Mae gan asiantiaid pleidleisio hawl yn ôl y gyfraith i gael mynediad i orsafoedd pleidleisio ar gyfer y diben o ganfod personiad. Gallant hefyd arsylwi’r gweithdrefnau i’w dilyn y tu mewn i orsaf bleidleisio.
Mae’n rhaid i chi gael eich hysbysu'n ysgrifenedig am unrhyw asiantiaid pleidleisio sydd wedi eu penodi dim hwyrach na phum diwrnod gwaith cyn y bleidlais er mwyn i’w penodiad fod yn weithredol ar gyfer y bleidlais.1
Rydym wedi datblygu ffurflen ar gyfer hysbysu am benodiad asiant pleidleisio.
Gallwch ddod o hyd i’r ffurflen hysbysu am benodiad asiant pleidleisio yn adran asiantiaid ein tudalen adnoddau.
Gellir penodi asiant pleidleisio i orsaf neu orsafoedd pleidleisio penodol, neu i bob gorsaf bleidleisio o fewn yr etholaeth. Mae'n bosibl i'r un asiant pleidleisio gael eu penodi i fynychu mwy nag un orsaf bleidleisio.
Cyfyngu ar nifer yr asiantiaid sy’n bresennol
Nid oes unrhyw gyfyngiad ar y nifer o asiantiaid pleidleisio a all fynychu gorsaf bleidleisio. Serch hynny, dim ond un asiant pleidleisio ar gyfer pob ymgeisydd unigol neu restr plaid a all gael mynediad i orsaf bleidleisio yn ystod unrhyw amser penodol.2
Gofynion cyfrinachedd ac ymddygiad
Mae gan unrhyw un sy’n mynychu gorsaf bleidleisio ddyletswydd i gynnal cyfrinachedd y bleidlais. Mae’n rhaid i’r holl asiantiaid pleidleisio gael yr holl ofynion cyfrinachedd canlynol ar gyfer y bleidlais.2
Gallwch ddod o hyd i’r gofynion cyfrinachedd yn adran asiantiaid ein tudalen adnoddau.
Yn benodol, ni ddylid datgelu’r wybodaeth ganlynol:
enw neu rif etholiadol etholwr neu ddirprwy sydd wedi neu nad yw wedi pleidleisio
rhif neu farc adnabod unigryw arall ar y papur pleidleisio
Ni ddylai unrhyw un sy’n mynychu gorsaf bleidleisio geisio cael gwybod sut mae pleidleisiwr wedi pleidleisio neu dros bwy y mae ar fin pleidleisio.
Gall asiant pleidleisio farcio ar ei gopi ef o’r gofrestr etholwyr y pleidleiswyr hynny sydd wedi gwneud cais am bapurau pleidleisio. Os yw asiant pleidleisio yn gadael yr orsaf bleidleisio yn ystod y cyfnod pleidleisio, bydd angen iddo adael y copi o’r gofrestr a farciwyd yn yr orsaf bleidleisio i sicrhau na thorrir gofynion cyfrinachedd. Gall unrhyw unigolyn a’u cafwyd yn euog o dorri’r gofynion cyfrinachedd wynebu dirwy ddigyfyngiad, neu gallant gael eu carcharu am hyd at chwe mis.
Ni ellir atodi seliau asiantiaid pleidleisio i flychau pleidleisio ar ddechrau nac yn ystod y bleidlais.
Er y gall asiant pleidleisio arsylwi’r bleidlais, nid oes rhaid iddo fod yn bresennol mewn gorsaf bleidleisio er mwyn cynnal pleidlais a gweithdrefnau perthnasol.