Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Bydd eich gwaith i cyflawni etholiadau a gynhelir yn dda yn destun craffu helaeth – gan bleidleiswyr, ymgeiswyr a phleidiau gwleidyddol, a’r cyfryngau, gan gynnwys drwy’r cyfryngau cymdeithasol. 

Mae’r adran hon yn ceisio tynnu sylw at rai o’r agweddau penodol ar gyd-destun sy’n berthnasol i etholiadau'r Senedd y dylech sicrhau eu bod yn sail i bob agwedd ar eich cynllunio. 

Natur Etholiadau'r Senedd  

Gallai’r dirwedd wleidyddol sy’n esblygu olygu, hyd yn oed mewn mannau lle bu mwyafrifau mawr yn draddodiadol, efallai na fydd hyn yn wir mwyach. Gallai’r ffocws a’r amgylchiadau fod yn wahanol i unrhyw beth a brofwyd yn eich ardal o’r blaen. 

Efallai y bydd nifer sylweddol o ymgeiswyr, asiantiaid a phleidiau gwleidyddol newydd neu lai profiadol nad ydynt yn gyfarwydd ag arferion a phrosesau etholiad a bydd angen eich cymorth arnynt i allu cymryd rhan yn effeithiol. 

O ystyried y posibilrwydd o gystadlu agos a brwd, dylech fod yn barod i uniondeb yr etholiad fod yn destun craffu. Bydd honiadau ac achosion o dwyll etholiadol nid yn unig yn cael effaith negyddol ar hyder etholwyr ac ymgyrchwyr, ond gallant hefyd gael effaith sylweddol ar eich gallu i reoli’r broses etholiadol yn effeithiol. Felly, mae’n hanfodol eich bod yn rhoi cynlluniau manwl a chadarn ar waith ar gyfer monitro a chynnal uniondeb yr etholiad yn eich ardal. Dylech weithio’n agos gyda’r heddlu lleol, gan sicrhau bod gennych linellau cyfathrebu da ar waith ar gyfer cyfeirio unrhyw honiadau. Am ragor o wybodaeth, darllenwch ein canllawiau ar gynnal uniondeb yr etholiad.  

Maint a’r nifer sy’n pleidleisio

Bydd angen i lawer o agweddau ar gynllunio ar gyfer yr etholiad adlewyrchu rhagdybiaethau ynghylch y nifer sy’n debygol o bleidleisio. Mae sefydlu tybiaethau o’r fath yn gynnar yn y broses gynllunio yn allweddol bwysig gan fod y cwmpas ar gyfer addasu cynlluniau wedi’i gyfyngu’n ddiweddarach yn y broses. 

Mae lefelau ymgysylltu mewn pleidlais benodol yn aml yn anodd eu rhagweld cyn cyfnod yr etholiad. Dylech gynllunio ar gyfer y posibilrwydd y bydd nifer uchel o bobl yn pleidleisio ac, o leiaf, dylech dybio na fydd y nifer sy’n pleidleisio yn llai nag yn yr etholiadau cyfatebol diwethaf.  

Wrth i’r etholiad ddod yn nes, bydd y cyd-destun yn parhau i esblygu wrth i’r ymgyrchoedd ddwysáu. Bydd angen i chi fod yn barod i ymateb i ddigwyddiadau a allai effeithio ar gynnal yr etholiad yn effeithiol, a bydd hyn yn cynnwys cael cynlluniau wrth gefn cadarn yn eu lle y gallwch chi droi atyn nhw pryd bynnag mae angen. Os, er enghraifft, oes yna ddadleuon rhwng Arweinwyr ar y teledu, gallai’r rhain achosi ton o bobl yn cofrestru a cheisiadau pleidleisio absennol yn hwyr, yn ogystal â chael effaith ar y nifer sy’n pleidleisio a gallai newid y patrwm traddodiadol o ba bryd mae pleidleisiau post yn cael eu dychwelyd. 

Mae’n hanfodol bod darpariaeth briodol o orsafoedd pleidleisio yn cael ei gwneud, gyda nifer y staff ynddynt yn ddigonol i ddelio â nifer yr etholwyr a ddyrennir iddynt. Er bod y ddeddfwriaeth yn caniatáu i unrhyw bleidleisiwr sydd mewn ciw yn ei orsaf bleidleisio am 10pm bleidleisio,1 mae’r angen i sicrhau nad yw pleidleiswyr yn wynebu oedi gormodol wrth bleidleisio ac yn gallu cael gwasanaeth o ansawdd uchel yn dal i fodoli. 

Mae’n debygol y bydd y cyfryngau’n canolbwyntio ar y gwaith o ddilysu, cyfrif a datgan canlyniadau. Bydd yn bwysig rheoli disgwyliadau, nid yn unig disgwyliadau’r cyfryngau ond pawb sydd â diddordeb yn y canlyniadau, drwy ymgynghori ar eich dull gweithredu arfaethedig ac wedyn cyfathrebu’n glir beth rydych chi’n disgwyl ei gyflawni ac erbyn pa bryd.