Cofnodion Bwrdd y Comisiwn: 16 Mehefin 2026

Croesawodd y Cadeirydd bawb i’r cyfarfod. Ni chafwyd unrhyw ymddiheuriadau am absenoldeb gan y Comisiynwyr nac aelodau’r Tîm Gweithredol. Ni chodwyd unrhyw wrthdaro ynghylch yr eitemau ar yr agenda i’w trafod na’u penderfynu. Hysbysodd y Prif Weithredwr y Bwrdd ynghylch diddordeb allanol newydd wrth iddo ymgymryd â rôl Ymddiriedolwr Sightsavers

Diweddarodd y Prif Weithredwr y Bwrdd ynghylch y gwaith paratoi ar gyfer y gynhadledd sydd ar ddod ar gyfer yr holl staff, a fydd yn dathlu 25 mlynedd ers sefydlu’r Comisiwn ac yn darparu cyfle i gydnabod cyfraniadau staff.

Rhoddodd y Cyfarwyddwr, Gweinyddiaeth Etholiadol a Rheoleiddio y wybodaeth ddiweddaraf am y tri isetholiad sydd i’w cynnal yn ddiweddarach yn yr wythnos. Mae’r Comisiwn wedi bod yn gweithio’n agos gyda thimau lleol, ac ni nodwyd unrhyw bryderon sylweddol. Roedd trefniadau ar waith ar gyfer arsylwi gweithgarwch pleidleisio a chyfrif. Roedd monitro cyfryngau cymdeithasol a ffugiad dwfn wedi parhau yn dilyn yr etholiadau a gynhaliwyd ym mis Mai. Er y canfuwyd camwybodaeth a thwyllwybodaeth i raddau, roedd llawer ohono’n canolbwyntio ar faterion yn ymwneud â mewnfudo, roedd y niferoedd yn parhau i fod islaw'r trothwyon a fyddai'n sbarduno pryder i'r Comisiwn neu'r Llywodraeth. Codwyd ymholiad ynghylch gofynion adnabod pleidleiswyr gwahanol yn yr Alban rhwng etholiadau mis Mai a'r isetholiadau sydd ar ddod. Nododd yr aelodau'r cyfathrebiadau a wnaed gan y Comisiwn, pleidiau gwleidyddol ac awdurdodau lleol, a chytunasant y dylid cynnwys sylwadau ar ddealltwriaeth pleidleiswyr o'r gofynion hyn o fewn adroddiadau ar ôl yr etholiad. Cydnabu'r Bwrdd yr ymdrech sylweddol sydd ei hangen i baratoi ar gyfer yr isetholiadau mor fuan ar ôl etholiadau mis Mai.

CAM GWEITHREDU: Cyfarwyddwr Polisi, Ymchwil ac Ymgysylltu â Phleidleiswyr i ystyried sut i fyfyrio ar ddealltwriaeth pleidleiswyr o'r gwahanol ofynion adnabod pleidleiswyr yn isetholiadau'r Alban.

Adroddodd y Cyfarwyddwr, Polisi, Ymchwil ac Ymgysylltu â Phleidleiswyr ar gynnydd y Bil Cynrychiolaeth y Bobl, y disgwylid iddo gyrraedd y cam adrodd cyn gwyliau'r haf. Parhaodd gwaith ar draws y Comisiwn i asesu goblygiadau darpariaethau'r Bil, gan gynnwys argymhellion yn deillio o Adolygiad Rycroft ynghylch rhoddion cryptoarian a rhoddion gan etholwyr tramor cofrestredig. Amlinellodd y Cwnsler Cyffredinol a'r Cyfarwyddwr Datganoli a'r Gyfraith fod pryderon yn parhau ynghylch effaith newidiadau arfaethedig ar drefniadau cyllid gwleidyddol yng Ngogledd Iwerddon a goblygiadau sicrhau Memoranda Cydsyniad Deddfwriaethol gan weinyddiaethau datganoledig sydd newydd eu hethol. Trafododd y Bwrdd yr heriau sy'n gysylltiedig â'r amserlen weithredu arfaethedig a chytunodd i gynnal trafodaeth sylweddol bellach yn y cyfarfod nesaf. Roedd cytundeb y dylai'r Comisiwn nodi meysydd blaenoriaeth ar gyfer briffio a chynnal asesiad realistig o’r hyn y gellid ei roi ar waith cyn etholiadau Mai 2028.

Amlygodd y Prif Weithredwr ystod o weithgareddau ymgysylltu allanol diweddar, gan gynnwys cyfarfod gyda’r Comisiwn Elusennau ar roddion gan roddwyr tramor i sefydliadau elusennol sy’n ymwneud â gweithgareddau gwleidyddol. Cytunwyd y byddai’n fuddiol cynnal sgwrs debyg gyda Chomisiwn Etholiadol Gogledd Iwerddon. Roedd cynnydd sylweddol wedi'i wneud gyda'r Weinyddiaeth Tai, Cymunedau a Llywodraeth Leol i baratoi'r seilwaith sydd ei angen i alluogi dinasyddion cymwys o Wcráin sydd yn y DU i bleidleisio yn etholiadau Wcráin yn y dyfodol, pe bai etholiad yn cael ei alw. Trafododd Panel Pleidiau Seneddol San Steffan yr etholiadau mis Mai diweddar, canllawiau nawdd drafft, a datblygiad Bil Cynrychiolaeth y Bobl gyda ffocws ar y drefn adnabod eich rhoddwr. Aeth Cynhadledd y Pedair Gwlad a Derbyniad y Senedd yn dda, a myfyriodd y Prif Weithredwr ar y meysydd polisi tebyg a gwahanol rhwng y DU, Seland Newydd, Canada ac Awstralia gan gynnwys terfynau rhoddion, agweddau tuag at gyfryngau cymdeithasol ac etholwyr tramor. Cynhaliwyd trafodaethau gyda'r elusen Unlock the Vote ar y problemau a brofir gan garcharorion wrth bleidleisio, a chyda'r Athro Sue Clayton o Brifysgol Goldsmiths a oedd yn ymchwilio i adnabod pleidleiswyr.

CAM GWEITHREDU: Cwnsler Cyffredinol a Chyfarwyddwr Datganoli a’r Gyfraith i drefnu cyfarfod â Chomisiwn Elusennau Gogledd Iwerddon i drafod rheoleiddio rhoddion tramor i sefydliadau elusennol sy’n ymwneud â gweithgareddau gwleidyddol.

Darparwyd diweddariadau ynglŷn â’r prosiectau mawr sy’n cefnogi cyflwyniad y Cynllun Corfforaethol. Penodwyd cyflenwr ar gyfer y prosiect Cyllid Gwleidyddol Ar-lein ac roedd gweithgaredd ymsefydlu ar y gweill. Yn amodol ar gadarnhad terfynol yr amserlen weithredu, disgwylid i'r system fynd yn fyw ym mis Awst 2027, gan ganiatáu digon o amser cyn y camau deddfwriaethol disgwyliedig. Sefydlwyd grŵp cyfathrebiadau gwleidyddol i ddarparu diweddariadau ar gynnydd a chefnogi profion defnyddwyr. Trafododd y Bwrdd bwysigrwydd cynnal ymgysylltiad agos â phleidiau gwleidyddol drwy gydol y datblygiad a'r gweithrediad er mwyn sicrhau bod y system yn bodloni anghenion defnyddwyr ac yn cefnogi trosglwyddiad llyfn.

Roedd gwerthusiadau o flwyddyn gyntaf cyfranogiad partneriaid yn y rhaglen addysg pleidleiswyr yn cael eu cynnal, gyda chanfyddiadau cychwynnol cadarnhaol iawn. Cytunodd y Bwrdd Sicrwydd Rhaglen i ddarpariaeth cyllid ychwanegol i’r rhaglen i gefnogi adeiladu fframwaith i recriwtio rhagor o ysgolion a chryfhau'r cynnig diogelu.

Byddai dau gyhoeddiad ymchwil yn cael eu cyhoeddi yn yr wythnosau nesaf. Byddai'r adroddiad blynyddol ar agweddau'r cyhoedd at etholiadau a democratiaeth yn cael ei ryddhau yn ddiweddarach yn y mis ac yna byddai ymchwil yn cael ei chynnal i gyllid gwleidyddol. Byddai'r ddau adroddiad yn cael eu rhannu gyda'r Bwrdd.

Byddai’r broses gaffael ar gyfer y system Gyllid newydd yn cael ei hail-redeg i gael ystod ehangach o gyflenwyr. Comisiynwyd adolygiad annibynnol i roi sicrwydd ynghylch amserlen ddiwygiedig a daeth i'r casgliad ei fod yn ymarferol pe bai'r risgiau'n cael eu rheoli'n ofalus. Disgwyliwyd i’r system Gaffael newydd fynd yn fyw o fis Tachwedd a rhoddwyd canmoliaeth i’r tîm Caffael am y dull trawsnewidiol o reoli contractau yn y Comisiwn. 

Cychwynnwyd rhaglen ddylunio sefydliadol, a ganolbwyntiodd i ddechrau ar nifer cyfyngedig o feysydd blaenoriaeth gan gynnwys gwella gwydnwch o fewn Gwasanaethau Corfforaethol a sicrhau fod y sefydliad yn parhau i fod wedi’i strwythuro’n briodol i gefnogi gofynion yn y dyfodol. Nododd y bwrdd hefyd fod y Comisiwn wedi’i roi ar y rhestr fer ar gyfer dwy wobr yng Ngwobrau Rheoli Pobl CIPD 2026, gan gydnabod cyflawniadau ymarfer AD sector cyhoeddus a gwobrwyo a chydnabod.

Rhannodd y Prif Weithredwr lythyr a anfonwyd at Blaid Werdd yr Alban ynghylch eu datganiadau i'r wasg cyhoeddedig yn codi pryderon ynglŷn â’r enw cofrestredig a'r arwyddlun a ddefnyddir gan y Llais Gwyrdd Annibynnol. Cadarnhaodd nad oedd unrhyw ymateb wedi dod i law, bod cyfarfodydd wedi’u cynnig a bod gan y blaid fynediad at lwybrau herio sefydledig pe bai’n dymuno mynd â’r mater ymhellach. Trafododd y Bwrdd rôl y Comisiwn o ran cofrestru pleidiau fel y nodir yn Neddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda a chadarnhawyd bod cofrestru'n cael ei adnewyddu'n flynyddol.
Rhannwyd gyda'r Bwrdd hefyd ohebiaeth ddiweddar â Llywodraeth yr Alban ac Aelodau Senedd yr Alban ynghylch cais i'r Comisiwn gynnal adolygiad annibynnol o gyllido pleidiau gwleidyddol. Roedd ymateb y Comisiwn yn cydnabod yr angen i wella system gyllid gwleidyddol y DU er mwyn gwella ymddiriedaeth pleidleiswyr yn y system, er y nodwyd y byddai adolygiad o'r fath yn gofyn am gefnogaeth pleidiau, llywodraethau a seneddau ledled y DU.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd y diweddariad gan y tîm gweithredol.
 

Cyflwynodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol y diweddariad Ariannol a Pherfformiad hyd at fis Ebrill 2026 a’r papur crynhoi ategol. Ar y cyfan, arhosodd perfformiad yn sefydlog, gyda’r mwyafrif o ddangosyddion yn perfformio yn unol â’r disgwyl. Roedd perfformiad yn erbyn y targed ar gyfer ymateb i geisiadau Rhyddid Gwybodaeth wedi gwella yn dilyn cyflwyno trefniadau blaenoriaethu ychwanegol, tra bod achrediad Hanfodion Seiber Plws wedi'i adnewyddu'n llwyddiannus. Roedd gweithgaredd cynllunio'r gweithlu wedi dechrau i asesu'r adnoddau sydd eu hangen i gyflawni'r cyfrifoldebau disgwyliedig sy'n deillio o Fil Cynrychiolaeth y Bobl. Nododd y Bwrdd fod y sefydliad bellach â dros 300 o staff a thrafododd bwysigrwydd sicrhau bod strwythurau sefydliadol a phrosesau ategol yn parhau i ddatblygu'n effeithiol ochr yn ochr â thwf sefydliadol.

Holodd y Bwrdd am y gofyniad i ailagor camau archwilio mewnol a oedd wedi'u marcio fel rhai wedi'u cau. Hysbyswyd y Bwrdd fod y camau gweithredu hyn wedi’u cau yn rhy gynnar a’u bod wedi’u hailagor i sicrhau bod bwriad llawn yr argymhelliad wedi'i gyflawni, a chyflwynwyd prosesau mewnol llymach i wirio bod digon o dystiolaeth bod y camau gweithredu wedi'u rhoi ar waith yn llawn.

Rhoddodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol y wybodaeth ddiweddaraf i'r Bwrdd ynghylch caffael darparwr cyflogres newydd, gan gynghori bod cyflenwr a ffafrir wedi'i nodi a bod trefniadau llywodraethu ar waith i gefnogi'r newid. Trafododd y Bwrdd wersi sy'n deillio o'r trefniadau cyflenwyr presennol a phwysigrwydd rheoli contractau'n effeithiol. Rhoddwyd sicrwydd fod goruchwylio perfformiad cyflenwyr wedi gwella’n sylweddol a bod trefniadau rheoli contractau wedi’u gwella ar draws y sefydliad. Darparwyd diweddariad hefyd ar estyniad i'r contract system gyllid bresennol tra bod trefniadau tymor hwy yn cael eu datblygu.

Nodwyd bod gwaith yn digwydd dros yr haf i ystyried y dangosyddion perfformiad allweddol, yn enwedig y rhai lle cydnabyddir bod angen diwygio ffurfiad y mesur. Byddai'r dangosyddion yn aros yr un fath ar gyfer blwyddyn adrodd 2026-27 gyda'r newidiadau sydd ar ddod yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf.

Datryswyd: Nododd y Bwrdd y diweddariad Cyllid a Pherfformiad ac Adroddiad Perfformiad Corfforaethol 2026.
 

Cyflwynodd y Pennaeth Polisi'r adroddiad ar y negeseuon allweddol o etholiadau Mai 2026, a oedd yn cynnwys data allweddol yn ymwneud â'r pleidleisiau, profiadau pleidleiswyr, ymgeiswyr ac ymgyrchwyr a gweinyddiaeth yr etholiad. Roedd hefyd yn cynnwys gwerthusiad o gynllun peilot pleidleisio hyblyg 2026. Roedd disgwyl i'r Adroddiad ar ôl y Bleidlais gael ei gyhoeddi ganol mis Medi 2026. Cyflwynodd y Pennaeth Ymchwil yr ystadegau cryno a oedd yn cefnogi dadansoddiad yr adroddiad. 
Cwestiynodd aelodau'r bwrdd y nifer a bleidleisiodd yn lleoliadau'r cynllun peilot pleidleisio hyblyg ac a oedd tystiolaeth ei fod yn cael effaith ar ymgysylltiad pleidleiswyr. Cwestiynwyd lleoliad y cynlluniau peilot pleidleisio hyblyg, gan nodi bod cyfranogiad yn wirfoddol a bod y rhaglen ail-drefnu llywodraeth leol wedi arwain at nifer o ardaloedd yn tynnu'n ôl o'r cynllun peilot. Byddai'r Comisiwn yn argymell i'r llywodraeth, pe bai cynlluniau peilot pellach yn cael eu cyflwyno, y dylai fod ystod gadarn o feysydd i gefnogi sylfaen dystiolaeth dda.

Cytunwyd y byddai sylwebaeth bellach yn cael ei rhoi ar yr oedi cyn cyhoeddi canlyniadau etholiadol mewn rhai ardaloedd, gan nodi bod y Comisiwn yn gweithio'n agos gyda'r Swyddogion Canlyniadau hynny i ddeall y cyd-destun. Trafodwyd y safonau perfformiad ar gyfer Swyddogion Canlyniadau, a oedd yn cael eu hadolygu, ac a fyddai'n fuddiol i'r dangosyddion hynny ystyried cynulleidfa ehangach prosesau etholiadol.

Croesawodd y Bwrdd y dadansoddiad cychwynnol o etholiadau Cymru, gan nodi arwyddocâd llwyddiant yr etholiadau a oedd wedi cyflwyno newidiadau sylweddol i drefniadau etholiadol. Darparodd y canfyddiadau dystiolaeth galonogol fod y newidiadau hyn wedi’u cyflwyno’n effeithiol gan weinyddwyr etholiadol ac nad oeddent yn ymddangos i fod wedi achosi problemau mawr ar gyfer pleidleiswyr.

Cytunwyd y dylai'r amgylchedd gwybodaeth sy'n esblygu gael lle amlwg yn yr Adroddiad ar ôl y Bleidlais. Dylai hyn dynnu ar ddadansoddiad y Comisiwn ei hun a thystiolaeth allanol berthnasol i gefnogi argymhellion yn y dyfodol sydd â'r nod o gryfhau hyder a chydnerthedd o fewn prosesau democrataidd y DU.

Datryswyd: Cymeradwyodd y Bwrdd y cynllun negeseuon allweddol a chyfathrebu ar gyfer gwerthusiad cynllun peilot pleidleisio hyblyg 2026. 

Datryswyd: Cymeradwyodd y Bwrdd y cynllun negeseuon allweddol a chyfathrebu ar gyfer yr adroddiadau am etholiadau'r Senedd, Senedd yr Alban ac etholiadau lleol Lloegr.

Cyflwynodd y Cwnsler Cyffredinol a Chyfarwyddwr Datganoli a’r Gyfraith y cynlluniau a’r dull o ran datblygu Cynlluniau Corfforaethol ar gyfer Cymru a’r Alban. Atgoffodd y Bwrdd nad oedd rhwymedigaeth i gynhyrchu Cynllun Corfforaethol ar gyfer Gogledd Iwerddon, fodd bynnag, y cynlluniau cychwynnol oedd cynhyrchu dogfen yn arddangos gwaith y Comisiwn yng Ngogledd Iwerddon ar ôl etholiadau Mai 2027. Canmolodd y Bwrdd y timau am eu hymdrechion wrth ddatblygu’r cynlluniau corfforaethol drafft o fewn cyn lleied o amser ar ôl yr etholiadau.

Byddai cynlluniau Cymru a'r Alban wedi’u strwythuro ac wedi’u cysylltu ag elfennau craidd Cynllun Corfforaethol y DU, gan nodi y byddai’r cynlluniau yn canolbwyntio ar gyfrifoldebau datganoledig, ond y byddant o reidrwydd hefyd yn cwmpasu gwaith ar y gweithgareddau ar draws y DU. Roedd diffyg aliniad hefyd o ran dyddiadau'r cynlluniau hyn gan eu bod yn cael eu datblygu flwyddyn i mewn i Gynllun Corfforaethol y DU, a byddai Cynllun Cymru yn ymestyn flwyddyn y tu hwnt i Gynllun Corfforaethol y DU a Chynllun yr Alban ddwy flynedd y tu hwnt iddo.

Nodwyd y byddai'r dangosyddion system allweddol yn debygol o gael eu gosod ar lefel y DU a lle bo modd, byddai adroddiad ar wahân arnynt ar gyfer y gwledydd datganoledig. Byddai trafodaethau yn parhau gyda’r seneddau datganoledig ynghylch a ellid datblygu dangosyddion perfformiad allweddol ar gyfer Cymru a’r Alban.

Cychwynnwyd cyllidebu ar gyfer 2027/28 yn ystod y mis blaenorol i helpu i lywio'r cynigion a oedd i'w cyflwyno i'r Senedd a Senedd yr Alban ddiwedd mis Medi. Nododd y Cyfarwyddwr Corfforaethol fod Cynllun Corfforaethol y DU wedi cynnwys amcangyfrifon ar gyfer Cymru a'r Alban ar gyfer y cyfnod o 5 mlynedd. Esboniodd y rhagwelwyd y byddai llai o gyllid yn cael ei geisio gan y ddwy wlad yn y flwyddyn ariannol nesaf a llai eto'r flwyddyn ganlynol.

Tynnodd Pennaeth y Comisiwn Etholiadol, Cymru a Phennaeth dros dro’r Comisiwn Etholiadol, yr Alban sylw at y ffaith bod agenda a blaenoriaethau’r ddwy lywodraeth newydd yn dal i ddatblygu, a oedd yn creu rhywfaint o her wrth ddatblygu’r Cynlluniau Corfforaethol. Amlinellodd y cynlluniau ymgysylltu'r dull arfaethedig o gysylltu â'r prif randdeiliaid. Rhoddodd Comisiynwyr Cymru a’r Alban fewnwelediad ynghylch y dull a argymhellir ar gyfer y seneddau a’r llywodraethau newydd, yn enwedig yr angen i’r Comisiwn fod yn glir ynghylch ei bwerau statudol a’i flaenoriaethau, yn ogystal ag adlewyrchu rhaglenni deddfwriaethol sy’n dod i’r amlwg.

Trafodwyd yr amserlen a'r dilyniant, gan nodi y byddai'r Cynlluniau Corfforaethol datganoledig yn cael eu hystyried gan y Bwrdd i'w cymeradwyo yn ei gyfarfod ym mis Medi, cyn iddynt gael eu rhannu â'r seneddau priodol. Disgwylid cymeradwyaeth derfynol ar gyfer y Cynlluniau erbyn diwedd mis Mawrth 2027, a byddai hynny’n dod i rym o fis Ebrill 2027 ymlaen. 

Datryswyd: Nododd y Bwrdd amlinelliad drafft y Cynlluniau Corfforaethol datganoledig.

Datryswyd: Cymeradwyodd y Bwrdd y dull o ymdrin â'r materion allweddol wrth ddatblygu'r Cynlluniau Corfforaethol datganoledig ar gyfer Cymru a'r Alban a'r cynlluniau ymgysylltu arfaethedig.
 

Nododd y Bwrdd yr adroddiad ysgrifenedig gan Gadeirydd y Pwyllgor Pobl, Diwylliant a Chydnabyddiaeth (PCR) o'i gyfarfod ar 8 Mehefin 2026. Tynnodd y Cadeirydd PCR sylw at y negeseuon allweddol i’r Bwrdd eu hystyried mewn trafodaeth.

Nododd y Bwrdd yr adroddiad ysgrifenedig gan Gadeirydd y Pwyllgor Archwilio, Risg a Sicrwydd (ARAC) o'i gyfarfod ar 8 Mehefin 2026. Tynnodd Cadeirydd ARAC sylw at y prif negeseuon a gododd o'r cyfarfod, gan gynnwys trafodaeth am sicrwydd yn ymwneud â rheoli risg twyll. Roedd y Bwrdd yn fodlon bod trefniadau llywodraethu a goruchwylio priodol yn parhau i fod ar waith.

Cymeradwyodd y Bwrdd gofnodion cyfarfod y Bwrdd a gynhaliwyd ar 12 Mai 2026, gan nodi eu bod yn gywir. 

Nododd y Bwrdd y flaenraglen fusnes ar gyfer 2026-27.

Daeth y cyfarfod i ben am 4.11 pm heb unrhyw fater arall.

Cadarnhawyd mai 29 Mehefin 2026 fydd dyddiad y cyfarfod nesaf, i’w gynnal ar-lein.