Trefniadau trosiannol ar gyfer ceisiadau am bleidlais drwy ddirprwy

Bydd Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio drwy'r Post a thrwy Ddirprwy etc.) (Diwygio) 2023 yn cychwyn ar 31 Hydref 2023 a byddant yn effeithio ar geisiadau i bleidleisio drwy ddirprwy a wneir ar gyfer etholiadau Senedd y DU ac etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu. 

Ceisiadau newydd a ddaw i law ar neu ar ôl y dyddiad cychwyn, sef 31 Hydref 2023 

Mae'n rhaid i bob cais i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Senedd y DU a/neu etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu a ddaw i law ar neu ar ôl y dyddiad cychwyn fodloni'r gofynion newydd, gan gynnwys gwybodaeth ar gyfer dilysu dynodyddion personol.1

Pan na fydd cais yn cynnwys y wybodaeth ofynnol, dylech wneud ymholiadau er mwyn cael y wybodaeth sydd ar goll lle y bo'n bosibl. Os na chyflwynir y wybodaeth sydd ar goll, ni ellir derbyn y cais. Dylech ysgrifennu at yr etholwr yn esbonio pam nad yw'r cais wedi'i dderbyn a sut i gyflwyno cais o'r newydd. 

Ceisiadau newydd a ddaw i law cyn y dyddiad cychwyn, sef 31 Hydref 2023, ond na phenderfynir arnynt erbyn y dyddiad hwnnw 

Mae'n rhaid gwrthod unrhyw geisiadau ar gyfer etholiadau Senedd y DU a/neu etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu sydd wedi dod i law cyn y dyddiad cychwyn, sef 31 Hydref 2023, ond na phenderfynwyd arnynt erbyn y dyddiad hwnnw. Mae'n rhaid i chi ysgrifennu at yr etholwr yn esbonio pam mae'r cais wedi cael ei wrthod a sut i gyflwyno cais o'r newydd. 

Rhoi gwybod i bleidleiswyr presennol sy'n pleidleisio drwy ddirprwy fod angen iddynt ailymgeisio

Ar 31 Hydref 2023, pan fydd y darpariaethau newydd yn cychwyn, mae'n rhaid i chi anfon hysbysiad at bob etholwr domestig sydd â threfniant presennol i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Senedd y DU a/neu etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu a rhoi gwybod iddo:

  • y bydd ei hawl i bleidleisio drwy ddirprwy yn dod i ben ar 31 Ionawr 2024
  • y bydd angen iddo ailymgeisio os yw am barhau i allu pleidleisio drwy ddirprwy ac esbonio sut i gyflwyno cais o'r newydd: 

Gallwch hefyd ddefnyddio'r ohebiaeth hon i roi gwybod i etholwyr nad effeithir ar unrhyw drefniant dirprwy sydd ganddynt ar gyfer etholiadau eraill.

Dileu hawl awtomatig i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn seiliedig ar drefniant pleidleisio absennol llywodraeth leol presennol

Mae'r trefniadau presennol i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn seiliedig ar drefniant y mae etholwr eisoes wedi ei roi ar waith i bleidleisio drwy ddirprwy naill ai yn etholiadau Senedd y DU neu mewn etholiadau llywodraeth leol, neu yn y ddau.

Os bydd etholwr yn ailymgeisio am bleidlais drwy ddirprwy yn etholiadau Senedd y DU, bydd hawl ganddo i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu o hyd tra bo'r trefniant hwnnw ar waith. Yna bydd yn ofynnol i'r etholwr ddiweddaru ei lofnod bob pum mlynedd er mwyn sicrhau bod y trefniant yn parhau i fod ar waith.

O 31 Ionawr 2024 ni fydd gan yr etholwyr hynny sydd â threfniant presennol i bleidleisio drwy ddirprwy mewn etholiadau llywodraeth leol yn unig hawl i bleidleisio drwy ddirprwy mewn etholiadau ar gyfer Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu mwyach gan fod darpariaethau yn dileu'r hawl awtomatig hon i etholwyr yng Nghymru. Y rheswm yw nad yw'r trefniadau pleidleisio drwy ddirprwy mewn etholiadau llywodraeth leol i bleidleiswyr yng Nghymru wedi'u cwmpasu gan y gofyniad newydd i ddarparu gwybodaeth ychwanegol at ddiben dilysu ID sy'n ofynnol i bleidleisio drwy ddirprwy yn etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu.

Bydd angen i'r canlynol wneud cais ar wahân am bleidlais drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu:

  • Dinasyddion yr UE 
  • Arglwyddi 
  • Gwladolion Prydeinig, Gwyddelig neu'r Gymanwlad sydd â threfniadau pleidleisio drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau llywodraeth leol ond nid etholiadau Senedd y DU
  • Gwladolion Prydeinig, Gwyddelig neu'r Gymanwlad nad oes ganddynt drefniadau pleidleisio drwy ddirprwy ar hyn o bryd ac nad ydynt am wneud cais am drefniant pleidleisio drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau Senedd y DU 

Bydd y ceisiadau hyn ond yn gymwys i'r etholiad arfaethedig ar gyfer Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu a gynhelir ym mis Mai 2024. Mae cynlluniau i ddiweddaru'r ddeddfwriaeth ymhellach ar ôl yr etholiadau hyn fel bod y trefniadau pleidleisio drwy ddirprwy ar gyfer y math hwn o etholiad yn cyd-fynd ag etholiadau llywodraethol eraill yn y DU.

Trefniadau trosiannol ar gyfer etholwyr tramor â phleidleisiau drwy ddirprwy

Bydd trefniadau pleidleisio drwy ddirprwy yn dod i ben ar 31 Ionawr 2024 ar gyfer etholwyr tramor a wnaeth gais am drefniant newydd i bleidleisio drwy ddirprwy cyn cychwyn Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio drwy'r Post a thrwy Ddirprwy etc.) (Diwygio) 2023, neu sydd â threfniant presennol i bleidleisio drwy ddirprwy, oni bai eu bod yn cyflwyno cais newydd.2

Mewn perthynas â cheisiadau i bleidleisio drwy ddirprwy a wneir ar ôl cychwyn Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio drwy'r Post a thrwy Ddirprwy etc.) (Diwygio) 2023 ar 31 Hydref 2023, bydd angen diweddaru'r llofnod pan ddaw'r datganiad tramor presennol i ben. Os gwneir y cais am bleidleisio drwy ddirprwy cyn cychwyn y rheoliadau ar gyfer etholwyr tramor ar 16 Ionawr 2024, neu ar ôl iddynt gychwyn ac nad yw'r etholwr tramor ar gylch adnewyddu 3 blynedd eto, bydd yn ofynnol i'r etholwr tramor ddarparu llofnod newydd pan fydd ei gofrestriad tramor presennol yn dod i ben, na fydd yn hwy na 12 mis. 

Fodd bynnag, gwneir cais am estyniad llofnod awtomatig yn yr amgylchiadau canlynol: 

  • caiff y cais newydd am bleidlais drwy ddirprwy ei wneud ar ôl cychwyn Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio drwy'r Post a thrwy Ddirprwy etc.) (Diwygio) 2023
  • nid yw cofrestriad tramor yr etholwr wedi newid eto o'r broses adnewyddu 12 mis i'r broses adnewyddu tair blynedd newydd 
  • gwnaed y cais dirprwy lai na thri mis cyn bod angen adnewyddu datganiad presennol yr etholwr tramor 

Os bydd yr etholwr yn adnewyddu ei ddatganiad, effaith yr estyniad hwnnw fydd na fydd angen i'r etholwr ddarparu llofnod nes yr amser nesaf iddo adnewyddu ei ddatganiad.

Mae ein canllawiau ar etholwyr tramor yn cael eu diweddaru i adlewyrchu newidiadau o ganlyniad i Ddeddf Etholiadau 2022. Darperir dolen yma unwaith bydd y canllawiau wedi’u cyhoeddi.

Ceisiadau am bleidlais drwy ddirprwy gan gyrhaeddwyr a wneir cyn y dyddiad cychwyn, sef 31 Hydref 2023, ac y penderfynir arnynt cyn y dyddiad hwnnw

Os bydd ymgeisydd sydd wedi’i gofrestru fel cyrhaeddwr yn gwneud cais am bleidlais drwy ddirprwy ar gyfer etholiadau Senedd y DU neu etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu ac y penderfynir ar y cais hwnnw cyn 31 Hydref 2023, daw’r trefniant i rym unwaith y bydd yn cael ei ben-blwydd yn 18 oed.

Diweddarwyd ddiwethaf: 13 Rhagfyr 2023