Agweddau’r cyhoedd tuag at etholiadau a democratiaeth: Canfyddiadau 2026
Prif ganfyddiadau
Prif ganfyddiadau
- Mae’r rhan fwyaf o bobl yn meddwl bod etholiadau yn y DU yn cael eu cynnal yn dda ac maent yn gwybod sut i bleidleisio.
- Mae anfodlonrwydd â gwleidyddiaeth yn parhau i fod yn uchel, gyda thua hanner y cyhoedd eisiau newid strwythurol mawr.
- Mae gwybodaeth am sut mae llywodraeth yn gweithio yn gyfyngedig. Mae hyn yn ei gwneud hi’n anodd i lawer farnu perfformiad ac atebolrwydd.
- Mae pryderon ynghylch camwybodaeth, ymyrraeth dramor a ffugiadau dwfn yn cynyddu tra bod ymddiriedaeth mewn gwybodaeth wleidyddol yn parhau i ostwng.
- Mae’n bosibl bod cyfryngau cymdeithasol yn normaleiddio camdriniaeth wedi’i hanelu at wleidyddion, er bod y cyhoedd yn parhau i fod wedi’u rhannu rhwng mynd i’r afael â chamdriniaeth a diogelu rhyddid barn.
- Mae’r rhan fwyaf o bobl yn dal i gefnogi’r gofyniad i ddangos ID pleidleisiwr.
Rydym wedi bod yn monitro agweddau’r cyhoedd tuag at etholiadau a democratiaeth yn y DU ers 2007. Cynhaliwyd ein hastudiaeth ddiweddaraf ar-lein ym mis Rhagfyr 2025, gyda sampl gynrychioliadol o ychydig o dan 6,000 o ymatebwyr ledled y DU.
Oni nodir yn wahanol, mae’r cymariaethau â’n hadroddiad ar agweddau’r cyhoedd yn 2025.
Eleni fe wnaethom newid ein dull oherwydd nodwyd gennym fod samplau arolwg blaenorol yn cynnwys pobl a oedd yn fwy ymgysylltiedig yn wleidyddol na’r cyhoedd yn gyffredinol. Eleni, fe wnaethon ni newid y dull samplu a phwysoli i adlewyrchu canlyniadau sylw gwleidyddol o arolwg wyneb yn wyneb (Astudiaeth Etholiadau Prydain).
Data 2026 yw’r data a ddarperir yn y datganiad hwn gan ddefnyddio’r dull newydd. Pan fyddwn yn gwneud cymariaethau â blynyddoedd blaenorol, rydym wedi edrych ar ddata a bwysolwyd yn ôl i’r lefelau blaenorol o ymgysylltiad gwleidyddol er mwyn bod yn siŵr nad yw unrhyw newid a grybwyllir yn yr dadansoddiad hwn ond yn ganlyniad i’r newid yn y samplu.
Iechyd ddemocrataidd yn y DU
Mae bodlonrwydd â sut mae etholiadau’n cael eu rhedeg a bodlonrwydd â’r broses bleidleisio yn parhau i fod yn gyffredinol yn unol â’r cyfartaledd hir-dymor.
Bodlonrwydd a hyder yn y broses etholiadol
| Yn fodlon gyda'r broses bleidleisio mewn etholiadau | Yn hyderus bod etholiadau yn cael eu cynnal yn dda | Yn fodlon gyda’r broses gofrestru i bleidleisio | Hawster pleidleisio | |
|---|---|---|---|---|
| 2010 | 73% | |||
| 2011 | 74% | 82% | ||
| 2012 | 67% | 72% | 82% | |
| 2013 | 64% | 61% | 85% | |
| 2014 | 72% | 75% | 79% | |
| 2015 | 70% | 65% | 76% | |
| 2016 | 68% | 66% | 82% | |
| 2017 | 77% | 76% | 78% | |
| 2018 | 77% | 71% | 85% | |
| 2019 | 76% | 69% | 83% | |
| 2020 | 80% | 71% | 86% | |
| 2021 | 86% | 80% | 86% | |
| 2022 | 82% | 74% | 82% | 82% |
| 2023 | 79% | 73% | 79% | 82% |
| 2024 | 80% | 73% | 82% | 77% |
| 2025 | 84% | 79% | 86% | 82% |
Bodlonrwydd â’r ffordd y mae democratiaeth yn gweithio yn y DU
| Bodlon | Anfodlon | |
|---|---|---|
| 2023 | 32% | 39% |
| 2024 | 38% | 36% |
| 2025 | 47% | 28% |
| 2026 | 40% | 33% |
Mae hyder mewn sefydliadau gwleidyddol yn parhau i fod yn isel. Dim ond:
- sydd â llawer o hyder yn Llywodraeth y DU
- 9% sy'n credu bod gwleidyddion yn ddibynadwy
Mae awydd cryf am newid:
- Mae 51% yn dweud bod angen newidiadau mawr neu newidiadau strwythurol yn y ffordd y mae’r DU yn cael ei llywodraethu
- Mae 16% yn credu nad oes angen unrhyw newidiadau
Barn ynghylch a oes angen newid system llywodraeth y DU
| Mae angen newidiadau mawr/strwythurol | 51% |
|---|---|
| Mae angen newidiadau/addasiadau bach | 29% |
| Nid oes angen unrhyw newidiadau | 16% |
| Ddim yn gwybod | 4% |
Mae llawer o bobl yn credu bod y wlad wedi’i rhannu’n ddwfn, gydag anghytundebau’n ymestyn y tu hwnt i wleidyddiaeth a pholisïau i ffeithiau sylfaenol.
- Mae 51% yn credu na all pobl gytuno ar ffeithiau sylfaenol, nid dim ond cynlluniau a pholisïau
- Mae 30% yn credu y gall pobl gytuno ar ffeithiau sylfaenol
Mae canfyddiadau ynghylch pa mor dda y mae etholiadau’n adlewyrchu dewisiadau pleidleiswyr yn gymysg:
- Mae 52% yn dweud bod canlyniadau etholiad cyffredinol yn adlewyrchu dewisiadau pleidleiswyr i raddau cyfyngedig yn unig, neu ddim o gwbl
Pan ofynnwyd iddynt ddewis opsiwn o ran beth fyddai’n cynyddu eu bodlonrwydd â phleidleisio yn y DU:
- Dewisodd 33% defnyddio system bleidleisio gyfrannol
- Dewisodd 19% cyflwyno pleidleisio ar-lein
Beth fyddai fwyaf tebygol o gynyddu bodlonrwydd pobl â'r broses bleidleisio yn y DU
| Rhagor/gwell gwybodaeth am safle’r pleidiau a’r ymgeiswyr a’u polisïau | Mwy o ddiogelwch yn erbyn twyll etholiadol | Gallu pleidleisio ar-lein | System bleidleisio gyfrannol | |
|---|---|---|---|---|
| 2019 | 17% | 20% | 25% | 16% |
| 2020 | 11% | 20% | 20% | 20% |
| 2021 | 13% | 13% | 17% | 26% |
| 2022 | 13% | 16% | 17% | 26% |
| 2023 | 16% | 13% | 20% | 37% |
| 2024 | 15% | 14% | 21% | 36% |
| 2025 | 14% | 14% | 18% | 27% |
| 2026 | 15% | 14% | 16% | 39% |
Mae llawer o bobl hefyd yn ei chael hi’n anodd deall sut mae llywodraeth yn gweithio’n ymarferol. Dim ond 38% sy’n teimlo’n hyderus yn nodi pa ran o’r llywodraeth sy’n gyfrifol am faterion yn eu hardal.
Pa mor hyderus ydych chi o ran gwybod pa awdurdod llywodraeth sy'n gyfrifol am broblemau yn eich ardal?
| Hyderus iawn | 7% |
|---|---|
| Eithaf hyderus | 31% |
| Ddim yn hyderus iawn | 34% |
| Ddim yn hyderus o gwbl | 20% |
| Ddim yn gwybod | 7% |
Mae hyder wrth farnu a yw cynrychiolwyr etholedig yn gwneud gwaith da yn gyfyngedig:
- Mae 40% yn teimlo’n hyderus yn asesu eu AS
- Mae 32% yn teimlo’n hyderus yn asesu eu cynghorwyr lleol
Camwybodaeth a Deallusrwydd Artiffisial
Mae effaith camwybodaeth a thwyllwybodaeth bellach yn cael ei hystyried yn un o’r problemau mwyaf sy’n wynebu etholiadau. Mae 72% yn dweud ei fod yn broblem yn 2026, i fyny o 69% yn 2025. Mae pryder ynghylch rhagfarn yn y cyfryngau hefyd wedi cynyddu dros amser, o 62% yn 2019 i 72% yn 2026.
Mae’r canfyddiadau hyn yn tynnu sylw at yr anhawster y mae pobl yn ei wynebu wrth gael mynediad at wybodaeth wleidyddol y maent yn ymddiried ynddi. Mae hyder yn yr wybodaeth sydd ar gael am wleidyddiaeth yn parhau i ostwng:
- yn 2026, mae 52% yn anghytuno bod gwybodaeth wleidyddol yn ddibynadwy
- yn 2025, roedd 46% yn anghytuno bod gwybodaeth wleidyddol yn ddibynadwy
Canran y bobl nad ydynt yn cytuno bod gwybodaeth sydd ar gael ar-lein am wleidyddiaeth yn ddibynadwy
| 2021 | 46% |
|---|---|
| 2022 | 49% |
| 2023 | 48% |
| 2024 | 52% |
| 2025 | 46% |
| 2026 | 54% |
Canran y bobl sy'n dweud bod rhagfarn yn y cyfryngau yn broblem
| 2018 | 66% |
|---|---|
| 2019 | 62% |
| 2020 | 64% |
| 2021 | 68% |
| 2022 | 70% |
| 2023 | 72% |
| 2024 | 74% |
| 2025 | 73% |
| 2026 | 75% |
Mae dod i gysylltiad â ffugiadau dwfn yn cynyddu. Dwy flynedd yn ôl, dywedodd tua 43% o bobl eu bod wedi gweld fideo ffugiad dwfn. Mae hyn wedi codi i 53% yn 2026.
Mae mwyafrif clir (63%) yn credu nad oes digon yn cael ei wneud i fynd i’r afael â chamwybodaeth etholiadol.
Tryloywder cyllid gwleidyddol
Barn ar dryloywder a rheoleiddio cyllid gwleidyddol
Percentage who agree with the following statements:
| Mae gwariant a chyllid yn dryloyw | Bydd yr awdurdodau yn cymryd camau priodol | Gallaf ddarganfod yn hawdd sut y caiff pleidiau eu hariannu | |
|---|---|---|---|
| 2011 | 37% | ||
| 2012 | 32% | ||
| 2013 | 31% | ||
| 2014 | 30% | ||
| 2015 | 28% | ||
| 2016 | 25% | 51% | |
| 2017 | 27% | 58% | 40% |
| 2018 | 24% | 57% | 32% |
| 2019 | 19% | 51% | 22% |
| 2020 | 20% | 45% | 24% |
| 2021 | 14% | 35% | 20% |
| 2022 | 13% | 32% | 18% |
| 2023 | 13% | 30% | 19% |
| 2024 | 15% | 36% | 20% |
| 2025 | 18% | 40% | 25% |
| 2026 | 17% | 38% | 22% |
Mae hyder y cyhoedd yn nhryloywder cyllid gwleidyddol yn parhau i fod yn isel:
- yn 2026, roedd 14% o’r farn bod gwariant pleidiau gwleidyddol a gwariant ymgyrchu yn dryloyw
- yn 2023, roedd 13% o’r farn bod gwariant pleidiau gwleidyddol a gwariant ymgyrchu yn dryloyw
Mae hyn yn dilyn cyfnod o ddirywiad hirdymor ar draws ystod o fesurau sy’n ymwneud â thryloywder cyllid gwleidyddol, gyda rhai arwyddion o welliant yn ystod y blynyddoedd diwethaf.
Mae gwybodaeth am gyllid gwleidyddol hefyd yn gyfyngedig. Dim ond 18% sy’n credu ei bod hi’n hawdd dod o hyd i wybodaeth am sut mae pleidiau gwleidyddol yn cael eu hariannu.
Mae safbwyntiau ynghylch a yw’r rheolau’n cael eu gorfodi’n effeithio yn fwy cyfartal. Mae tua phedwar o bob deg (35%) yn credu y byddai’r awdurdodau’n cymryd camau priodol pe bai plaid wleidyddol neu ymgyrchydd yn torri’r rheolau, tra bod 33% yn anghytuno. Mae hyn yn cynrychioli gwelliant ers 2023, pan gytunodd 30% ac anghytunodd 39%.
Bygwth ymgeiswyr
Mae barn pobl ynglŷn â pha ymddygiad tuag at wleidyddion sy’n dderbyniol wedi newid dros amser. Yn gyffredinol, mae mwy o bobl bellach yn meddwl bod rhai mathau o gamdriniaeth yn dderbyniol:
- mae’r ganran sy’n dweud ei bod yn dderbyniol postio cynnwys sarhaus ar gyfryngau cymdeithasol wedi codi o 13% yn 2023 i 17% yn 2026.
- mae’r ganran sy’n credu ei bod yn dderbyniol defnyddio iaith anweddus wedi cynyddu o 11% yn 2023 i 12% yn 2026
- mae’r ganran sy’n credu ei bod yn dderbyniol gwneud hwyl am ben gwleidyddion ar-lein wedi aros yr un fath ar 29%
- mae’r ganran sy’n credu ei bod yn dderbyniol gwneud hwyl am ben gwleidyddion wyneb yn wyneb wedi cynyddu o 22% i 23%
Nid oes unrhyw newid wedi bod mewn agweddau tuag at ymddygiadau mwy difrifol fel bygythiadau geiriol.
Canran y bobl sy'n credu bod ymddygiadau bwlio tuag at wleidyddion yn dderbyniol
| Pobl yn eu gwawdio ar y cyfryngau cymdeithasol | Pobl yn defnyddio ‘iaith fras’ i’w cyfarch | Pobl yn postio negeseuon sarhaus ar y cyfryngau cymdeithasol am wleidyddion | Pobl yn eu gwawdio ar lafar yn gyhoeddus | Pobl yn eu bygwth ar lafar yn gyhoeddus | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 29% | 11% | 13% | 22% | 6% |
| 2024 | 32% | 12% | 16% | 23% | 5% |
| 2025 | 30% | 12% | 15% | 23% | 7% |
| 2026 | 33% | 14% | 18% | 25% | 6% |
Mae barn y cyhoedd ar sut i gydbwyso rhyddid barn a diogelwch rhag camdriniaeth yn gymysg:
- mae 45% yn meddwl bod y cydbwysedd yn iawn
- mae 29% o blaid mwy o derfynau
- mae 20% o blaid mwy o ryddid
Fodd bynnag, pan gânt eu fframio o ran rhyddid barn, mae agweddau’n newid:
- mae 43% yn dal i ddweud bod y cydbwysedd yn iawn
- mae 12% o blaid mwy o derfynau
- mae 30% o blaid mwy o ryddid
Mae hyn yn awgrymu bod angen i unrhyw ymatebion polisi gydbwyso’n ofalus pryderon ynghylch niwed â phryderon ynghylch cyfyngu ar ryddid mynegiant.
Mae pobl sy’n cael eu newyddion o gyfryngau cymdeithasol yn fwy tebygol o weld ymddygiadau camdriniol fel rhywbeth derbyniol na’r rhai sy’n dibynnu ar ffynonellau traddodiadol fel y teledu. Mae’r duedd hon yr un fath ar draws pob grŵp oedran.
Canran y bobl sy'n credu ei bod yn annerbyniol gwneud postiadau sarhaus ar gyfryngau cymdeithasol am wleidyddion yn seiliedig ar ba ffynonellau newyddion maen nhw'n eu defnyddio
| Age group | 18-24 | 25-34 | 35-44 | 45-64 | 65-74 | 75+ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Teledu | 54% | 65% | 66% | 77% | 84% | 86% |
| Cyfryngau cymdeithasol | 48% | 55% | 53% | 62% | 69% | 71% |
| Radio | 62% | 68% | 66% | 77% | 85% | 88% |
| Gwefan neu ap newyddion | 53% | 62% | 65% | 77% | 81% | 83% |
| Copi printiedig o bapur newydd | 53% | 57% | 43% | 76% | 89% | 86% |
| Podlediadau | 54% | 59% | 48% | 71% | 78% | |
| Cylchlythyrau e-bost neu ffrydiau RSS | 63% | 55% | 46% | 66% | 78% | |
| Blogiau nad ydynt yn gysylltiedig â sefydliadau cyfryngau mawr | 41% | 48% | 42% | 54% | 68% | |
| Cylchgronau | 52% | 73% |
Mae pobl sy’n dibynnu ar gyfryngau nad ydynt yn draddodiadol hefyd yn fwy tebygol o ddod ar draws cynnwys sydd wedi’i gynllunio i ennyn dicter. Ymhlith defnyddwyr cyfryngau cymdeithasol, mae 69% o bobl sy’n cael mynediad at newyddion traddodiadol trwy gyfryngau cymdeithasol yn nodi eu bod wedi gweld y math hwn o gynnwys, o’i gymharu ag 81% o’r rhai sy’n defnyddio ffynonellau nad ydynt yn draddodiadol.
ID Pleidleisiwr a chardiau banc
Gallai ehangu’r mathau o ID pleidleisiwr a dderbynnir leihau nifer y bobl heb ID dilys. Ar hyn o bryd, nid oes gan 2.2% o bobl ID ffotograffig derbyniol. Byddai caniatáu defnyddio cardiau banc fel ID yn lleihau hyn i 0.3%.
Fodd bynnag, mae cefnogaeth y cyhoedd ar gyfer ID ffotograffig yn unig yn parhau i fod yn gryf: mae 68% o’r farn mai dim ond dull adnabod gyda llun y dylid ei dderbyn.