Canllawiau i Ymgeiswyr ac Asiantiaid yn etholiadau'r Senedd

Ymgeiswyr rhestr plaid

Rhaid i blaid sydd wedi cyflwyno rhestr o ymgeiswyr i’w hethol gael asiant etholiad i weithredu ar ran yr holl ymgeiswyr ar restr y blaid.1

Gellir enwi ymgeisydd sydd wedi’i gynnwys ar restr plaid fel asiant etholiad ar gyfer y blaid honno.2

Oherwydd y cyfrifoldebau sydd ynghlwm wrth rôl asiant etholiad, dylai’r blaid ystyried yn ofalus pwy sy’n cael eu penodi a sicrhau eu bod yn deall eu rhwymedigaethau. 

Rhaid i’r Swyddog Enwebu, neu rywun ar ran y Swyddog Enwebu, ddatgan yn ysgrifenedig enw a chyfeiriad eich asiant etholiad i’r Swyddog Canlyniadau erbyn 4pm 18 diwrnod gwaith cyn y bleidlais. 3

Dylai’r datganiad gael ei wneud gan asiant y blaid (neu’r sawl sy’n gwneud y datganiad ar ran y blaid). Os caiff ei wneud gan rywun arall, rhaid i’r asiant ddarparu datganiad wedi’i lofnodi yn derbyn y penodiad.

Mae hefyd yn ddefnyddiol darparu rhif ffôn a chyfeiriad e-bost cyswllt ar gyfer eich asiant etholiad er mwyn i’r Swyddog Canlyniadau allu cysylltu ag ef yn ddidrafferth.

Gall y Swyddog Canlyniadau ddarparu ffurflen datganiad, neu gallech ddefnyddio’r ffurflen datganiad asiant etholiad a gynhyrchwyd gan y Comisiwn.  

Os na hysbysir y Swyddog Canlyniadau am enw a chyfeiriad yr asiant etholiad a benodwyd gan y blaid, ystyrir bod yr ymgeisydd a enwir gyntaf ar restr yr ymgeiswyr wedi'i benodi ar ran y blaid ar gyfer yr holl ymgeiswyr.4

Os penodir ymgeisydd rhestr plaid fel asiant etholiad a’i fod wedi nodi ar ei ffurflen cyfeiriad cartref na ddylid cyhoeddi ei gyfeiriad cartref ni fydd y cyfeiriad cartref yn cael ei gyhoeddi ar hysbysiad asiantiaid etholiad.5

Yn hytrach, bydd yr etholaeth neu’r wlad a nododd ar ei ffurflen cyfeiriad cartref yn cael ei hargraffu ar yr hysbysiad o asiant etholiad.6

Os enwir ymgeisydd rhestr plaid fel yr asiant etholiad a bod y datganiad o bersonau a enwebwyd yn dangos enw a ddefnyddir yn gyffredin, rhaid i hysbysiad yr asiant etholiad ddangos ei enw a ddefnyddir yn gyffredin fel y'i nodir ar ei bapur enwebu.7

Swyddfa asiant etholiad ar gyfer rhestr plaid

Rhaid i asiant gael cyfeiriad swyddfa y gellir danfon unrhyw hysbysiadau cyfreithiol iddo ac felly rhaid iddo fod yn gyfeiriad ffisegol – ni ellir defnyddio blychau PO na blychau post tebyg.8

Rhaid datgan cyfeiriad y swyddfa ar yr un pryd a hysbysir y Swyddog Canlyniadau o benodiad yr asiant etholiad.9   

Rhaid i gyfeiriad swyddfa’r asiant fod:10

• yn etholaeth y Senedd lle mae’r etholiad yn cael ei gynnal neu etholaeth gyffiniol
• mewn sir neu fwrdeistref sirol sydd yn rhannol yn neu’n cydffinio ag etholaeth y Senedd

Cyfeiriad swyddfa’r asiant yn aml iawn fydd ei gyfeiriad cartref, ond gallai fod yn swyddfa’r blaid leol neu’n swyddfa a sefydlwyd ar gyfer yr etholiad. 

Os cyhoeddir ymgeisydd rhestr plaid fel asiant etholiad ar gyfer y rhestr plaid a bod ei gyfeiriad cartref yr un peth â'i gyfeiriad swyddfa a’i fod wedi nodi ar ei ffurflen cyfeiriad cartref na ddylid cyhoeddi ei gyfeiriad cartref yna rhaid hefyd darparu cyfeiriad gohebiaeth i’r Swyddog Canlyniadau.11  Rhaid i’r cyfeiriad gohebiaeth fod yng Nghymru neu Loegr. Bydd y cyfeiriad gohebiaeth yn cael ei gyhoeddi ar yr hysbysiad o benodi asiantiaid etholiad yn hytrach na’r cyfeiriad swyddfa.12

Pan ystyrir mai'r ymgeisydd a enwir gyntaf ar y rhestr plaid yw'r asiant etholiad oherwydd nad yw'r Swyddog Canlyniadau wedi cael gwybod am benodiad asiant, ystyrir mai cyfeiriad y swyddfa yw'r cyfeiriad a ddarperir ar ffurflen gydsynio ag enwebiad yr ymgeisydd.13

Rhaid i bob ymgeisydd ddarparu cyfeiriad ar ei ffurflen cydsynio ag enwebiad i’w ddefnyddio fel cyfeiriad swyddfa os daw yn asiant etholiad yn ddiofyn.14

Ymgeiswyr unigol

Rhaid i chi gael asiant etholiad.15

Oherwydd y cyfrifoldebau sydd ynghlwm wrth rôl asiant etholiad, dylech ystyried yn ofalus pwy rydych chi’n mynd i’w benodi a sicrhau ei fod yn deall ei rwymedigaethau. 

Gallwch fod yn asiant i chi eich hun os dymunwch.

Rhaid i chi, neu rywun ar eich rhan, ddatgan yn ysgrifenedig enw a chyfeiriad eich asiant etholiad i’r Swyddog Canlyniadau erbyn 4pm 18 diwrnod gwaith cyn y bleidlais.16

Dylech chi (neu’r person sy’n gwneud y datganiad ar eich rhan) a’r asiant lofnodi’r datganiad i ddangos eu bod yn derbyn y penodiad.

Mae hefyd yn ddefnyddiol darparu rhif ffôn a chyfeiriad e-bost cyswllt ar gyfer eich asiant etholiad er mwyn i’r Swyddog Canlyniadau allu cysylltu ag ef yn ddidrafferth.

Gall y Swyddog Canlyniadau ddarparu ffurflen datganiad, neu gallech ddefnyddio’r ffurflen datganiad asiant etholiad a gynhyrchwyd gan y Comisiwn.

Os na chaiff y Swyddog Canlyniadau ei hysbysu am enw a chyfeiriad eich asiant etholiad erbyn yr amser hwyraf ar gyfer cyflwyno hysbysiad o dynnu ymgeisyddiaeth yn ôl, byddwch yn cael eich enwi fel eich asiant eich hun yn awtomatig.17

Os ydych yn gweithredu fel eich asiant etholiad eich hun a’ch bod wedi nodi ar eich ffurflen cyfeiriad cartref na ddylid cyhoeddi eich cyfeiriad cartref, ni fydd y cyfeiriad cartref yn cael ei gyhoeddi ar yr hysbysiad asiantiaid etholiad.18

Yn hytrach, bydd yr etholaeth neu’r wlad a nodwyd ar eich ffurflen cyfeiriad cartref yn cael ei hargraffu ar yr hysbysiad o asiant etholiad 19

Os enwir ymgeisydd unigol fel yr asiant etholiad a bod y datganiad o bersonau a enwebwyd yn dangos enw a ddefnyddir yn gyffredin, rhaid i hysbysiad yr asiant etholiad ddangos ei enw a ddefnyddir yn gyffredin fel y'i nodir ar ei papur enwebu.20

Swyddfa asiant etholiad ar gyfer ymgeisydd unigol

Rhaid i asiant gael cyfeiriad swyddfa y gellir danfon unrhyw hysbysiadau cyfreithiol ato ac felly rhaid iddo fod yn gyfeiriad ffisegol – ni ellir defnyddio blychau PO na blychau post tebyg.21

Rhaid datgan cyfeiriad y swyddfa ar yr un pryd â phenodiad yr asiant etholiad i’r Swyddog Canlyniadau.22

Rhaid i gyfeiriad swyddfa’r asiant fod:23

• yn etholaeth y Senedd lle mae’r etholiad yn cael ei gynnal neu etholaeth gyffiniol
• mewn sir neu fwrdeistref sirol sydd yn rhannol yn neu’n cydffinio ag etholaeth y Senedd.

Cyfeiriad swyddfa’r asiant yn aml iawn fydd ei gyfeiriad cartref, ond gallai fod yn swyddfa a sefydlwyd ar gyfer yr etholiad.

Os yw ymgeisydd unigol wedi penodi ei hun fel ei asiant etholiad ei hunan, a bod ei gyfeiriad cartref yr un peth â'i gyfeiriad swyddfa a’i fod wedi nodi ar ei ffurflen cyfeiriad cartref na ddylid cyhoeddi ei gyfeiriad cartref, yna rhaidgellir darparu cyfeiriad gohebiaeth i’r Swyddog Canlyniadau yn lle cyfeiriad swyddfa.24 Rhaid i’r cyfeiriad gohebiaeth fod yng Nghymru neu Loegr. Bydd y cyfeiriad gohebiaeth yn cael ei gyhoeddi ar yr hysbysiad o benodi asiantiaid etholiad yn hytrach na’r cyfeiriad swyddfa.25

Pan ystyrir mai ymgeisydd unigol yw ei asiant etholiad ei hun am nad yw’r Swyddog Canlyniadau wedi cael gwybod am benodiad asiant, ystyrir mai cyfeiriad y swyddfa yw'r cyfeiriad a nodwyd ar ffurflen gydsynio ag enwebiad yr ymgeisydd.26 Rhaid i bob ymgeisydd ddarparu cyfeiriad ar ei ffurflen cydsynio ag enwebiad i’w ddefnyddio fel cyfeiriad swyddfa os daw'n asiant etholiad yn ddiofyn.27