yn ei gyfarfod ar-lein byrrach ar 24 Mehefin 2025.  Roedd yr archwiliad terfynol ar gyfrifon wedi dechrau heddiw (12 Mai).

Crynhodd Cadeirydd y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg y drafodaeth ddefnyddiol a gynhaliwyd gyda'r Swyddfa Archwilio Genedlaethol ar broses yr adroddiad archwilio. Teimlai’r Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg fod y templed Adroddiad Blynyddol presennol yn rhy hir ac felly nad oedd yn nodi effaith y Comisiwn yn ddigonol. Byddai fformat y cyfrifon a’r adroddiad perfformiad yn cael ei adolygu a’i foderneiddio ar gyfer 2026.  Ar gyfer drafft eleni, cytunodd y Pennaeth Ymgysylltu Allanol i adolygu’r adrannau naratif perfformiad a chanolbwyntio arnynt.

Roedd y Bwrdd yn awyddus i ddeall ffynonellau tanwariant ac eglurwyd bod gwahaniaeth pwysig rhwng tanwariant o ganlyniad i beidio â gwario arian a ofynnir amdano fel cronfa wrth gefn nad yw'n cael ei dynnu i lawr o’r wlad dan sylw a thanwariant lle mae rhywbeth wedi’i gynllunio fel gweithgaredd cyllidebol ac heb ei gyflawni, a fyddai’n destun mwy o bryder. Nodwyd y byddai chwarter cyntaf 2025/26 yn bwynt adolygu allweddol i edrych ar opsiynau i fynd i’r afael â thanwariant sy’n dod i’r amlwg eleni. Nodwyd hefyd mai ffactor mawr a oedd yn effeithio ar danwariant oedd yr angen i osod cyllidebau erbyn canol y flwyddyn (diwedd mis Medi) sy’n llawer cynharach na’r rhan fwyaf o sefydliadau ond sy’n cynyddu’r risg rhagweld. Y strategaeth rheoli ariannol oedd dod â gwariant gwirioneddol yn unol â lefelau ariannu a lleihau tanwariant i’r lleiafswm.  

Nodwyd bod Pwyllgor y Llefarydd wedi annog y Comisiwn i gael cynllun wrth gefn ar waith fel na fyddai cais am gyllid atodol. Adlewyrchwyd hyn yn glir yn y model presennol lle nad oedd arian nad oedd ei angen yn cael ei dynnu i lawr ac yn cael ei ddychwelyd yn uniongyrchol.  

Cam Gweithredu: Byddai diweddariad pellach ar reolaethau tanwariant ar ddiwedd Ch1 yn cael ei ddarparu i’r Bwrdd ym mis Gorffennaf.

Nododd y Bwrdd yr Adroddiad Blynyddol a’r Cyfrifon drafft ac edrychodd ymlaen at gymeradwyaeth ffurfiol ym mis Mehefin 2025.

Derbyniodd y Bwrdd y cyflwyniad ar bortffolios cydgysylltiedig y Cynllun Corfforaethol a Diwygio Etholiadol gan y Pennaeth Prosiectau a’r Pennaeth Deddfwriaeth, Strategaeth a Chydlynu.

Byddai Bwrdd Portffolio ar y cyd yn goruchwylio dibyniaethau rhwng y ddau bortffolio. Pwysleisiwyd tri:

• Mae ymestyn pleidleisiau i bobl ifanc 16 oed yn golygu ffocws cryfach ar ymgysylltu ag ysgolion
• Un set o bobl yn cyflawni'r ddau bortffolio, gan ganiatáu i adnoddau gael eu dyrannu'n effeithiol.
• Darparodd Cynllun Twf y Comisiwn fframwaith cryf ar gyfer dull ar y cyd o ychwanegu mwy o adnoddau at y portffolios os oes angen.

O ran Diwygio Etholiadol, byddai’r ffocws yn ystod y 12 mis nesaf ar:

• Rhoi diwygiadau newydd ar waith ar gyfer etholiadau’r Senedd ac etholiadau Senedd yr Alban yn 2026. Bydd y gwaith yng Nghymru ar gynlluniau peilot cofrestru yn bwydo i agenda Llywodraeth y DU ar wella cofrestru.  
• Ffocws ar alinio darpariaethau pleidleisiau absennol y DU â Chymru a'r Alban mewn pryd ar gyfer yr etholiadau flwyddyn nesaf.
• Sicrhau y byddai'r newidiadau parhaus i ddatganoli yn Lloegr yn cael eu cyfleu'n effeithiol i weinyddwyr etholiadol a phleidleiswyr, a bod y goblygiadau gweithredol a strwythurol yn cael eu datrys.

Disgwylid papur strategaeth drafft gan Lywodraeth y DU ar y Bil Etholiadau sydd ar ddod yn fuan. Byddai gan y Comisiwn gyfle i wneud sylwadau ar y datganiad hwn a nodi ei gynlluniau i helpu'r Llywodraeth i weithredu'r pecyn diwygio.

Gan edrych ddwy flynedd ymlaen, y ffocws fyddai parhau i gynghori ar ddeddfwriaeth yng Nghymru a'r Alban a'i gweithredu; etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru a'r Alban yn 2027; etholiadau posibl i awdurdodau newydd yn Lloegr yn dilyn datganoli; etholiadau i awdurdodau newydd yn Lloegr yn dilyn datganoli Nodwyd bod gan Lywodraeth y DU dybiaeth gynllunio ar hyn o bryd y gallai etholiad cyffredinol nesaf Senedd y DU ddigwydd ym mis Mai 2028.

Ar bortffolio'r Cynllun Corfforaethol, rhoddwyd trosolwg pennaf o raglenni craidd sy'n dod i'r amlwg a mentrau annibynnol, gan dynnu sylw at y pedwar 'prosiect sicrwydd' gwell o ddiddordeb mawr i'r cyhoedd pe baent yn crwydro oddi ar y trywydd: Cyllid Gwleidyddol Ar-lein, teclyn canfod gorsaf bleidleisio, system gyllid newydd, addysg ac ymgysylltu a phleidleiswyr  

Gan ei bod yn rhaglen ar raddfa fawr iawn, roedd llawer o waith wedi'i wneud i gynllunio capasiti o fewn y Swyddfa Rheoli Portffolio i sicrhau bod y Tîm Gweithredol yn derbyn y lefel o oruchwyliaeth oedd ei hangen.

Cafodd y Bwrdd fanylion pellach am y trefniadau adolygu porth gwell ar gyfer y prosiectau ‘Pedwar Mawr’. Darparwyd rhagor o wybodaeth hefyd am y cynlluniau wrth gefn sydd ar waith i sicrhau y byddai anghenion capasiti’r Swyddfa Rheoli Prosiectau yn cael eu diwallu.

Nodwyd bod y prosiect Cyllid Gwleidyddol Ar-lein bellach ar waith ac y byddai'n destun ymchwiliad manwl yng nghyfarfod y Bwrdd ym mis Gorffennaf. Cytunodd y Bwrdd i gynnwys y tri phrosiect gwella sicrwydd arall yn y rhaglen ymchwiliad manwl.  

Cam Gweithredu: Byddai'r Bwrdd yn parhau i gael gwybod am lefelau capasiti adnoddau'r Swyddfa Rheoli Portffolio drwy ddangosfwrdd y portffolio a fyddai'n ymgorffori olrhain adnoddau yn y dyfodol. Byddai ystyriaeth hefyd yn cael ei rhoi i un olygfa ‘Cynllun ar Dudalen’ ar gyfer y ddau bortffolio.

Nododd y Bwrdd y diweddariad strategol ar y prosiectau corfforaethol

Eglurwyd bod cwmpas y cwynion a adroddwyd yn flynyddol wedi'i gyfyngu i'r gwasanaethau a ddarperir gan y Comisiwn, yn hytrach nag am y system etholiadol ehangach.    

Roedd y dangosyddion perfformiad allweddol yn gadarnhaol iawn, gyda phob cwyn ers mis Hydref 2024 wedi cael ei hateb mewn pryd. Nodwyd bod ymatebion i gwynion bellach yn fesur perfformiad ar y Cynllun Corfforaethol a byddai data ar gael yn gyhoeddus a fyddai'n cynorthwyo i yrru cyfrifoldeb ar y cyd ar draws y Comisiwn.

Yn ogystal â newidiadau defnyddiol a wnaed oherwydd cwynion a dderbyniwyd, bu newid cadarnhaol yn nhôn yr ymatebion a dull mwy personol o ymdrin â’r cwynion.

Canmolodd y Bwrdd ansawdd y gwaith gan dimau ar draws y Comisiwn, a oedd i'w weld yn amlwg yn y nifer fach o gwynion. Nodwyd y gellid tynhau amseroldeb ymatebion dilynol o hyd.

Gofynnodd y Bwrdd sut roedd pob math arall o ymholiad yn cael ei gofnodi a gofynnodd am adroddiad yn crynhoi pynciau a'r adborth allweddol a dderbyniwyd.

Cam Gweithredu: Data ar ymholiadau i'r Comisiwn nad ydynt yn gŵynion i’w gyflwyno i gyfarfod yn y dyfodol.

Nododd y Bwrdd yr adolygiad blynyddol o gwynion.

Adroddodd y Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol fod y Fframwaith Rheoli Risg yn cael ei adolygu bob dwy flynedd gan y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg. Roedd hyn wedi digwydd dros ddwy sesiwn ym mis Chwefror a mis Mai 2025 gyda llawer o adborth wedi'i ddarparu gan y Comisiynwyr a'r Cynghorydd Annibynnol i’r Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg. Roedd y Pwyllgor yn fodlon a gwnaethant argymell y fframwaith i’r Bwrdd.

Cydnabu’r Cynghorydd Annibynnol y gwelliannau sylweddol iawn a wnaed i'r fframwaith. Y mater oedd yn weddill oedd dod â rhai risgiau yn ôl o fewn yr archwaeth ac, fel rhan o'r gwaith hwn, rhoi ystyriaeth bellach i liniaru.  

Canmolodd aelodau’r Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg y fframwaith wedi'i ddiweddaru hefyd, gan nodi ei fod yn dal i fod yn ddogfen hir iawn y gellid ei gwneud yn fwy hygyrch a syml. Cydnabuwyd hyn gan y Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol a adroddodd y byddai'r fframwaith yn cael ei ail-bwrpasu i fformat mwy hawdd ei ddefnyddio, gyda hyfforddiant atodol i staff.

Penderfynwyd: Cymeradwyodd y Bwrdd yr adolygiad chwemisol o’r fframwaith rheoli risg.

Penderfyniadau rhwng cyfarfodydd:

Ni ofynnwyd i’r Bwrdd am unrhyw benderfyniadau ffurfiol ers y cyfarfod blaenorol ym mis Chwefror 2025.  

Ailbenodi Comisiynwyr

Nododd y Bwrdd, gyda chymeradwyaeth, ailbenodiad y canlynol i Fwrdd y Comisiwn gan Bwyllgor y Llefarydd:  

• John Pullinger, Cadeirydd y Comisiwn, am 4 blynedd bellach yn dod i ben ar 30 Ebrill 2029  
• Y Fonesig Elan Closs Stephens, am 2 flynedd bellach yn dod i ben ar 12 Mawrth 2027  

Cofnodion

Derbyniwyd cofnodion cyfarfod y Bwrdd a gynhaliwyd ar 25 Chwefror 2025

Cofnod Gweithredu

Roedd un cam gweithredu o gyfarfod Chwefror 2025 wedi’i gau ac nid oedd unrhyw gamau gweithredu heb eu cwblhau.

Adroddiadau Blynyddol y Pwyllgor 2024/25 – Y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg

Cyflwynwyd Adroddiad Blynyddol y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg ar y cyd i Fwrdd y Comisiwn gan Gadeirydd presennol y pwyllgor a'r Cadeirydd blaenorol (hyd at fis Chwefror 2025).

Roedd yr adroddiad yn dangos yn glir ystod y gwaith a wnaed gan y pwyllgor dros y flwyddyn ddiwethaf ac yn enwedig lle roedd wedi bod yn pwyso am fwy o eglurder, mwy o ddyfnder a gwell gwybodaeth.  

Roedd ansawdd yr archwiliad mewnol wedi gwella yn dilyn ymsefydliad BDO. Roedd dal angen mwy o waith i BDO ystyried eu hunain yn rhan o’r tîm mewnol. Byddai gan y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg rôl bwysig i'w chwarae o hyd mewn sicrwydd prosiectau ac yn enwedig y pedwar menter Cynllun Corfforaethol a amlygwyd yn gynharach (yn eitem 6) a fyddai'n destun sicrwydd gwell.

Yng nghyfarfod y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg ar 6 Mai 2025 cafwyd trafodaeth cyn y cyfarfod gyda’r Swyddfa Archwilio Genedlaethol a BDO lle roedd y ddau wedi bod yn gadarnhaol iawn ynglŷn â'u perthynas â'r cleient â'r Comisiwn ac yn enwedig ynglŷn ag ymateb y rheolwyr i adroddiadau archwilio.

Nododd y Bwrdd adroddiad blynyddol y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg ac adroddiad llafar cyfarfod 6 Mai 2025.

Adroddiadau Blynyddol y Pwyllgor – Y Pwyllgor Tâl ac Adnoddau Dynol

Cyflwynwyd Adroddiad Blynyddol y Pwyllgor Tâl ac Adnoddau Dynol ar y cyd i Fwrdd y Comisiwn gan Gadeirydd presennol y pwyllgor a'r Cadeirydd blaenorol (hyd at fis Chwefror 2025).

Ar ôl cyfnod o newid, roedd y pwyllgor mewn lle llawer cryfach. Roedd yr Adolygiad Cyflog bron wedi’i gwblhau ac roedd hyn wedi bod yn hollysol. Ar ôl ei gwblhau, byddai’r ffocws yn symud i ymgorffori mentrau rheoli perfformiad a hyfforddi. Roedd hwn wedi bod yn bwnc arwyddocaol yng nghyfarfod y Pwyllgor Tâl ac Adnoddau Dynol ar 6 Mai lle trafodwyd blaen-gynllun y pwyllgor hefyd.

Mae angen i gapasiti’r tîm AD dyfu ymhellach, yn benodol er mwyn caniatáu mwy o ffocws ar gefnogi’r Comisiwn i gyflawni newid diwylliant.

Nodwyd bod y rhaglen sefydlu wedi gwella'n sylweddol dros y flwyddyn ddiwethaf, ac roedd yn bwysig cael hyn ar waith nawr, yn barod ar gyfer y broses sylweddol o sefydlu staff newydd a fydd yn digwydd dros y flwyddyn nesaf.

Nododd y Bwrdd adroddiad blynyddol y Pwyllgor Tâl ac Adnoddau Dynol ac adroddiad llafar cyfarfod 6 Mai 2025.

Adroddiad Terfynol y Pwyllgor Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant

Adroddodd y Cadeirydd, yn rhinwedd ei swydd fel cyn Gadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant, fod y pwyllgor yn hyderus bod ei waith wedi'i gwblhau, gan nodi dau reswm.  

• Yn ei gyfarfod olaf ar 11 Mawrth, roedd y pwyllgor wedi edrych ar ble roedd wedi dechrau ac wedi gweld newid sylweddol iawn dros ei oes, yn rhannol gysylltiedig â materion rheoli risg a diwylliant y cyfeiriwyd atynt yn y cyfarfod Bwrdd hwn.  
• Roedd 'lens' Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant wedi'i osod ar y Cynllun Corfforaethol fel y gallai fwrw ymlaen ag agenda Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant brif ffrwd sy'n dangos ymrwymiad i ofalu am bawb sydd wedi'u cynnwys mewn etholiadau.

Ar ôl cytuno i gloi’r pwyllgor, estynnodd y Cadeirydd ddiolch i’w aelodau ac yn enwedig i Julie Howell am ei chefnogaeth ragorol drwyddi draw.

Nododd y Bwrdd adroddiad terfynol y Pwyllgor Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant ac adroddiad llafar o gyfarfod 11 Mawrth.

24 Mehefin 2025, o 9:30am drwy MS Teams

Atgoffwyd y Bwrdd y byddai cyfarfodydd y Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg, y Pwyllgor Tâl ac Adnoddau Dynol a’r Bwrdd ym mis Mehefin yn cael eu cynnal ar-lein. Byddai cyfarfod y Bwrdd ar 24 Mehefin yn sesiwn fyrrach yn canolbwyntio ar gymeradwyo'r Adroddiad Blynyddol a'r Cyfrifon a derbyn barn archwilio flynyddol.  

Yn dilyn y prif fusnes, cynhaliodd y Bwrdd sesiwn fer, gaeedig gyda'r Prif Swyddog Gweithredol i adolygu cynnydd gyda gweithredu argymhellion effeithiolrwydd y Bwrdd o arolwg BDO o Gomisiynwyr, y Tîm Gweithredol a'r Uwch Dîm Arweinyddiaeth yn 2024.

Roedd canfyddiadau o hyn wedi'u syntheseiddio i archwiliad mewnol diweddar BDO o Lywodraethu, a adroddwyd i’r Pwyllgor Archwilio a Sicrwydd Risg ym mis Mai 2025. Roedd y Bwrdd yn fodlon ar y cynnydd a wnaed, tra hefyd yn cytuno bod llawer o argymhellion yr adroddiad bellach wedi'u disodli gan y cynnydd cyflym a wnaed i wella llif gwybodaeth llywodraethu dros y 12 mis diwethaf.

Cadarnhaodd y Bwrdd ei ymrwymiad i broses flynyddol o hunanasesu ei sgiliau a'i effeithiolrwydd, i'w hailystyried ym mis Tachwedd 2025.