Arian cyhoeddus ar gyfer pleidiau gwleidyddol
Grantiau Datblygu Polisi
Y Cynllun Grantiau Datblygu Polisi
Mae’r Cynllun Grantiau Datblygu Polisi yn cynnwys £2 filiwn o gyllid gan Senedd y DU a ddosberthir gan y Comisiwn Etholiadol i bleidiau gwleidyddol sydd ag o leiaf dau aelod presennol yn Nhŷ’r Cyffredin sydd wedi tyngu llw teyrngarwch. Mae'r grant yn rhoi arian i bleidiau gwleidyddol ddatblygu polisïau i'w cynnwys yn eu maniffestos etholiadol.
Mae’r Cynllun wedi’i ddiweddaru ar gyfer blwyddyn ariannol 2025-26 (a’r blynyddoedd dilynol) i adlewyrchu canlyniad etholiad cyffredinol Senedd y DU 2024, a welodd newidiadau yng nghymhwysedd pleidiau gwleidyddol. Bydd y Cynllun diwygiedig yn dechrau ar 1 Ebrill 2025.
Newidiadau i'r dull o ddyrannu'r cyllid
O dan y Cynllun wedi'i ddiweddaru, byddwn yn parhau i ddosbarthu £1 miliwn cyntaf y grant yn gyfartal rhwng y pleidiau cymwys.
Fodd bynnag, bydd yr ail £1 miliwn yn cael ei ddyrannu i’r pleidiau cymwys fel a ganlyn:
• Bydd yr ail £1m yn cael ei rannu’n gronfeydd ar gyfer Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon yn seiliedig ar y gyfran o etholwyr y DU sy’n byw ym mhob gwlad.
• Yna bydd cronfa pob gwlad yn cael ei rhannu’n gyfartal rhwng y pleidiau cymwys a safodd ymgeiswyr mewn o leiaf 50% o’r etholaethau yn y wlad berthnasol yn etholiad cyffredinol Senedd y DU diweddaraf.
Rhestr o bleidiau gwleidyddol sy’n gymwys i gael grant ar gyfer blwyddyn ariannol 2025-26
Bob blwyddyn mae’n ofynnol i ni gyhoeddi rhestr o bleidiau gwleidyddol sy’n gymwys i gael grant ar y ‘diwrnod cymhwysedd’, sef 7 Mawrth fel arfer.
Mae’r pleidiau gwleidyddol canlynol yn gymwys i gael grant ar gyfer blwyddyn ariannol 2025-26:
• Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol
• Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd
• Plaid Werdd Cymru a Lloegr
• Y Blaid Lafur
• Y Democratiaid Rhyddfrydol
• Plaid Cymru
• Reform UK
• Plaid Genedlaethol yr Alban
• Plaid Democratiaid Cymdeithasol a Llafur
Ffigurau etholwyr
Mae’r tabl isod yn cynnwys ffigurau etholwyr Senedd y DU 2024 y byddwn yn eu defnyddio i rannu’r ail £1m o’r grant mewn i gronfeydd ar gyfer Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Caiff maint cronfa pob gwlad ei benni gan y gyfran o etholwyr y DU sy’n byw ym mhob gwlad.
Yna bydd cronfa pob gwlad yn cael ei rhannu’n gyfartal rhwng y pleidiau cymwys a safodd ymgeiswyr mewn o leiaf 50% o’r etholaethau yn y wlad berthnasol yn etholiad cyffredinol Senedd y DU diweddaraf. At ddibenion dyraniadau 2025-26, hwn yw etholiad cyffredinol Senedd y DU a gynhaliwyd ar 4 Gorffennaf 2024.
| Gwlad | Etholwyr 2024 (Senedd y DU) |
|---|---|
| Lloegr | 39,999,008 |
| Yr Alban | 4,055,140 |
| Cymru | 2,338,260 |
| Gogledd Iwerddon | 1,360,876 |
| Y Deyrnas Unedig | 47,753,284 |
Y cyfansymiau y gall pleidiau gwleidyddol cymwys wneud cais amdanynt ar gyfer y flwyddyn ariannol 2025-26
| Party | Cyfanswm |
|---|---|
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £303,779 |
| Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd - D.U.P | £125,360 |
| Plaid Werdd Cymru a Lloegr | £286,796 |
| Y Blaid Lafur | £303,779 |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £303,779 |
| Plaid Cymru | £119,272 |
| Reform UK | £303,779 |
| SDLP (Plaid Democratiaid Cymdeithasol a Llafur) | £125,360 |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £128,095 |
| Cyfanswm | £2,000,000 |
Rhagor o wybodaeth
Ceir rhagor o wybodaeth am y Cynllun wedi’i ddiweddaru yng Ngorchymyn Etholiadau (Cynllun Grantiau Datblygu Polisi) 2025 a’r Memorandwm Esboniadol cysylltiedig.
Ar ôl i ni gyfrifo faint y gall pob plaid wneud cais amdano, byddwn yn eu gwahodd i gyflwyno eu cais. Bydd angen i'r cais gynnwys y gweithgareddau datblygu polisi y mae'r blaid yn eu cynllunio ar gyfer y flwyddyn i ddod.
Bydd pleidiau yn aml yn cynnwys pob un o'u gweithgareddau datblygu polisi, hyd yn oed os bydd cyfanswm y gost yn fwy na'r hyn y gallant wneud cais amdano
Os byddwn yn cymeradwyo'r cais, byddwn yn rhoi hyd at 75% o'r grant ymlaen llaw.
Ar ddiwedd y flwyddyn, bydd y pleidiau'n cyflwyno adroddiad terfynol ar gostau, gan gynnwys eu gweithgareddau gwirioneddol a'r hyn a wariwyd ganddynt. Yna bydd eu gwariant yn mynd drwy broses archwilio.
Yna byddwn naill ai'n talu swm llawn y grant i'r blaid, neu byddwn yn adennill y grant a dalwyd gennym ymlaen llaw os na chafodd ei wario ar weithgareddau datblygu polisi gan y blaid. Os byddwn yn adennill unrhyw grantiau, bydd yr arian yn dychwelyd i gronfa gyfunol y llywodraeth.
Grantiau datblygu polisi: dyraniad a gwariant a wnaed o dan y cynllun y cytunwyd arno 2024-25
| Plaid | Dyraniad |
|---|---|
| Plaid Alba | £145,100 |
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £432,801 |
| Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd - D.U.P | £139,318 |
| Y Blaid Lafur | £432,801 |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £432,801 |
| Plaid Cymru | £132,761 |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £145,100 |
| SDLP (Plaid Democratiaid Cymdeithasol a Llafur) | £139,318 |
| Cyfanswm | £2,000,000 |
Grantiau datblygu polisi: dyraniad a gwariant a wnaed o dan y cynllun y cytunwyd arno 2023-24
| Plaid | Dyraniad | Cyfanswm y gwariant a ganiateir |
|---|---|---|
| Plaid Alba | £145,218 | £145,218 |
| Y Blaid Geidwadol ac Unoliaethol | £432,525 | £432,525 |
| Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd - D.U.P | £139,607 | £139,607 |
| Y Blaid Lafur | £432,525 | £432,525 |
| Y Democratiaid Rhyddfrydol | £432,525 | £432,525 |
| Plaid Cymru | £132,775 | £132,775 |
| Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) | £145,218 | £145,218 |
| SDLP (Plaid Democratiaid Cymdeithasol a Llafur) | £139,607 | £124,518 |
| Cyfanswm | £2,000,000 | £1,984,911 |
Cronfeydd cyhoeddus eraill
Gall pleidiau gwleidyddol hefyd gael cyllid gan gyrff seneddol. Mae hyn yn cynnwys:
- Arian Short, y mae Tŷ'r Cyffredin yn ei dalu i wrthbleidiau
- Arian Cranborne, y mae'r Tŷ'r Arglwyddi yn ei dalu i'r wrthblaid a'r wrthblaid fwyaf ond un yn Nhŷ'r Arglwyddi
- Cymorth Ariannol, y mae Senedd yr Alban yn ei dalu i wrthbleidiau yn Senedd yr Alban
- Cymorth Ariannol, y mae Senedd Gogledd Iwerddon yn ei dalu i wrthbleidiau yn Senedd Gogledd Iwerddon
Pryd rydym yn cyhoeddi gwybodaeth
Rydym yn cynnwys gwybodaeth am yr arian cyhoeddus y mae pleidiau gwleidyddol wedi'i gael pan fyddwn yn cyhoeddi'r rhoddion bedair gwaith y flwyddyn.
Rydym hefyd yn cyflwyno sylwadau ar arian cyhoeddus yn ein hadroddiad blynyddol.