Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Y broses ddilysu

Mae dilysu’r papurau pleidleisio sydd wedi’u defnyddio, heb eu defnyddio a’u difetha yn ofyniad cyfreithiol, ac mae’n ganolog i’r broses o ddatgan canlyniadau manwl gywir.1

Rhaid i chi ddilysu pob cyfrif papur pleidleisio a llunio datganiad ynghylch canlyniad y dilysiad.2 Dyma gofnod o nifer y papurau pleidleisio a ddisgwyliwyd a nifer y papurau pleidleisio a gyfrifwyd, ynghyd ag eglurhad o unrhyw amrywiadau.

Fel pob agwedd ar y broses dilysu a chyfrif, mae tryloywder yn allweddol a dylai’r broses a ddilynir fod yn glir i bawb sy’n bresennol.

Disgrifir y camau allweddol o'r broses ddilysu yn y tabl canlynol:

Cam	Camau i'w ddilyn
Agor y pecynnau o bapurau pleidleisio nas defnyddiwyd	Rhaid i staff agor pecynnau o bapurau pleidleisio nas defnyddiwyd a chanfod nifer y papurau pleidleisio nas cyhoeddwyd drwy nodi nifer y llyfrau a nifer y papurau pleidleisio sy'n weddill mewn unrhyw lyfr rhannol o bapurau pleidleisio y tu mewn i'r pecyn Rhaid i’r pecynnau o bapurau pleidleisio sydd wedi’u difetha gael eu hagor a’u cyfrif hefyd Rhaid ailselio papurau pleidleisio heb eu defnyddio ac wedi’u difetha ar ôl iddynt gael eu cyfrif3
Agor y blychau pleidleisio	Rhaid i staff dorri’r seliau ac agor y blychau pleidleisio ym mhresenoldeb unrhyw asiantiaid cyfrif ac arsylwyr sy’n bresennol. 4 Os nad yw ymgeiswyr ac asiantiaid yn bresennol, nid oes rhaid i chi aros iddynt gyrraedd er mwyn torri'r seliau Pan fydd sêl wedi’i gosod ar flwch gan asiant ar adeg cau'r bleidlais, dylid cofio dangos yn ofalus iawn i unrhyw asiantiaid ac arsylwyr sy’n bresennol bod y sêl hon dal yn gyflawn cyn ei thorri Dylid rhoi’r papurau pleidleisio’n ofalus ar y bwrdd, gan sicrhau nad oes unrhyw un wedi syrthio ar y llawr a bod y blwch yn wag Dylech ddangos y blwch gwag i’r asiantiaid a’r arsylwyr er mwyn iddynt allu bod yn fodlon ei fod yn wag mewn gwirionedd
Trefnu'r papurau pleidleisio	Dylai’r cynorthwywyr cyfrif wedyn agor y papurau pleidleisio a’u cyfrif yn fwndeli Mae gennych ddyletswydd gyfreithiol i gadw’r papurau pleidleisio wyneb i fyny drwy'r adeg yn ystod y dilysu a’r cyfrif Mae manwl gywirdeb ar y cam hwn yn hanfodol, felly dylid trosglwyddo bwndeli i gynorthwyydd arall i’w hailwirio Dylai unrhyw bapurau pleidleisio sydd wedi’u cyflwyno’n anghywir yn y blwch pleidleisio yn ystod y dydd gael eu tynnu allan a’u rhoi i’r goruchwyliwr
Cysoni’r papurau	Rhaid cymharu’r cyfansymiau a roddir ar y cyfrif papurau pleidleisio yn erbyn nifer y papurau pleidleisio a gyfrifwyd ac a gofnodwyd fel rhai sy’n bresennol yn y blwch pleidleisio Rhaid i chi gymharu’r papurau pleidleisio nas defnyddiwyd a’r papurau pleidleisio sydd wedi’u difetha, yn ogystal â’r rhestr o bleidleisiau sydd wedi’u cyflwyno, â’r ffigyrau ar bob cyfrif papurau pleidleisio Dylai cyfanswm nifer y papurau pleidleisio yn y blwch pleidleisio gyd-fynd â'r cyfanswm ar y cyfrif papurau pleidleisio, a chysoni â chyfanswm nifer y papurau pleidleisio nas defnyddiwyd

Prosesau croeswirio

Mae’n hawdd gwneud camgymeriadau rhifyddol neu drosi syml, yn enwedig pan fydd pobl yn blino. Felly, mae angen i chi roi prosesau ar waith i liniaru’r risg hon, fel sicrhau bod cofnodi ffigyrau a phob cyfrifiad yn cael ei wirio gan fwy nag un person.

Mae’r papurau pleidleisio’n cael eu rhoi mewn bwndeli ar wahanol gamau o’r broses ddilysu ac mae’n bwysig bod gweithdrefnau’n cael eu rhoi ar waith i sicrhau bod gan y bwndeli y nifer cywir o bapurau pleidleisio ynddynt ac, ar y cam cyfrif, nad ydynt yn cynnwys mwy o bleidleisiau na’r uchafswm a ganiateir. Bydd hyn yn hanfodol i gywirdeb y dilysu a’r cyfrif.

Dylech godi ymwybyddiaeth staff ynglŷn â hyn yn ystod sesiynau briffio/hyfforddiant a dylai uwch staff fod yn effro i hyn bob amser ac ymyrryd ar unwaith os nad yw hyn yn cael ei wneud.

Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Tachwedd 2025