Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

| Argraffu'r canllawiau llawn

Cynllunio ar gyfer y broses ddilysu, cyfrif a phennu’r canlyniad

Chi sy’n gyfrifol am ddilysu’r cyfrifon papur pleidleisio a chyfri’r pleidleisiau ar gyfer eich etholaeth.1  

Mae amrywiaeth o ffyrdd y gellir trefnu'r dilysu a'r cyfrif ar draws yr etholaeth. Bydd angen i chi benderfynu pa un yw'r opsiwn gorau ar gyfer eich ardal, yn seiliedig ar amgylchiadau lleol eich etholaeth, fel rhan o'ch gwaith cynllunio ar gyfer sut y byddwch yn cyflawni'r prosesau dilysu a chyfrif yn ddiogel ac yn ddibynadwy.

Wrth benderfynu sut i drefnu’r prosesau dilysu a chyfrif ar gyfer yr etholaeth, bydd angen i chi ystyried ffactorau ymarferol eraill a allai effeithio ar drefniant ac amseriad y broses ddilysu, cyfrif a phennu’r canlyniad, megis:

  • maint yr etholaeth
  • a yw'r etholaeth yn cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol
  • daearyddiaeth yr etholaeth
  • maint a chapasiti'r lleoliadau
  • y nifer sy'n pleidleisio
  • y gallu i sicrhau tryloywder ar gyfer ymgeiswyr, asiantiaid ac arsylwyr
  • y gost o ddefnyddio’r lleoliad(au)

Wrth gynllunio ar gyfer cynnal y broses ddilysu a chyfrif, dylech gadw eich ystyriaethau cynllunio cyffredinol dan adolygiad i sicrhau eu bod yn parhau i fod yn realistig a chadarn. Dylai hyn gynnwys adolygu eich cynlluniau yn agos at y dyddiad cau ar gyfer enwebiadau pan mae nifer yr ymgeiswyr wedi’i bennu’n swyddogol ac ailymweld â’ch tybiaethau ynghylch y nifer a bleidleisiodd, cyflymder a gallu’r staff cyfrif ac amseru disgwyliedig ar gyfer cwblhau’r amryw gamau cyfrif yn sgil hyn.

Bydd adolygiad o’r fath yn helpu i lywio asesiad realistig o p'un a ydych chi’n gallu cyflawni'r cynllun cyffredinol ar gyfer y cyfrif, ac a yw’n angenrheidiol i roi cynlluniau wrth gefn ar waith, ac os felly, pryd. Ym mhob achos, dylai eich cynllun fod yn ddigon hyblyg i’ch galluogi chi i ymateb os bydd unrhyw un o’ch tybiaethau’n newid, neu os ydi unrhyw risgiau hysbys yn codi a dylai gynnwys pa gamau wrth gefn y byddwch yn eu cymryd mewn amgylchiadau o’r fath.

Dylai eich cynllun hefyd nodi pwyntiau allweddol yn ystod y broses gyfrif y byddwch yn adolygu cynnydd yn erbyn yr amserlen ddisgwyliedig. Dylid defnyddio’r adolygiad cynnydd hwn i ddiweddaru ymgeiswyr, asiantiaid a’r cyfryngau ar gynnydd y cyfrif.

Wrth ddatblygu eich cynlluniau, dylech ystyried egwyddorion y Comisiwn ar gyfer proses ddilysu a chyfrif sy’n cael ei rhedeg yn dda, ac ystyried ffactorau ymarferol eraill a allai effeithio ar drefniant ac amseriad y broses honno. Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar ddilysu a chyfrif y pleidleisiau. 
 

Pan fydd etholaeth yn cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol, bydd angen i chi benderfynu a fydd y broses ddilysu a chyfrif yn cael ei chanoli neu ei datganoli. 

Mewn achos o ddilysu a chyfrif yn ddatganoledig, dylech sicrhau bod proses ar waith ar gyfer trosglwyddo a derbyn unrhyw gyfansymiau lleol i’r hwb canolog. Bydd angen i chi hefyd sefydlu llwybr archwilio clir, sy’n amserol, ac sy’n cefnogi’r datblygiad o ganlyniad manwl gywir.

Mewn achos o gyfrif etholaeth ganolog, efallai y byddwch yn penderfynu dilysu'r papurau pleidleisio yn lleol cyn trosglwyddo i leoliad cyfrif canolog, lle byddai’r holl bleidleisiau ar gyfer yr etholaeth wedyn yn cael eu cyfrif neu efallai y byddwch yn penderfynu ar gyfrif lle mae’r pleidleisiau’n cael eu dilysu a’u cyfrif mewn un lleoliad cyfrif canolog. 

Dylech gyfathrebu’n agos ag unrhyw ddirprwyon penodedig o awdurdodau lleol eraill yn eich etholaeth, fel sy’n briodol, wrth benderfynu ar y dull. 
 

Diweddarwyd ddiwethaf: 4 Chwefror 2026