Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

| Argraffu'r canllawiau llawn

Cynllunio ar gyfer agor pleidleisiau drwy’r post

Nifer ac amser y sesiynau agor pleidleisiau drwy’r post

Fel rhan o’ch gwaith cynllunio, bydd angen ichi nodi’r nifer y sesiynau agor amlenni pleidleisiau post yr ydych o’r farn y byddwch eu hangen, ble a phryd y dylid cynnal y rhain a gwneud trefniadau ar gyfer y rhain yn ôl yr angen.

Bydd nifer y sesiynau agor pleidleisiau drwy’r post y bydd eu hangen arnoch yn dibynnu i raddau helaeth ar gyfanswm nifer y pleidleiswyr drwy’r post sydd gennych a’ch amcangyfrif o’r nifer fydd yn pleidleisio drwy’r post. 

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar gynllunio ar gyfer cyflawni prif brosesau. 

Pan fydd etholaeth yn cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol, dylech gysylltu â’r Swyddog/Swyddogion Cofrestru Etholiadol mewn unrhyw awdurdod lleol arall i benderfynu sut i reoli’r broses o rannu’r data ar gyfer dilysu dynodwyr ar bleidleisiau post a ddychwelwyd. Os oes angen cyfnewid data’n electronig, dylech sicrhau bod prawf o’r broses yn cael ei gynnal cyn y trosglwyddiad cyntaf a drefnwyd.

Os byddwch yn penderfynu agor pleidleisiau post mewn mwy nag un lleoliad yn yr etholaeth, bydd angen ichi benodi dirprwyon o awdurdodau lleol eraill, fel sy’n briodol, sydd â phwerau penodol i allu dyfarnu dynodwyr pleidleisiau post. Dylech hefyd sicrhau bod y trefniadau priodol ar waith gyda’r Post Brenhinol a’u bod yn gwybod ble dylid dychwelyd y pleidleisiau post.

Dylai eich sesiwn agor gyntaf gael ei chynnal o fewn ychydig ddyddiau i’ch cyflenwad cyntaf. Hyd yn oed os nad ydych wedi cael nifer fawr o bleidleisiau drwy’r post wedi’u dychwelyd erbyn hynny, dylech barhau i gynnal sesiwn ar yr adeg honno a manteisio ar y cyfle i brofi eich offer ac asesu eich llif gwaith o dan amodau go iawn. 

Ar ôl y sesiwn gyntaf hon, dylech fesur a yw eich amcangyfrif o nifer y sesiynau agor pleidleisiau drwy’r post sydd eu hangen yn ddigonol neu a oes angen i chi ei ddiwygio. 

Nid oes dim yn rhwystro agor pleidleisiau drwy’r post ar ddydd Sadwrn, dydd Sul neu ŵyl y banc, ac yn wir efallai yr hoffech ystyried gwneud hynny, yn enwedig os canfyddir bod angen sesiynau agor pleidleisiau drwy’r post ychwanegol. 

Rhaid ichi roi o leiaf 48 awr o rybudd ysgrifenedig i bob ymgeisydd unigol a phob ymgeisydd rhestr plaid ac asiant etholiad pob plaid sy’n sefyll, o amser(oedd) a lleoliad(au) pob sesiwn agor a’r nifer mwyaf o asiantiaid pleidleisiau post y gellir eu penodi i fod yn bresennol wrth agor pleidleisiau post.1  

Pwy all fod yn bresennol mewn sesiwn agor pleidleisiau post?

Mae gan y bobl ganlynol yr hawl i fod yn bresennol mewn sesiwn agor pleidleisiau post:2

  • Chi a'ch staff
  • Ymgeiswyr rhestr plaid ac ymgeiswyr unigol
  • Asiant etholiad ymgeisydd unigol neu berson a benodwyd gan yr ymgeisydd unigol i fod yn bresennol yn lle’r asiant etholiad
  • Asiant etholiad rhestr plaid neu berson a benodwyd gan y Swyddog Enwebu i fod yn bresennol yn lle'r asiant etholiad
  • Asiantiaid pleidlais bost
  • Cynrychiolwyr y Comisiwn
  • Arsylwyr achrededig 

Dylai’r broses agor pleidleisiau post fod yn dryloyw a dylid sicrhau bod pawb sydd â’r hawl i fod yn bresennol yn gallu gweld y broses gyfan yn glir. Gallech ddosbarthu copïau o’ch cynllun gosodiad i helpu’r rheini sy’n bresennol i ddilyn yr hyn sy’n digwydd, ble a phryd. 

Dylech roi gwybodaeth i unrhyw un sy’n dod i’r sesiwn agor pleidleisiau post am y prosesau y byddwch chi’n eu dilyn. Gall hyn fod yn esboniad llafar neu drwy ddarparu nodiadau cyfarwyddyd ysgrifenedig. 

Dylech hefyd roi gwybod i ymgeiswyr, asiantiaid etholiad ac asiantiaid pleidleisio drwy’r post am y broses sydd i’w dilyn os ydynt yn dymuno gwrthwynebu gwrthod datganiad pleidleisio drwy’r post. Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar wirio dynodyddion personol. 

Rhaid i bawb sy’n bresennol mewn sesiynau agor pleidleisiau post, gan gynnwys eich staff:

  • gael copi o'r gofynion cyfrinachedd perthnasol3
  • cynnal cyfrinachedd pleidleisio 

Gallwch ddod o hyd i ofynion cyfrinachedd pleidleisiau post yn adran pleidleisio absennol ein tudalen adnoddau. 

Rhaid i chi gymryd rhagofalon priodol i atal unrhyw berson rhag gweld y pleidleisiau a fwriwyd ar y papurau pleidleisio. Drwy gydol y sesiynau agor, rhaid i chi gadw’r papurau pleidleisio wyneb i waered.4 Efallai y bydd adegau pan fydd blaen papur pleidleisio’n dod yn weladwy. Mae’n drosedd i unrhyw un:

  • geisio canfod pa ymgeisydd neu pha blaid gofrestredig y rhoddir unrhyw bleidlais drosti ar unrhyw bapur pleidleisio penodol
  • cyfathrebu unrhyw wybodaeth a geir yn y digwyddiadau hynny5  

Offer

Dylech hefyd ystyried pa offer arall y bydd ei angen arnoch wrth agor pleidleisiau drwy'r post, a sicrhau ei fod yn ei le ac yn cael ei brofi ymlaen llaw. Dylai hyn gynnwys:

  • sganwyr
  • ceblau ymestyn
  • argraffydd
  • taflunydd a sgrin
  • gliniaduron a/neu gyfrifiaduron
  • stamp 'gwrthodwyd' a phad
  • amrywiaeth o ddeunyddiau ysgrifennu
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Ebrill 2026