Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

Chi sy'n gyfrifol am bob agwedd ar y broses enwebu ar gyfer etholiad y Senedd. 

Dylai eich cynllun prosiect gynnwys manylion ar sut fyddwch chi'n ymwneud â phleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr ac asiantiaid a sut ydych chi'n rheoli'r broses enwebu yr ydych chi'n gyfrifol amdani.

Dylech bennu pa wybodaeth ynghylch y broses leol fydd yn cael ei rhannu gyda phleidiau, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid a phenderfynu sut ddylid rhannu gwybodaeth. Dylid darparu'r wybodaeth mewn da bryd er mwyn galluogi ymgeiswyr ac asiantiaid i weithredu arni.

Briffio

Dylech sicrhau bod pleidiau, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid yn cael cynnig sesiwn friffio cyn y cyfnod enwebu, neu ar ddechrau cyfnod o'r fath, yn ymwneud â'r prosesau sy'n benodol i sefyll mewn etholiad y Senedd, yn cynnwys trefniadau lleol, a mynd i'r afael ag unrhyw broblemau o'r gorffennol, problemau cyfredol neu broblemau disgwyliedig yr ydych chi'n ymwybodol ohonynt o bosibl. Dylech hefyd gynnal sesiwn friffio ychwanegol ar ôl cadarnhau'r rhestr o ymgeiswyr unigol a phleidiau sy’n sefyll i gael eu hethol ar ôl i’r enwebiadau ddod i ben.

Dylai eich briff gynnwys y canlynol o leiaf:

• y broses enwebu - gan gynnwys trefniadau ar gyfer danfon yn electronig
• y broses etholiadol
• gwariant ar yr etholiad
• cael mynediad i'r gofrestr etholiadol
• cyfarpar a ddarparwyd i orsaf bleidleisio sy’n gwneud pleidleisio’n haws i bobl anabl
• Cod ymddygiad ar gyfer ymgyrchwyr yn etholiadau'r Senedd

Bydd angen i chi hefyd benderfynu sut ddarperir gwybodaeth ynghylch trefniadau lleol. Bydd hyn yn cynnwys gwybodaeth ynghylch dyddiadau, amseroedd a lleoliadau’r prif brosesau etholiadol, gan gynnwys:

• anfon ac agor pleidleisiau post
• diwrnod pleidleisio
• y broses ddilysu, y cyfrif, cyfrifo'r canlyniadau a dyrannu seddi

Dylai’r sesiynau briffio ystyried y gallai fod yna bobl nad oes ganddynt fawr ddim dealltwriaeth, os o gwbl, o reolau a gweithdrefnau etholiadol neu nad ydynt wedi bod yn rhan o etholiadau ers peth amser. 

Dylai bod pob sesiwn friffio yn pwysleisio pwysigrwydd dilyn rheolau'r etholiad. Dylech hefyd ddarparu gwybodaeth ynghylch y safonau ymddygiad yr ydych yn eu disgwyl gan gefnogwyr yn ardal y man bleidleisio ar ddiwrnod yr etholiad.

Rydym wedi cynhyrchu cyflwyniad enghreifftiol ar gyfer pleidiau, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid yn etholiad y Senedd, sydd ar gael ar ein gwefan ac efallai yr hoffech ei ddefnyddio yn ystod eich sesiynau briffio. 

Mae'r templed o'r sesiwn friffio ar gyfer ymgeiswyr ac asiantiaid yn adran gynllunio ein tudalen adnoddau.

Darparu gwybodaeth ysgrifenedig 

Dylech sicrhau bod pleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid etholiadol hefyd yn cael canllawiau ysgrifenedig ynghylch y broses etholiadol a bod yr wybodaeth yn cael ei darparu mewn da bryd er mwyn galluogi ymgeiswyr ac asiantiaid i weithredu arni. 

Pwrpas darparu canllawiau ysgrifenedig yw sicrhau bod gan bleidiau, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid etholiadol fynediad at ganllawiau awdurdodol a chynhwysfawr i gyfeirio atynt ar unrhyw adeg er mwyn sicrhau bod ganddynt yr holl wybodaeth sydd ei hangen arnynt i gymryd rhan mewn etholiad. 

Pryd bynnag sy'n briodol, gallwch roi dolen i ymgeiswyr ac asiantiaid i'w defnyddio i ddod o hyd i’r wybodaeth berthnasol ar-lein, a chi fydd yn gyfrifol am sicrhau bod ymgeiswyr yn gallu cael gafael ar y wybodaeth sydd ei hangen arnynt yn rhwydd a gwneud beth bynnag sy’n angenrheidiol i hwyluso hyn.

Hygyrchedd

Dylech sicrhau bod ymgeiswyr ac asiantiaid yn gallu cael gafael ar yr holl wybodaeth sydd ei hangen arnynt yn rhwydd er mwyn gallu cymryd rhan yn yr etholiad.

Dylech gofio y gall fod gan ymgeiswyr ac asiantiaid anghenion mynediad penodol, ac felly efallai y bydd angen arnynt unrhyw wybodaeth neu arweiniad mewn print bras neu fformat arall, fel Braille neu sain, neu mewn iaith ar wahân i Gymraeg neu Saesneg. 

Dylech hefyd ystyried y gallai fod gan ymgeiswyr ac asiantiaid ofynion arbennig er mwyn cefnogi eu presenoldeb mewn sesiynau briffio a dylech sicrhau bod sesiynau briffio ar gael ar-lein neu drwy gynhadledd fideo pryd bynnag y bo modd. 

Gallwch recordio eich sesiwn friffio a sicrhau ei bod ar gael ar-lein i bleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid etholiadol ei gwylio ar alw pan fydd yn gyfleus iddyn nhw, gyda manylion am sut allant ofyn unrhyw gwestiynau dilynol wedi’u cynnwys.

Fodd bynnag, bydd angen i chi hefyd ystyried sut fyddwch yn cynnig sesiynau briffio i’r rheini nad ydynt yn gallu cael gafael ar wybodaeth o’r fath ar-lein, neu sy’n anghyfforddus â hynny, a allai ei gwneud yn ofynnol i chi ddarparu rhai sesiynau briffio wyneb yn wyneb. Dylech roi gwybod i bleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr unigol ac asiantiaid etholiadol am eich dull gweithredu arfaethedig yn gynnar er mwyn eich helpu i gynllunio a pharatoi. Dylid gofyn i’r rheini sydd â diddordeb mewn cael sesiwn friffio gofrestru ymlaen llaw er mwyn i chi allu cofnodi niferoedd yn ogystal â gofynion hygyrchedd, a fydd yn eich galluogi i deilwra eich dull gweithredu a rhoi’r trefniadau priodol ar waith.