Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Rhaid i chi ddyrannu'r seddi yn yr etholaeth ar sail cyfrifiad gan ddefnyddio'r fformiwla d’Hondt. 

Mae’r fformiwla hon yn gweld nifer y pleidleisiau a fwriwyd yn yr etholiad etholaethol ar gyfer pob plaid yn cael ei rannu â nifer y seddi etholaethol y maent wedi’u hennill, plws un. Ni chaiff cyfanswm pleidleisiau'r ymgeiswyr unigol eu rhannu ar unrhyw adeg. Yn syml, maent yn ennill sedd os oes ganddyn nhw’r cyfanswm uchaf o bleidleisiau yn unrhyw rownd.

Rhaid i chi gyfrifo cyfanswm nifer y pleidleisiau a roddwyd i bob plaid wleidyddol a phob ymgeisydd unigol. Mae'r ffigwr sydd gennych chi ar ôl cyfrifo cyfanswm nifer y pleidleisiau ar gyfer pob plaid a phob ymgeisydd unigol yn cael ei adnabod fel y ffigwr dyraniad seddi ar gyfer yr ymgeisydd unigol neu’r blaid honno.1

Dyrannir y sedd gyntaf i’r ymgeisydd unigol neu’r blaid gofrestredig sydd â’r ffigwr dyraniad seddi uchaf.2

Dyrannir y sedd gyntaf i’r ymgeisydd unigol neu’r blaid gofrestredig sydd â’r ffigwr dyraniad seddi uchaf. 
Mae'r ymgeiswyr yn llenwi'r seddi a ddyrannir i bob plaid yn y drefn y mae eu henwau'n ymddangos ar eu rhestr plaid.

Ar ôl i ymgeisydd unigol gael sedd, neu pan fydd plaid wedi cael cynifer o seddi ag sydd o ymgeiswyr ar ei rhestr, byddant yn cael eu tynnu o'r cyfrifiad ar gyfer dyrannu'r seddi sy'n weddill.3

Mae'r tabl yn rhoi enghraifft ymarferol lle nad oes unrhyw ymgeiswyr unigol yn sefyll yn yr etholaeth:

Yn yr enghraifft ymarferol, mae chwe sedd ar gael, ac mae'r rhain wedi cael eu dyrannu fel a ganlyn: 

Sedd 1 - Plaid A gafodd y nifer uchaf o bleidleisiau (116,151) ac felly mae ganddi hawl i'r sedd gyntaf sydd ar gael. 

Sedd 2 - Cyfrifir dyraniad y sedd nesaf drwy rannu cyfanswm nifer y pleidleisiau a gafodd pob plaid â nifer y seddi y dyrannwyd iddi eisoes yn yr etholaeth, plws un. O ganlyniad, rhaid rhannu cyfanswm gwreiddiol Parti A â dau, tra bo cyfansymiau'r pleidiau eraill yn dal i gael eu rhannu ag un ac felly'n aros yr un fath. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid B gyda'i chyfanswm o 63,769.

Sedd 3 - I gyfrifo dyraniad y drydedd sedd, mae cyfanswm pleidleisiau Plaid A a Phlaid B yn cael eu rhannu â dau ac mae cyfansymiau Plaid C a Phlaid D yn dal i gael eu rhannu ag un ac felly'n aros yr un fath. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid C gyda'i chyfanswm o 61,777.

Sedd 4 - I gyfrifo dyraniad y bedwaredd sedd, mae cyfanswm pleidleisiau Plaid A, Plaid B a Phlaid C yn cael eu rhannu â dau, ac mae cyfanswm Plaid D yn dal i gael ei rannu ag un ac felly mae'n aros yr un fath. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid A gyda'i chyfanswm o 58,075.  

Sedd 5 - I gyfrifo dyraniad y bumed sedd, rhaid rhannu cyfanswm Plaid A â thri yn awr, gan fod ganddi ddwy sedd erbyn hyn. Rhaid rhannu cyfanswm Plaid B a Phlaid C â dau o hyd, ac mae cyfanswm Plaid D yn dal i gael ei rannu ag un. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid D gyda'i chyfanswm o 56,479. 

 Sedd 6 - I gyfrifo dyraniad y chweched sedd, mae cyfanswm pleidleisiau Plaid A yn dal i gael ei rannu â thri, mae cyfansymiau Plaid B a Phlaid C yn dal i gael eu rhannu â dau ac mae'n rhaid rhannu cyfanswm Plaid D nawr â dau. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid A gyda'i chyfanswm o 38,717. 

Mae'r tabl hwn yn rhoi enghraifft ymarferol lle mae ymgeisydd unigol yn sefyll yn yr etholaeth yn ogystal â phleidiau:

Yn yr enghraifft ymarferol, mae chwe sedd ar gael, ac mae'r rhain wedi cael eu dyrannu fel a ganlyn: 

Sedd 1 - Plaid A gafodd y nifer uchaf o bleidleisiau (116,151) ac felly mae ganddi hawl i'r sedd gyntaf sydd ar gael. 

Sedd 2 - Cyfrifir dyraniad y sedd nesaf drwy rannu cyfanswm nifer y pleidleisiau a gafodd pob plaid â nifer y seddi y dyrannwyd iddi eisoes yn yr etholaeth, plws un. O ganlyniad, rhaid rhannu cyfanswm gwreiddiol Parti A â dau, tra bo cyfansymiau'r pleidiau eraill yn dal i gael eu rhannu ag un ac felly'n aros yr un fath, ac mae cyfanswm yr ymgeisydd unigol dal yn sefyll hefyd. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid B gyda'i chyfanswm o 63,769.

Sedd 3 - I gyfrifo dyraniad y drydedd sedd, mae cyfanswm pleidleisiau Plaid A a Phlaid B yn cael eu rhannu â dau tra bo cyfanswm Plaid C yn dal i gael ei rannu ag un ac felly'n aros yr un fath ac mae cyfanswm yr ymgeisydd unigol dal yn sefyll hefyd. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid C gyda'i chyfanswm o 61,777.

Sedd 4 - I gyfrifo dyraniad y bedwaredd sedd, mae cyfanswm pleidleisiau Plaid A, Plaid B a Phlaid C yn cael eu rhannu â dau, tra bo cyfanswm yr ymgeisydd unigol yn dal i sefyll. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid A gyda'i chyfanswm o 58,075.  

Sedd 5 - I gyfrifo dyraniad y bumed sedd, rhaid rhannu cyfanswm Plaid A â thri yn awr, gan fod ganddi ddwy sedd erbyn hyn. Rhaid rhannu cyfanswm Plaid B a Phlaid C â dau o hyd ac mae cyfanswm yr ymgeisydd unigol yn dal yn sefyll. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i'r ymgeisydd unigol gyda chyfanswm o 56,479. 

Sedd 6 - I gyfrifo dyraniad y chweched sedd, rhennir cyfanswm Plaid A â thri, ac mae cyfansymiau Plaid B a Phlaid C yn cael eu rhannu â dau. Dyrannwyd sedd i'r ymgeisydd unigol ac ni ellir dyrannu seddi ychwanegol iddo. Mae hyn yn golygu bod y sedd hon yn cael ei dyrannu i Blaid A gyda'i chyfanswm o 38,717.