Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Fel Swyddog Canlyniadau, rydych yn chwarae rhan ganolog yn y broses ddemocrataidd. Eich rôl yw sicrhau y gweithredir yr etholiad yn effeithiol a, o ganlyniad, bod profiad pleidleiswyr ac ymgeiswyr yn un cadarnhaol. Dylech hefyd ystyried hygyrchedd pleidleiswyr mewn gorsafoedd pleidleisio. Mae ein canllawiau ar gymorth gyda phleidleisio i bobl anabl  yn cynnig rhagor o wybodaeth. 

I gyflawni hyn, bydd angen i chi roi dull effeithiol ar waith i gysylltu ag unrhyw ddirprwyon penodedig yn yr etholaeth.  

Fel Swyddog Canlyniadau, mae gennych gyfrifoldeb personol am gynnal etholiad y Senedd, gan gynnwys:

• cyhoeddi hysbysiad yr etholiad1  
• gweinyddu'r broses enwebu2  
• annog cyfranogiad
• cyhoeddi datganiad ynghylch y pobl a enwebwyd a hysbysiad etholiad3
• darparu gorsafoedd pleidleisio a’r cyfarpar ynddynt4  
• penodi staff gorsafoedd pleidleisio5  
• cynnal y bleidlais6  
• rheoli'r broses bleidlais bost7  
• dilysu a chyfrif y pleidleisiau 8  
• cyfrifo a datgan y canlyniad9

Mae eich dyletswyddau fel Swyddog Canlyniadau ar wahân i’ch dyletswyddau fel swyddog llywodraeth leol. Fel Swyddog Canlyniadau, nid ydych yn atebol i’r awdurdod lleol ond rydych yn atebol yn uniongyrchol i’r llysoedd fel deiliad swydd statudol annibynnol.

Er y gallwch benodi mwy nag un person i ymgymryd â phob un neu rai o’ch swyddogaethau fel Swyddog Canlyniadau , ni allwch ddirprwyo eich cyfrifoldeb personol o ran cyflawni eich dyletswyddau yn yr etholiadau. Mae ein canllawiau ar benodi dirprwyon Swyddogion Canlyniadau yn rhoi rhagor o wybodaeth. 

Dirprwyon Swyddogion Canlyniadau

Pan mae etholaeth yn cynnwys mwy nag un awdurdod lleol, gall y Swyddog Canlyniadau a benodir gan weinidogion Cymru ar gyfer yr etholaeth honno benodi Swyddogion Canlyniadau eraill y llywodraeth leol neu unigolion o awdurdodau lleol eraill yn eu hetholaeth fel dirprwyon, a bydd yn gweithio’n agos â nhw ar faterion gweithredol. 

Mewn achos o etholaeth sy’n cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol, efallai y byddwch eisiau gwneud defnydd o gymorth a gwybodaeth leol swyddogion yn yr awdurdodau lleol eraill yn yr etholaeth i’ch helpu i gynnal yr etholiad, megis:

• nodi gorsafoedd pleidleisio
• penodi staff gorsafoedd pleidleisio
• cynnal y bleidlais
• anfon a derbyn pleidleisiau post

Efallai y bydd y Swyddog Canlyniadau yn dymuno cytuno ar ddirprwyo a ffurfioli rolau a chyfrifoldebau drwy benodi unrhyw Swyddogion Canlyniadau Lleol neu swyddogion o unrhyw awdurdod lleol arall yn yr etholaeth i weithredu fel Dirprwyon Swyddogion Canlyniadau gyda grymoedd penodol. 

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar benodi dirprwy Swyddog Canlyniadau. 

Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru

Mae Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru (DBCC) wedi sefydlu Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru ( sydd â’r bwriad o sicrhau y cedwir buddion y pleidleisiwr wrth wraidd yr holl waith o gynllunio a gweinyddu etholiadau.

Mae Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru yn ymgymryd â hyn drwy gynorthwyo’r Swyddogion Canlyniadau a’r Swyddogion Canlyniadau o ran etholiadau datganoledig Cymru drwy hyrwyddo arfer orau drwy roi gwybodaeth, cyngor neu hyfforddiant. 

Mae Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru yn gyfrifol am gydlynu gweinyddiaeth etholiadol ar gyfer etholiadau’r Senedd ac mae ganddo’r grym i roi cyfarwyddiadau i’r Swyddogion Canlyniadau a’r Swyddogion Cofrestru Etholiadol mewn perthynas ag etholiadau'r Senedd10 . Cyhoeddir cyfarwyddiadau Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru yn dilyn ymgynghoriad â’r Comisiwn Etholiadol.

Mae’r cyfarwyddiadau neu’r awgrymiadau a roddir gan Fwrdd Rheoli Etholiadol Cymru i’w gweld ar ei wefan a’i fwriad yw cyflawni cysondeb o ran cynnal etholiadau'r Senedd ledled Cymru.

Mae’n rhaid i Swyddogion Canlyniadau a Swyddogion Cofrestru Etholiadol ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau a roddir gan Fwrdd Rheoli Etholiadol Cymru.

Mae Bwrdd Rheoli Etholiadol Cymru hefyd yn gyfrifol am gynnal a gweithredu’r platfform gwybodaeth am etholiadau Cymru y mae modd cyflwyno anerchiadau etholiadol iddo.

Platfform gwybodaeth am etholiadau Cymru

Bydd y platfform gwybodaeth am etholiadau yn darparu gwybodaeth hygyrch, prydlon a diduedd i etholwyr i’w helpu i wneud penderfyniadau doeth mewn etholiadau. Bydd modd ei chwilio gyda chod post ac ardal etholaeth a bydd yn darparu gwybodaeth benodol i bleidleiswyr ar gyfer eu hetholaeth.

Bydd y platfform yn cynnwys:

• hysbysiadau swyddogol a gyhoeddir gan Swyddogion Canlyniadau
• gwybodaeth ynghylch gorsafoedd pleidleisio a hygyrchedd
• anerchiadau etholiadol

Mae anerchiad etholiadol yn ddatganiad ymgyrch mae ymgeisydd yn ei wneud i’r etholaeth i berswadio etholwyr i bleidleisio drostynt. Bydd yr anerchiad etholiadol yn fersiwn ar-lein o un o’r gohebiaethau rhadbost a all gael ei anfon drwy’r Post Brenhinol.

Gellir cyflwyno anerchiad etholiadol i Fwrdd Rheoli Etholiadol Cymru er mwyn iddo gael ei gynnwys ar y platfform. 

Am ragor o wybodaeth, gweler ei wefan.