Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

| Argraffu'r canllawiau llawn

Nodi a hyfforddi staff cymorth o'ch awdurdod lleol

Dylech nodi staff cymorth a sicrhau eu bod ar gael i gynorthwyo gydag unrhyw ymholiadau gan y cyhoedd yn y cyfnod cyn yr etholiad. Efallai y bydd cyfleoedd i ddefnyddio staff cymorth presennol eich awdurdod lleol i gyflawni’r rôl hon.

Dylai’r staff cymorth yr ydych yn eu defnyddio gael eu hyfforddi i ddeall bod amrywiol rwystrau y gall etholwyr anabl eu hwynebu wrth gael gafael ar wybodaeth neu bleidleisio mewn gorsaf bleidleisio. Gall pleidleiswyr anabl gysylltu â chi i nodi maes penodol y mae angen cymorth arnynt yn yr orsaf bleidleisio. Mae yna ragor o wybodaeth ynghylch deall rhwystrau rhag pleidleisio yn ein canllawiau.

Yn achos etholaeth sy’n cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol, dylech weithio’n agos ag unrhyw Swyddog Cofrestru Etholiadol a’r dirprwyon penodedig yn unrhyw awdurdod(au) lleol arall i sicrhau ei bod yn eglur sut yr ymdrinnir ag ymholiadau gan y cyhoedd ar draws yr etholaeth gyfan, a sut yr ymatebir iddynt. Pa bynnag drefniadau yr ydych chi’n eu rhoi ar waith, dylech sicrhau eu bod yn cefnogi’r gwaith o gyflawni gwasanaeth cyson o ansawdd dda i bob etholwr, ni waeth ymhle yn yr etholaeth maen nhw’n byw.

Rheoli ymholiadau gan y cyhoedd

Dylech sefydlu tîm pwrpasol i ymdrin ag amrywiaeth o ymholiadau sylfaenol, fel cwestiynau ynghylch a yw unigolyn wedi’i gofrestru i bleidleisio ai peidio, pleidleisio drwy'r post a phleidleisio drwy ddirprwy a lleoliad gorsafoedd pleidleisio. Dylai bod y staff sy’n ymdrin ag ymholiadau gan y cyhoedd yn gwneud hyn yn Gymraeg a Saesneg. Bydd angen i chi weithio gyda’r Swyddogion Cofrestru Etholiadol yn eich etholaeth (os nad nhw yw'r Swyddog Canlyniadau hefyd) fel sy'n briodol i hwyluso hyn.

Dylai bod staff sy’n ymdrin ag ymholiadau cyhoeddus yn derbyn hyfforddiant i ddelio â hwy a hefyd yn cael:

  • ymatebion wedi’u cytuno ymlaen llaw ar gyfer cwestiynau cyffredin
  • rhestr o leoliadau gorsafoedd pleidleisio 
  • dyddiadau allweddol yn amserlen yr etholiad
  • manylion y broses sydd ar waith i uwchgyfeirio ymholiadau mwy cymhleth i’r tîm etholiadau.

Rydym wedi datblygu templed Cwestiynau a Ofynnir yn Aml ar gyfer staff rheng flaen yn Gymraeg a Saesneg y gallwch chi eu haddasu i gyd-fynd â’ch amgylchiadau lleol. 

Mae yna dempled Cwestiynau a Ofynnir yn Aml ar gyfer staff ar y rheng flaen yn adran gynllunio ein tudalen adnoddau.

Prosesu ceisiadau

Bydd angen i’r Swyddog Cofrestru Etholiadol ystyried a fydd angen unrhyw staff cymorth ychwanegol arno i helpu i brosesu cofrestriadau a cheisiadau am bleidleisiau absennol yn y cyfnod cyn yr etholiadau – ac yn enwedig yn y cyfnod cyn y dyddiad cau ar gyfer cofrestru 12 diwrnod gwaith cyn y bleidlais.1 Dylech gysylltu ag unrhyw Swyddogion Cofrestru Etholiadol i ddeall sut fyddant yn rheoli’r cynnydd tebygol mewn ceisiadau yn y cyfnod sy’n agos at ddyddiadau cau, fel bod gan yr holl staff sy’n ymwneud â’r etholiad a rheoli ymholiadau ddealltwriaeth glir a’u bod yn gallu hysbysu etholwyr yn briodol.

Am ragor o wybodaeth ynghylch prosesu ceisiadau cofrestru a phleidleisiau absennol yn y cyfnod cyn etholiad, darllenwch ein canllawiau ynghylch Cynnal Cofrestru Etholiadol a Phleidleisio Absennol.

Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Tachwedd 2025