Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Rhaid i chi gyhoeddi’r datganiad ynghylch pleidiau a phersonau a enwebwyd erbyn 4pm fan bellach, 18 diwrnod gwaith cyn y bleidlais.1
 
Rhaid ichi ei gyhoeddi ar-lein ac mewn unrhyw fan arall yr ydych yn ei ystyried yn briodol.2

Rhaid argraffu’r datganiadau mewn print amlwg a’u harddangos tu mewn a thu allan i bob gorsaf bleidleisio.3

Rhaid i’r EMB hefyd gyhoeddi’r datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd ar y platfform gwybodaeth am etholiadau. Bydd yn rhoi gwybodaeth am y data a’r fformat gofynnol.

Dylech gael prosesau prawf-wirio cadarn ar waith i sicrhau nad oes unrhyw wallau ar y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd.

Cynnwys y datganiad ynghylch pleidiau a phersonau a enwebwyd

Rhaid i’r datganiad ynghylch pleidiau a phersonau a enwebwyd gynnwys:4

• hysbysiad o’r bleidlais5  
• pob plaid gofrestredig ynghyd â rhestr o ymgeiswyr plaid a enwebwyd yn ddilys
• pob ymgeisydd unigol a enwebwyd yn ddilys
• enw llawn bob ymgeisydd rhestr plaid ac ymgeisydd unigol neu enw(au) a ddefnyddir yn gyffredin os ydynt wedi rhoi un;
• cyfeiriadau cartref pob ymgeisydd rhestr plaid neu ymgeisydd unigol, neu os ydynt wedi gofyn am beidio â chyhoeddi eu cyfeiriad cartref, yr ardal berthnasol sef:
  • enw’r etholaeth Senedd Cymru os yw’r cyfeiriad cartref yng Nghymru-,
  • enw etholaeth Seneddol y DU os yw’r cyfeiriad cartref mewn man arall yn y DU,  
  • y wlad os yw eu cyfeiriad cartref y tu allan i’r DU –
• y wybodaeth a gynhwysir yn natganiad pob ymgeisydd o aelodaeth o bleidiau gwleidyddol, fel y’i rhoddwyd yn eu ffurflen cydsynio ag enwebiad
• y disgrifiad ‘Annibynnol’ ac/neu ‘Independent’ (os yw’n berthnasol) ar gyfer unrhyw ymgeisydd unigol
• unrhyw bleidiau cofrestredig neu ymgeiswyr unigol gan gynnwys ymgeiswyr rhestr plaid nad ydynt yn ymgeiswyr enwebedig mwyach, os o gwbl (h.y. ymgeiswyr neu bleidiau annilys ac sydd wedi'u tynnu'n ôl), gyda'r rheswm pam nad ydynt yn sefyll mwyach

Dylai eich hysbysiad preifatrwydd nodi’n glir ei bod yn ofynnol dan ddeddfwriaeth etholiadol i gyhoeddi enw ymgeisydd unigol a rhestr plaid yn y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd. Am ragor o wybodaeth ynghylch ystyriaethau diogelu data hysbysiad preifatrwydd, gweler ein canllaw ar ddiogelu data.

Trefn enwau ar y datganiad ynghylch pleidiau a phersonau a enwebwyd

Rhaid i enwau’r pleidiau gwleidyddol ar y datganiad gael eu rhestru yn nhrefn yr wyddor ac yna enwau'r ymgeiswyr unigol y mae'n rhaid eu rhestru yn ôl trefn yr wyddor eu cyfenw.6  Dyma sut fyddant yn ymddangos ar y papur pleidleisio hefyd.7

Yn syth ar ôl pob plaid, rhaid i enwau pob ymgeisydd ar y rhestr plaid honno gael eu rhestru ar y datganiad yn y drefn y maent yn ymddangos ar y rhestr plaid.8

Os oes dau neu ragor o ymgeiswyr unigol gyda’r un cyfenw, bydd trefn wyddor yr enwau eraill yn penderfynu pa ymgeisydd sy'n cael ei restru gyntaf.9

Os yw ymgeisydd ar restr plaid neu ymgeisydd unigol wedi gofyn i ddefnyddio enw a ddefnyddir yn gyffredin, rhaid dangos yr enw a ddefnyddir yn gyffredin ar y datganiad, yn hytrach na’r enw go iawn.10

Pan mae ymgeisydd unigol wedi gwneud cais i ddefnyddio cyfenw a ddefnyddir yn gyffredin, rhaid i safle trefn yr wyddor yr ymgeisydd ar y datganiad ynghylch pleidiau a phersonau eraill a enwebwyd ac ar y papur pleidleisio gael ei bennu drwy gyfeirio at ei gyfenw a ddefnyddir yn gyffredin.11  

Fodd bynnag, os ydych chi wedi gwrthod defnyddio unrhyw enw a ddefnyddir yn gyffredin gan eich bod o’r farn ei fod yn debygol o gamarwain neu ddrysu etholwyr, neu ei fod yn anweddus neu’n sarhaus, rhaid cyhoeddi gwir enw'r unigolyn ar y datganiad yn hytrach na’r enw a ddefnyddir yn gyffredin.12

Rhaid ichi anfon copi o’r datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd at y Comisiwn.13  Dylid e-bostio'r copi i [email protected].

Ystyriaethau pan mae ymgeisydd wedi gofyn i'w gyfeiriad cartref beidio â chael ei gyhoeddi

Rhaid ichi ystyried a yw dau neu ragor o’r enwau a ddangosir ar y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd yr un fath neu mor debyg ei fod yn debygol o achosi dryswch.14

Pan fyddwch yn penderfynu bod hyn yn wir ac:

• mae pob person wedi gofyn i beidio â gwneud ei gyfeiriad cartref yn gyhoeddus ac
• mae’r ardal berthnasol a roddwyd hefyd yr un fath

Gallwch wneud newidiadau neu ychwanegiadau i wybodaeth y person sydd i’w dangos ar y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd, os ydych o’r farn ei fod yn briodol i leihau’r tebygolrwydd o ddryswch.15

Rhaid i chi ystyried y canllaw hwn at y diben hwn.16

Rhaid ichi drafod ag unrhyw ymgeiswyr yr effeithir arnynt cyn cyhoeddi’r datganiad os yw gwneud hynny’n ymarferol.17

Rhaid ichi roi hysbysiad i unrhyw berson y mae ei wybodaeth wedi’i haddasu neu ychwanegu ati, gan nodi’r newidiadau rydych wedi eu gwneud.18

Gallwch ddod o hyd i dempled datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd yn adran enwebiadau ein tudalen adnoddau.

Dylech gael prosesau prawf-wirio cadarn ar waith i sicrhau nad oes unrhyw wallau ar y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd. Am fwy o wybodaeth am brawf-wirio, gweler ein canllawiau ar sicrhau ansawdd. 

Dychwelyd ernes

Rhaid ichi ddychwelyd ernes unrhyw ymgeisydd unigol neu blaid gofrestredig na ddangosir fel sefyll ag enwebiad yn y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd.19  Rhaid dychwelyd yr ernes cyn gynted ag y bo’n ymarferol ar ôl cyhoeddi’r datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd neu ar ôl marwolaeth yr ymgeisydd (fel sy’n briodol).20

Os yw rhestr plaid wedi’i chynnwys ar y datganiad ynghylch y personau a enwebwyd ond nad yw un neu ragor o’r ymgeiswyr ar y rhestr a gyflwynwyd gan y blaid yn dangos fel ag enwebiad ar y datganiad ynghylch y pleidiau a phersonau a enwebwyd bydd dychwelyd yr ernes yn dibynnu ar nifer yr ymgeiswyr sy’n parhau ar y rhestr blaid. Os oes llai na chwech o ymgeiswyr yn weddill, bydd cyfran o’r ernes yn cael ei dychwelyd.