| Argraffu'r canllawiau llawn

Penderfynu ar ddilysrwydd papurau enwebu plaid

Cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl i blaid gyflwyno’r ernes briodol, y papurau enwebu, gan gynnwys y ffurflen enwebu, y ffurflenni cyfeiriad cartref, y ffurflenni cydsynio ag enwebiad i bob ymgeisydd ar y rhestr, mae’n rhaid ichi eu harchwilio a phenderfynu a yw’r blaid wedi’i henwebu’n ddilys.1

Mae’r blaid a phob ymgeisydd ar y rhestr plaid yn sefyll ag enwebiad oni bai a hyd nes:

  • eich bod yn penderfynu bod y papur enwebu'n annilys
  • bod ymgeisydd yn marw
  • bod ymgeisydd yn tynnu’n ôl

Mewn achos lle mae ymgeisydd rhestr plaid yn marw neu’n tynnu’n ôl, mae’r ymgeisydd hwnnw yn cael ei dynnu i ffwrdd o’r rhestr plaid. Pan mae ymgeiswyr eraill ar y rhestr plaid o hyd, mae’r rhestr honno yn parhau ag enwebiad dilys.

Seiliau i bennu bod ymgeisydd rhestr plaid heb enwebiad

Wrth archwilio’r papur enwebu, mae gennych yr hawl i benderfynu bod ymgeisydd rhestr plaid wedi peidio â bod yn ymgeisydd enwebedig. Y rhesymau dros y penderfyniad hwn yw:

  • nad yw manylion ymgeisydd yn y rhestr honno fel sy'n ofynnol yn ôl y gyfraith
  • mae ymgeisydd wedi'i anghymhwyso dan adran 16(A1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 rhag bod yn Aelod o'r Senedd, a rhag bod yn ymgeisydd i fod yn Aelod o'r Senedd

Pan fyddwch yn penderfynu bod ymgeisydd ar restr plaid heb fod ag enwebiad, nid yw’n atal unrhyw ymgeisydd arall ar y rhestr plaid rhag sefyll ag enwebiad. 

Seiliau i bennu bod papur enwebu plaid yn annilys

Yn ôl y gyfraith, yr unig seiliau sydd gennych i benderfynu bod papur enwebu yn annilys yw:

  • nad yw'r ffurflen enwebiad yn cynnwys enw plaid neu ddisgrifiad, yn groes i reol 6(3) o reolau etholiadau Senedd Cymru
  • nad yw’r ffurflen enwebu yn cynnwys rhestr plaid neu mae mwy nag 8 ymgeisydd wedi’u cynnwys ar y rhestr plaid
  • nad yw'r ffurflen enwebu yn cynnwys tystysgrif sy'n awdurdodi defnyddio enw neu ddisgrifiad plaid, yn groes i reol 7(1) a (5) o reolau etholiadau Senedd Cymru
  • nad yw'r ffurflen wedi'i llofnodi fel sy'n ofynnol gan reol 6(8) o reolau etholiadau Senedd Cymru
  • bod pob ymgeisydd ar y rhestr plaid wedi peidio â bod ag enwebiad oherwydd eu bod wedi tynnu'n ôl neu yn sgil eu marwolaeth neu nad ydynt yn unol â gofynion y gyfraith
Diweddarwyd ddiwethaf: 2 Ebrill 2026