Adroddiad Monitro Blynyddol Safonau’r Gymraeg - 2025-2026

Erbyn diwedd blwyddyn ariannol 2025-26, roedd cyfanswm o 18 aelod o staff wedi’u lleoli yn swyddfa’r Comisiwn Etholiadol yng Nghymru; roedd 11 o swyddi yn rhan o dîm Cymru a saith swydd o dimau eraill yn y Comisiwn, yn ogystal â thri aelod o staff sy’n gweithio gartref ac sydd wedi’u lleoli yng Nghymru. Cyfanswm nifer y staff a oedd yn gweithio yn y Comisiwn ar unrhyw adeg yn ystod cyfnod adrodd 2025/26 oedd 304.  

Cynhaliwyd archwiliad o allu ieithyddol Cymraeg yr holl staff sy’n gweithio i’r Comisiwn Etholiadol yn swyddfa Cymru yn ystod mis Ebrill 2025, gan ddefnyddio’r Fframwaith Cyfeirio Ewropeaidd Cyffredin ar gyfer Ieithoedd (CEFR) cydnabyddedig. Gofynnwyd i aelodau staff asesu eu lefel eu hunain.

Mae’r lefelau’n amrywio o ddefnyddiwr sylfaenol (A1, A2), defnyddiwr annibynnol (B1, B2) a defnyddiwr hyfedr (C1, C2) mewn pum categori (gwrando, darllen, rhyngweithio llafar, cynhyrchu llafar ac ysgrifennu).

Gall yr holl staff perthnasol yng Nghymru gyfarch eraill yn Gymraeg, a byddant yn gwneud hynny wrth ateb pob galwad ffôn. Maent hefyd yn cyfeirio rhanddeiliaid neu aelodau o’r cyhoedd at ein staff a’n gwasanaethau Cymraeg, os bydd angen.

Gall staff yng Nghymru fynychu gwersi Cymraeg gyda chymorth y sefydliad ac fe’u hanogir i wella eu sgiliau yn y Gymraeg.

Ni wnaeth unrhyw aelod o staff ofyn am i gyrsiau mewnol gael eu darparu yn Gymraeg yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Fodd bynnag, yn unol â Safon 124, mae staff yn ymwybodol bod cyrsiau hyfforddiant a gynigir yn fewnol ar gael drwy gyfrwng y Gymraeg, os dymunir hynny.

Yn ystod cyfnod ariannol 2025/26, cyflwynwyd System Rheoli Dysgu fewnol newydd. Mae’r system yn galluogi staff i gwblhau modiwlau hyfforddiant ar-lein yn rhithwir ac ar adeg sy’n gyfleus iddynt. Gellir sicrhau bod cyrsiau ar gael yn Saesneg ac yn Gymraeg drwy ddefnyddio swyddogaeth toglo. Mae cwrs Ymwybyddiaeth o’r Gymraeg pwrpasol hefyd ar gael ar y system i staff newydd ei gwblhau yn ystod eu cyfnod sefydlu.
 

Ym mis Medi 2025, gwnaethom hysbysebu’r swyddi canlynol:

•    Uwch Ymgynghorydd, Rheoleiddio ac Ymgyrchu (Cymru)
•    Swyddog Cyfathrebu ac Ymgysylltu (Cymru)

Hysbysebwyd y ddwy swydd yn allanol ac yn ddwyieithog. Nodwyd ym manyleb swydd y Swyddog Cyfathrebu ac Ymgysylltu fod sgiliau Cymraeg yn ddymunol. Nid oedd sgiliau Cymraeg wedi’u nodi ym manyleb swydd yr Uwch Ymgynghorydd, Rheoleiddio ac Ymgyrchu.

Fel rhan o’r broses o greu neu hysbysebu swyddi newydd a swyddi sy’n bodoli eisoes, mae cam i ystyried a phenderfynu a yw sgiliau Cymraeg yn hanfodol, yn ddymunol neu ddim yn ofynnol. Pan nad oes angen sgiliau Cymraeg ar gyfer swydd, nid ydynt yn cael eu cynnwys yn y swydd ddisgrifiad; dim ond pan ystyrir bod y sgiliau hynny’n hanfodol neu’n ddymunol y byddant yn cael eu nodi.

Mae’r adran hon yn mynd i’r afael â chwynion mewn perthynas â materion darparu gwasanaeth, llunio polisïau, a gweithredu. Mae hyn yn cynnwys unrhyw gwynion a wneir yn uniongyrchol i unrhyw un o swyddfeydd y Comisiwn Etholiadol yn y DU.

Rydym wedi rhoi mesurau ar waith i sicrhau bod aelodau’r cyhoedd yn gallu cyflwyno cwyn drwy gyfrwng y Gymraeg, ac yna’n cael ymateb yn Gymraeg.

Yn ystod 2025–2026, derbyniodd y Comisiwn un gŵyn ym mis Mawrth 2026 ynghylch cydymffurfiaeth â Safonau'r Gymraeg. Roedd y gŵyn yn ymwneud â fersiwn Gymraeg o dudalen we gan y Comisiwn Etholiadol, lle'r oedd peth o'r cynnwys, botymau, canlyniadau chwilio a dolenni ar gael yn Saesneg yn unig. Dywedodd y person a wnaeth y gŵyn fod hyn yn creu profiad anghyson i siaradwyr Cymraeg ac nad oedd yn darparu gwasanaeth Cymraeg yn llawn. Cafodd y mater ei unioni o fewn yr amserlen ofynnol, ac mae'r dudalen bellach ar gael yn llawn yn Gymraeg.

Mae gennym fesurau ar waith i sicrhau bod ein holl ohebiaeth â rhanddeiliaid yng Nghymru yn cael ei hanfon yn ddwyieithog. Yn ogystal, mae mesurau ar waith i sicrhau bod unrhyw ohebiaeth a gawn yn Gymraeg yn cael ateb yn Gymraeg. Rydym yn parhau i adolygu a chryfhau ein prosesau er mwyn sicrhau ein bod yn parhau i gadw'r â’r safonau hyn.

Mae mesurau hefyd ar waith i sicrhau y gall pob aelod o’r cyhoedd sy’n cysylltu â ni drwy e-bost neu dros y ffôn wneud hynny yn Gymraeg, ac na fydd gwneud hynny yn achosi unrhyw oedi cyn derbyn ymateb. Os bydd aelod o’r cyhoedd yn ein ffonio ac yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, gall wneud hynny. Os nad oes siaradwr Cymraeg ar gael ar yr adeg honno, cynigir yr opsiwn iddynt gael galwad yn ôl cyn gynted ag y bydd siaradwr Cymraeg ar gael.

Mae gennym wasanaeth ffôn Cymraeg sy’n trosglwyddo galwadau’n uniongyrchol at aelod o staff sy’n siarad Cymraeg. Gyda hyd at saith o siaradwyr Cymraeg rhugl yn gweithio ar unrhyw adeg yn nhîm Cymru yn ystod blwyddyn ariannol 2025-26, sicrhawyd nad oedd unrhyw oedi wrth ateb galwadau yn Gymraeg.

Ym mis Mawrth 2026, ar gyfer y cyfnod yn arwain at etholiadau’r Senedd a gynhaliwyd ym mis Mai 2026, penodwyd dau swyddog gwybodaeth gyhoeddus dwyieithog er mwyn sicrhau bod aelodau penodol o staff ar gael i ateb ymholiadau yn Gymraeg ac yn Saesneg.

Mae’r holl ddeunydd cyhoeddusrwydd a hysbysebu yng Nghymru, neu ddeunydd sy’n cynnwys gwybodaeth sy’n berthnasol i Gymru, yn cael ei gynhyrchu’n ddwyieithog.

Pan rydym yn trefnu i bartneriaid allanol fynychu cyfarfodydd, mae mesurau ar waith i sicrhau bod y partneriaid hyn yn cael gwasanaeth Cymraeg, os dymunant hynny. Mae cyfieithu ar y pryd ar gael i randdeiliaid sy’n dymuno cyfrannu yn Gymraeg mewn cyfarfodydd rhithwir pan fo telerau cylch gorchwyl y cyfarfod yn nodi y bydd yn cael ei gynnal yn Gymraeg ac yn Saesneg. Rydym hefyd yn darparu cyfieithu ar y pryd mewn unrhyw ddigwyddiadau wyneb yn wyneb lle gwahoddir rhanddeiliaid i fynychu.

Mae pob ymgyrch a gynhelir yng Nghymru, neu sy’n ymwneud â Chymru, yn ddwyieithog.
Yn ystod blwyddyn ariannol 2025-26, gwnaethom barhau â’n hymgyrch ‘Dwi wedi cofrestru i bleidleisio / I’m registered to vote’ i annog y cyhoedd i gofrestru i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd 2026. Ystyriwyd yr angen i’r ymgyrch hon weithredu yn Gymraeg ac yn Saesneg o’r cychwyn cyntaf, a chynlluniwyd yr ymgyrchoedd gan gadw’r angen hwn mewn cof.

Yn ystod blwyddyn ariannol 2025-26, gwnaethom ystyried opsiynau ar gyfer gwahanol lwyfannau cyfryngau cymdeithasol a sut i sicrhau bod y cynnwys rydym yn ei rannu yn ddwyieithog. Yn y cyfnod yn arwain at etholiadau’r Senedd, datblygwyd strategaeth i sicrhau bod pob neges yn ymwneud â Chymru ar lwyfannau Instagram, Facebook a LinkedIn y Comisiwn Etholiadol yn cael ei rhannu’n ddwyieithog. Crëwyd cyfrif TikTok penodol i Gymru hefyd er mwyn sicrhau y gellid rhannu cynnwys Cymraeg a Saesneg mewn ffordd greadigol a deniadol.

Mae’r holl negeseuon sy’n ymwneud â Chymru neu sy’n effeithio ar Gymru yn cael eu cyhoeddi ar ein cyfrif X (Twitter) dwyieithog (@ElectoralWales), a reolir gan staff y Comisiwn Etholiadol yng Nghymru. Mae gwybodaeth a fwriedir yn benodol ar gyfer Cymru yn cael ei chynhyrchu a’i rhannu drwy’r cyfrif hwn. Mae postiadau’n cael eu creu’n ddwyieithog, naill ai o fewn un postiad, neu drwy bostiad ar wahân sy’n cael ei rannu ar yr un pryd. 

Os bydd unrhyw un yn cysylltu â ni yn Gymraeg drwy ein cyfryngau cymdeithasol, mae mesurau ar waith i sicrhau ei fod yn cael ateb yn Gymraeg, ac nad yw hyn yn achosi unrhyw oedi cyn ateb.

Yn ystod y flwyddyn ariannol gyfredol, rydym wedi creu rôl newydd, sef Uwch Swyddog Ymgysylltu Digidol (y Gymraeg), er mwyn parhau i ddatblygu’r gwaith hwn.

Mae’r holl ganllawiau a’r cynnwys sy’n berthnasol i Gymru yn cael eu cynhyrchu’n ddwyieithog, ac rydym yn cyhoeddi’r fersiynau Cymraeg a Saesneg ar yr un pryd. Pan fydd diweddariadau, bydd y fersiynau Cymraeg yn cael eu diweddaru a’u cyhoeddi ochr yn ochr â’r fersiynau Saesneg. Mae gan ein cyfieithwyr Cymraeg fynediad uniongyrchol a hawliau golygu ar ein gwefan, fel y gellir diweddaru canllawiau’n ddi-dor.  

Cafodd yr holl ganllawiau ar ein gwefan eu gwirio a’u prawfddarllen gan ein tîm Cymraeg fel mesur ychwanegol o ran sicrhau ansawdd.

Lle mae darpariaeth Gymraeg ar gael, caiff hyn ei hyrwyddo’n rhagweithiol, a dangosir yr opsiwn i gael cynnwys yn Gymraeg yn glir ar y cynnwys cyfatebol yn Saesneg. 

Mae’r holl bolisïau adnoddau dynol wedi’u cyfieithu ac maent ar gael yn ddwyieithog.

Mae swydd ddisgrifiadau a manylebau swyddi a hysbysebir yng Nghymru ac a gyhoeddir ar y porth recriwtio ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg ar ein porth recriwtio ar gyfer recriwtio a phenodi staff newydd. Yn ystod y cyfnod adrodd, gwnaethom gywiro nam er mwyn sicrhau bod y porth ei hun ar gael yn Gymraeg ac mae’r porth bellach ar gael yn llawn yn Gymraeg ac yn Saesneg.

Pan gynigir cyfweliad i ymgeiswyr ar gyfer swydd sy’n rhan o dîm Cymru, gallant ddewis cael eu cyfweld yn Gymraeg neu yn Saesneg, gyda chymorth cyfieithu ar y pryd. Gweithredwyd hyn ar gyfer pob swydd a hysbysebwyd ar gyfer tîm Cymru yn ystod y cyfnod adrodd.

Mae gwybodaeth sy’n ymwneud ag unrhyw grantiau neu dendrau yng Nghymru yn cael ei chyhoeddi a’i hyrwyddo’n ddwyieithog.

Mae digwyddiadau’r Comisiwn Etholiadol a gynhelir yng Nghymru yn cael eu hysbysebu a’u hyrwyddo’n ddwyieithog, gyda darpariaeth Gymraeg ar gael i’r mynychwyr. Mae deunyddiau ategol sy’n ymwneud â’r digwyddiadau hyn, gan gynnwys taflenni ac arwyddion, hefyd yn cael eu cynhyrchu yn Gymraeg ac yn Saesneg.

Yn y cyfnod yn arwain at etholiad y Senedd, buom yn gweithio mewn partneriaeth â sefydliadau gan gynnwys y Senedd a Chymdeithas Bêl-droed Cymru i fynychu digwyddiadau a rhoi gwybodaeth i’r cyhoedd am y newidiadau arfaethedig i etholiadau’r Senedd. Roedd staff dwyieithog yn bresennol ym mhob digwyddiad.

Mae ein safonau llunio polisïau wedi’u hymgorffori yn y broses Asesu’r Effaith ar Gydraddoldeb, sydd ar gael i’r holl staff drwy’r fewnrwyd. Fel rhan o’r broses hon, ystyrir ac asesir effaith bosibl unrhyw bolisi newydd ar y Gymraeg.

Mae’n ofynnol hefyd i bob prosiect baratoi dogfen ddiffinio prosiect. Rhaid i’r ddogfen hon gynnwys ystyriaeth o Safonau’r Gymraeg ac asesu unrhyw effaith bosibl y gallai’r prosiect ei chael ar faterion sy’n ymwneud â’r Gymraeg, a rhaid iddi gael ei chymeradwyo gan Uwch Ymgynghorydd y Gymraeg.

O fewn tîm Cymru, mae gennym 5 aelod parhaol o staff llawn amser sy’n ymroddedig i ddarparu ein gwasanaethau Cymraeg, sef.

•    Uwch Ymgynghorydd y Gymraeg
•    Ymgynghorydd Cyfathrebu’r Gymraeg
•    Cyfieithydd Cymraeg x 3

Yn ystod blwyddyn ariannol 2025-26, dyfarnwyd a chwblhawyd contract gyda chwmni cyfieithu allanol, Bla Translations Ltd, fel adnodd ychwanegol i’w ddefnyddio yn ystod cyfnodau prysur. Mae hyn yn lliniaru’r risg na fydd deunydd yn cael ei gyhoeddi’n ddwyieithog oherwydd cynnydd yng nghyfaint y gwaith. Mae gennym gyllideb gyfieithu benodol at y diben hwn.

Mae gennym system fewnol ar-lein ar gyfer ceisiadau cyfieithu i reoli gwaith cyfieithu mewnol. Defnyddir y system hefyd i ddogfennu a chofnodi ein gwaith cyfieithu, gyda dangosfwrdd mewnol sy’n cael ei ddiweddaru’n wythnosol.

Yn ystod cyfnod 2025-26, cynhaliwyd 1 sesiwn ymwybyddiaeth wyneb yn wyneb yn ein swyddfa yng Nghaerdydd ac 1 sesiwn ymwybyddiaeth rithwir.

Roedd y sesiynau’n canolbwyntio ar; 
-    Hanes y Gymraeg
-    Y Gymraeg a diwylliant heddiw 
-    Safonau’r Gymraeg (beth ydynt, pam eu bod yn bodoli a sut maent yn effeithio ar ein gwaith).

Mae’r sesiynau hyn wedi parhau yn ystod blwyddyn ariannol 2026-27, a byddwn yn ystyried sut y gallwn ehangu ar ymwybyddiaeth o’r Gymraeg o fewn y Comisiwn.
26 a byddwn yn archwilio sut y gallwn ehangu ymwybyddiaeth o'r iaith Gymraeg o fewn y Comisiwn.