Chwe mis i fynd nes bydd pleidleiswyr yn bwrw eu pleidlais ym Mhrydain Fawr

A hithau’n chwe mis nes bydd pleidleiswyr yn bwrw eu pleidlais ar 6 Mai 2021, mae’r Comisiwn Etholiadol yn rhannu manylion am y gwaith paratoi sydd eisoes yn mynd rhagddo ar gyfer y gyfres gyntaf o etholiadau i gael eu cynnal ar draws Cymru, yr Alban, a Lloegr yng nghyd-destun amgylchiadau diogelwch COVID-19. 

Mae’r Comisiwn yn gweithio gyda llywodraethau’r DU, cyrff iechyd cyhoeddus, a gweinyddwyr etholiadol i sicrhau y bydd pleidleiswyr yn gallu cymryd rhan yn ddiogel a chyda hyder ar 6 Mai 2021, ac y gall ymgyrchwyr a phleidiau gyflwyno eu hachos i etholwyr.

Dywedodd Bob Posner, Prif Weithredwr y Comisiwn Etholiadol: 

“Tra bo’r sefyllfa iechyd cyhoeddus yn cyflwyno heriau, mae pawb sydd ynghlwm wrth drefnu etholiadau yn ymrwymedig i sicrhau eu bod yn cael eu cynnal yn ddiogel. Rydym  yn darparu cymorth i bob cyfranogwr - gan gynnwys, yn bwysicaf, bleidleiswyr - fe y gall pawb gymryd rhan yn ddiogel a chyda hyder.” 

Bydd y Comisiwn yn parhau i weithio i gefnogi’r gymuned etholiadol i sicrhau bod y rheiny sy’n bwriadu cymryd rhan yn deall sut bydd yr etholiadau ym mis Mai yn wahanol i rai blaenorol. 

• I gefnogi awdurdodau lleol, bydd y Comisiwn yn darparu canllawiau ymarferol ar agweddau allweddol y broses etholiadol, megis gosod gorsafoedd pleidleisio, pleidleisio absennol, a chyfrif pleidleisiau. 
• Rydym hefyd yn datblygu canllawiau ar gyfer pleidiau, ymgyrchwyr, ac ymgeiswyr, i’w helpu i ddeall sut mae’r rheolau cyllid gwleidyddol yn cael eu cymhwyso. 
• Mae’r Comisiwn yn darparu adnoddau cyfathrebu i awdurdodau lleol a sefydliadau sy’n cynrychioli grwpiau pleidleiswyr i helpu pleidleiswyr i gadw’n gyfredol â mesurau diogelwch gorsafoedd pleidleisio ym mis Mai, a chodi ymwybyddiaeth ynghylch dewisiadau pleidleisio amgen, megis pleidleisio trwy’r post, a phleidleisio trwy ddirprwy. 
• Ddechrau’r flwyddyn nesaf, bydd y Comisiwn yn lansio cyfres o ymgyrchoedd ymwybyddiaeth gyhoeddus i helpu pleidleiswyr i ddeall eu dewisiadau pleidleisio a sut i gofrestru i bleidleisio cyn yr etholiadau.  
• Mae’r Comisiwn yn monitro’n agos etholiadau cymaradwy sy’n cael eu cynnal mewn gwledydd eraill yn ystod y pandemig i weld beth gellir ei ddysgu gan brofiadau eraill.
• Mae’r Comisiwn yn gweithio’n agos â llywodraethau’r DU i sicrhau bod unrhyw newidiadau i’r gyfraith yn cael eu rhoi ar waith mewn da bryd, a bod awdurdodau lleol ac ymgyrchwyr yn eu deall. 
• Mewn ymgynghoriad â’r llywodraethau, pleidiau gwleidyddol, a gweinyddwyr etholiadol ar draws Cymru, yr Alban, a Lloegr, mae’r Comisiwn wedi canfod cyfres o amcanion lefel uchel ar gyfer cyflawni etholiadau llwyddiannus yn yr amgylchedd iechyd cyhoeddus presennol. Bydd yr amcanion yn cael eu defnyddio i asesu unrhyw newidiadau polisi arfaethedig, canfod a rheoli risgiau, a gwerthuso llwyddiant yr etholiadau. 

Aeth Bob Posner yn ei flaen:

“Mae awdurdodau lleol eisoes yn gwneud trefniadau i helpu pleidleiswyr i gadw’n ddiogel yn yr orsaf bleidleisio. Os bydd mesurau pellhau cymdeithasol yn da i fod ar waith fis Mai nesaf, bydd newidiadau i’r ffyrdd y caiff gorsafoedd pleidleisio eu gosod. Gall pleidleiswyr ddisgwyl gweld llawer o’r mesurau rydym wedi ymgyfarwyddo â nhw dros yn misoedd diwethaf mewn siopau, banciau, a gofodau dan do eraill, megis glanweithydd dwylo, marcwyr ar y llawr, a mygydau.

“Ac mae ffyrdd eraill i bleidleiswyr ddweud eu dweud hefyd, trwy bleidleisio trwy’r post, neu drwy benodi rhywun maent yn ymddiried ynddynt i bleidleisio ar eu rhan fel dirprwy. 

"Sut bynnag y bydd pobl yn dewis bwrw eu pleidlais ym mis Mai, mae’n bwysig y gwnânt felly yn ddiogel.” 

Nid heriau iechyd cyhoeddus yn unig a fydd yn gwneud etholiadau’r flwyddyn nesaf yn gymhleth. Mae’r pleidleisiau sydd i ddigwydd ym mis Mai 2021 bellach wedi eu cyfuno â’r rheiny a ohiriwyd ym mis Mai 2020, gyda rhai etholiadau’n defnyddio systemau pleidleisio gwahanol. Bydd pleidleiswyr yn cynrychiolwyr i Seneddau Cymru a’r Alban, Cynulliad Llundain, a chynghorau lleol, yn ogystal â Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu. 

Dyma fydd yr etholiadau cyntaf i’w cynnal yn ôl y rheolau etholfraint newydd yng Nghymru a’r Alban, lle bydd pobl 16 ac 17 oed yn gallu pleidleisio am y tro cyntaf yng Nghymru, a lle bydd dinasyddion tramor yn gallu pleidleisio yn etholiadau Senedd Cymru a’r Alban. 

Diwedd

Os oes gennych ddiddordeb trafod neu gwmpasu paratoadau at etholiadau mis Mai 2021, cysylltwch â Swyddfa Cyfryngau’r Comisiwn Etholiadol ar 020 7271 0704 neu [email protected].. Gallwn gynnig briffiadau cefndirol, llefaryddion ar gyfer cyfweliadau, a hwyluso cyflwyniadau i awdurdodau lleol sy’n ymgymryd â chynllunio ar gyfer y pleidleisiau.