Canllawiau i Swyddogion Canlyniadau sy’n gweinyddu etholiad y Senedd

| Argraffu'r canllawiau llawn

Penodi staff dilysu a chyfrif

Er mwyn sicrhau bod pleidleiswyr yn gallu bod yn hyderus y bydd eu pleidlais yn cael ei chyfrif yn y ffordd a fwriadwyd ganddynt, bydd angen i chi roi adnoddau staff priodol ar waith i sicrhau bod y dilysu a’r cyfrif yn amserol. Efallai y bydd gan eich penderfyniad ynghylch pa bryd i ddechrau dilysu gael oblygiadau ar staffio, a bydd angen i chi gynllunio yn unol â hynny. 

Yn achos etholaeth sy'n cwmpasu mwy nag un awdurdod lleol, gall y gwaith o ddilysu a chyfrif pleidleisiau ddigwydd ar lefel etholaeth neu awdurdod lleol. Bydd y ddau opsiwn yn gofyn am gytuno a chydlynu rhyngoch chi a’r dirprwyon sydd wedi'u penodi. Pan mae'r dilysu a/neu'r cyfrif yn digwydd ar lefel awdurdod lleol, gall y dirprwyon penodedig o'r awdurdodau lleol eraill nodi a darparu staff fel sy'n briodol. 

Mae’n bwysig eich bod yn sicrhau'r nifer cywir o staff cymwys, medrus a gwybodus – a bod pob aelod o staff yn glir ynghylch eu rôl – fel bod y cyfrif yn cael ei redeg yn effeithlon ac yn effeithiol ac yn unol â’r egwyddorion ar gyfer dilysu a chyfrif effeithiol. Dylech hefyd sicrhau bod nifer briodol o staff wrth gefn rhag ofn y bydd staff yn absennol ar ddiwrnod y cyfrif.

Dylech ystyried penodi:

  • staff uwch i helpu i weithredu a chydlynu prosesau yn gyffredinol a chyfrifo’r canlyniad
  • staff a goruchwylwyr i ymdrin â'r gwaith o gludo blychau wedi'u selio o bapurau pleidleisiau post yn ddiogel i'r lleoliad(au) dilysu 
  • staff a goruchwylwyr i ymdrin â derbyn deunyddiau gorsafoedd pleidleisio a phleidleisiau post
  • staff a goruchwylwyr i ymdrin â’r gwaith o agor pleidleisiau post terfynol
  • staff a goruchwylwyr i ymdrin â dilysu papurau pleidleisio sydd wedi’u defnyddio a heb eu defnyddio, papurau pleidleisio sydd wedi’u difetha a’r rhestr pleidleisiau a gyflwynwyd
  • staff a goruchwylwyr i ymdrin â’r gwaith o drefnu a chyfrif pleidleisiau
  • porthorion, staff diogelwch a staff drws i ymdrin â diogelwch y safle(oedd) 
  • unigolyn/unigolion sydd â gwybodaeth ynghylch y safle i ymdrin â rheoli’r cyfleusterau o fewn y safle(oedd) ac o’i gwmpas
  • swyddog(ion) cyfrifol i oruchwylio diogelwch blychau pleidleisio a gwaith papur perthnasol pan fydd egwyl yn y gweithredoedd neu pan fydd angen pacio papurau pleidleisio a’u danfon i leoliad arall ar ddiwedd y dilysu
  • staff cyswllt cyfryngau profiadol
  • unrhyw aelod arall o staff sydd ei angen yn eich barn chi

Er nad yw’n realistig disgwyl i’r holl staff dilysu a chyfrif gael eu defnyddio’n llawn ar bob cam o’r broses dilysu a chyfrif, gallai cynllun rheoli ymatebol sy’n monitro lefelau gweithgarwch ac yn caniatáu ailddyrannu adnoddau leihau’r amser a gymerir i gwblhau camau allweddol y broses.

Ar gyfer prosesau a ddechreuir yn syth ar ôl i’r pleidleisio ddod i ben, lle bynnag y bo modd, ni ddylech ddefnyddio staff sydd wedi bod ar ddyletswydd gorsaf bleidleisio drwy’r dydd. 

Rhaid i chi beidio â phenodi unrhyw un sydd wedi cael ei gyflogi gan neu ar ran ymgeisydd unigol neu blaid wleidyddol gofrestredig yn yr etholiad neu ynghylch yr etholiad.1

Bydd angen nodi a gwneud y penodiadau perthnasol ar gyfer gofynion staffio casglu'r canlyniadau a dyrannu seddi. Er mwyn rheoli'r broses casglu canlyniadau yn effeithiol, dylid rhoi protocol yn ei le yn ôl yr angen ar gyfer cyfathrebu'r wybodaeth sydd ei angen ar gyfer cyfrifo'r canlyniadau. Yn ei dro, bydd y protocol hwn yn sail i'ch gofynion staffio.

Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Tachwedd 2025