Cynnal cofrestru etholiadol - Cymru

Mae angen i ddirprwy fod wedi cofrestru a chyda’r hawl i bleidleisio ym math yr etholiad y caiff ei benodi ar ei gyfer.

Mae’r tabl isod yn dangos y gofrestr etholiadol berthnasol y mae’n rhaid i ddirprwy penodedig ymddangos arni ar gyfer pob math o etholiad:

Lle bo’r dirprwy yn drigolyn yn eich ardal awdurdod lleol, bydd modd i chi wirio eich cofrestr chi. Fodd bynnag, lle bo’r dirprwy wedi cofrestru mewn ardal awdurdod lleol arall, dylech gadarnhau’r manylion hyn gyda’r Swyddog Cofrestru Etholiadol ar gyfer yr ardal honno.

Gallwch ofyn i Swyddog Cofrestru Etholiadol (ERO) arall ddarparu gwybodaeth cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol  a dylech roi gwybod i’r ERO os ydych angen ymateb brys oherwydd etholiad sydd ar fin digwydd. Dylech dynnu ei sylw at yr angen brys am unrhyw ymateb sydd ei angen, er enghraifft, drwy ddefnyddio pennawd pwnc clir yn eich e-bost, megis gwiriad statws cofrestriad ERO ar gyfer cais am bleidlais drwy ddirprwy. Mae angen i chi gael dull ar waith ar gyfer monitro a mynd ar drywydd unrhyw ddiffyg ymatebion. Dylech hefyd sicrhau eich bod yn darparu’r wybodaeth hon cyn gynted â phosibl i unrhyw ERO arall.

Os nad yw’r unigolyn a enwebwyd wedi cofrestru ac ni fydd wedi cofrestru, dylech gysylltu â’r ymgeisydd i egluro’r meini prawf cymhwystra. Dylech ofyn iddo enwebu rhywun arall sydd wedi cofrestru neu a fydd wedi cofrestru i weithredu fel ei ddirprwy, neu awgrymu ei fod yn gofyn i’w ddirprwy gofrestru (ac egluro sut i wneud hynny) ac yna rhoi gwybod i chi a yw’r cais i gofrestru yn un llwyddiannus. Os caiff y cais am bleidlais drwy ddirprwy ei wneud yn agos at ddyddiad cau i gofrestru, dylech geisio cysylltu â’r ymgeisydd yn gyflym, er enghraifft dros y ffôn neu drwy e-bost os oes gennych ei fanylion cyswllt. Mae’n rhaid i ddirprwyon fod yn 18 mlwydd oed neu hŷn i bleidleisio ar ran etholwr mewn perthynas ag etholiadau Senedd y DU ac etholiadau’r Comisiynydd Heddlu a Throseddu. Gall pobl ifanc 16 ac 17 mlwydd oed weithredu fel dirprwyon mewn perthynas ag etholiadau’r Senedd a llywodraeth leol yn unig. 

Terfynau dirprwy yn etholiadau’r Senedd ac etholiadau llywodraeth leol

Nid yw’n drosedd cael eich penodi yn ddirprwy gan fwy na dau unigolyn, ond mae’n drosedd pleidleisio ar ran mwy na dau unigolyn nad ydynt yn perthyn agos.

Terfynau dirprwy yn etholiadau Senedd y DU ac etholiadau’r Comisiynydd Heddlu a Throseddu

Mae'n drosedd:

• i unigolyn benodi, yn fwriadol, dirprwy sydd eisoes yn gweithredu fel dirprwy ar gyfer dau neu ragor o etholwyr cartref.
• i unigolyn sydd wedi cofrestru fel etholwr tramor neu etholwr yn y lluoedd arfog benodi dirprwy, yn fwriadol, sydd eisoes yn gweithredu fel dirprwy ar gyfer pedwar neu ragor o etholwyr (ac ni all mwy na dau o’r rheiny fod yn etholwyr cartref)
• pleidleisio fel dirprwy ar gyfer mwy na dau etholwr cartref neu bleidleisio fel dirprwy ar gyfer mwy na phedwar etholwr (ac ni all mwy na dau o’r rheiny fod yn etholwyr cartref)

Mae etholwyr domestig yn etholwyr nad ydynt yn bleidleiswyr yn y lluoedd arfog nac yn etholwyr tramor.

Rheoli anghysondebau o ran penodi dirprwy

Os yw etholwr yn cysylltu â chi ac yn gofyn i unigolion gwahanol weithredu ar ei ran fel dirprwy mewn mathau gwahanol o etholiadau, mae angen i chi ystyried sut y gellir rheoli hyn yn ymarferol. 

Gall hyn olygu:

• rhoi gwybod i’r etholwr y gall benodi dirprwy newydd cyn pob etholiad y mae’n dymuno penodi dirprwy gwahanol ar ei gyfer
• cynnal cofnod ar wahân y tu hwnt i’r EMS fel y gallwch brosesu’r penodiadau dirprwy gwahanol cyn pob etholiad perthnasol