| Argraffu'r canllawiau llawn

Penodi staff gorsafoedd pleidleisio

Rhaid i chi benodi a thalu Swyddog Llywyddu a chynifer o Glercod Pleidleisio ag sydd eu hangen i staffio pob gorsaf bleidleisio.1 Rhaid i chi beidio â phenodi unrhyw un sydd wedi cael ei gyflogi gan neu ar ran ymgeisydd unigol neu blaid wleidyddol gofrestredig yn yr etholiad neu ynghylch yr etholiad.2

Er mwyn bodloni eich rhwymedigaethau o ran y Gymraeg, dylech sicrhau bod pleidleiswyr sy’n mynd i orsaf bleidleisio yn gallu cael cyfarwyddiadau ac unrhyw gymorth yn Gymraeg ac yn Saesneg. 

Mae rhai cyfrifoldebau na all Clerc Pleidleisio eu cyflawni, fel rhoi gorchymyn i rywun adael yr orsaf bleidleisio. Mae gennych chi’r hyblygrwydd i ddefnyddio’r Clercod Pleidleisio rydych chi’n eu cyflogi i gyflawni unrhyw swyddogaethau a chyfrifoldebau eraill sydd eu hangen i sicrhau bod pleidleisio mewn gorsafoedd pleidleisio yn digwydd yn effeithiol, gan gynnwys: 

  • y broses bleidleisio – gwirio’r gofrestr, marcio’r gofrestr, llenwi’r rhestrau rhifau cyfatebol a gwaith papur statudol arall ac ati.
  • rheoli llif yr etholwyr a sicrhau cyfrinachedd y bleidlais 
  • darparu gwybodaeth a chymorth ychwanegol i etholwyr, gan gynnwys: 
    • ateb cwestiynau ynghylch y broses
    • darparu gwybodaeth ynghylch y cyfarwyddiadau ar gyfer pleidleisio
    • darparu cyngor a chymorth i gefnogi hygyrchedd y bleidlais

Wrth benderfynu ar ddyraniad etholwyr a staff i orsafoedd pleidleisio, bydd ystyried ein canllawiau ar y lefelau staffio sylfaenol a argymhellir ar gyfer gorsafoedd pleidleisio a sut ellid lleoli staff mewn gwahanol sefyllfaoedd, yn helpu i sicrhau bod pleidleiswyr yn gallu cael gwasanaeth o ansawdd dda. 

Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Tachwedd 2025